Minister wil zware criminelen vaker via videoverbinding berechten

Extra Beveiligde Inrichting Volgens demissionair minister Dekker vormen het vervoer naar de rechtbank en contact met advocaten zwakke plekken in de beveiliging en detentie van zware criminelen.
Een beveiligd transport komt aan bij Justitieel Complex Schiphol, voorafgaand aan een zitting in het proces over de moord op advocaat Derk Wiersum.
Een beveiligd transport komt aan bij Justitieel Complex Schiphol, voorafgaand aan een zitting in het proces over de moord op advocaat Derk Wiersum. Foto Ramon van Flymen/ANP

Zware criminelen moeten in de toekomst vaker per videoverbinding berecht kunnen worden, in hoogbeveiligde locaties. Ook het contact tussen zware criminelen en de buitenwereld en met hun eigen advocaten moet beter worden gecontroleerd. Dat schrijft demissionair minister voor Rechtsbescherming Sander Dekker (VVD) maandag in een brief aan de Tweede Kamer waarin hij een nieuw voorstel doet voor de aanpak van de georganiseerde criminaliteit.

Met zijn plannen wil Dekker enkele zwakke schakels in de berechting en de detentie van bepaalde criminelen aanpakken. Zo kost het vervoer naar de rechtbank en het beveiligen van processen – zoals in het geval van topcrimineel Ridouan Taghi – veel mankracht. Bovendien bieden juist rechtszaken, vervoer en het contact met advocaten mogelijkheden voor criminelen om met elkaar te communiceren. Volgens Dekker is het vanwege dit risico op „netwerkvorming” beter om de verdachten van de „buitencategorie” tijdens hun rechtsgang op één en dezelfde plek te laten zitten en niet te vervoeren.

Lees ook: na de arrestatie van strafrechtadvocaat en neef van Taghi komt de vraag op hoe vaak advocaten zich voor het karretje laten spannen van criminelen

Voor de zwaarste criminelen is er nu de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught, waar videoverhoor mogelijk wordt. In Vlissingen wordt een nieuwe EBI gebouwd, die in 2028 klaar zal zijn. Er komen ook extra beveiligde cellen bij in het Justitieel Complex bij Schiphol. De Bunker, waar dit jaar het Marengo-proces begon en waar ook zaken tegen Willem Holleeder en Willem Endstra hebben plaatsgevonden, wordt vervangen door een zwaarbeveiligde zittingslocatie in Lelystad. Daar kunnen verdachten tijdens hun proces beveiligd overnachten.

Toezicht en advocatuur

Behalve de nieuwe instellingen met betere beveiliging, kijkt Dekker ook naar regulering, wetgeving en de normen van de advocatuur. Hij wil het toezicht op de criminelen in detentie verscherpen, om te voorkomen dat zij vanuit de gevangenis contact kunnen onderhouden met loopjongens, mensen kunnen omkopen of zelfs ontsnappingen kunnen plannen.

Onder meer naar aanleiding van de arrestatie van de neef van Taghi, die ook optrad als diens strafrechtadvocaat, wil Dekker verbieden dat criminelen worden bijgestaan door mensen met wie zij een nauwe persoonlijke of familieband hebben. Het toezicht op advocaten gaat van een lokale deken over naar een landelijk, centraal orgaan. En om te voorkomen dat advocaten onder druk worden gezet door cliënten, wil Dekker dat zij in de toekomst met z’n tweeën langsgaan bij gedetineerden. In een verklaring op de plannen noemt de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) de invoering van zo’n „vierogenprincipe” „met name qua uitvoering complex”. De NOvA zegt binnenkort met de minister in gesprek te gaan.

De plannen die Dekker maandag naar de Tweede Kamer stuurt zijn onderdeel van de intensievere aanpak van de georganiseerde misdaad in Nederland. „De afgelopen periode is zichtbaarder geworden welke ondermijnende impact de georganiseerde criminaliteit heeft op ons land en onze rechtsstaat”, schrijft hij daarover. Sinds 2018 werden bijvoorbeeld drie mensen rondom de kroongetuige in het Marengo-proces waarin Taghi terechtstaat omgebracht, onder wie de advocaat Derk Wiersum (in 2019) en misdaadjournalist Peter R. de Vries (dit jaar).