De cultuur is, samen met het kabinet, in zeer demissionaire staat

Uit het cultuurdebat van deze maandag bleek dat er vooral veel is dat de minister niet kan toezeggen. De urgentste problemen van de cultuursector worden namelijk elders besloten.

Ingrid van Engelshoven, demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, vorige week tijdens de behandeling van de begroting van haar ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in de Tweede Kamer. Remko de Waal / ANP
Ingrid van Engelshoven, demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, vorige week tijdens de behandeling van de begroting van haar ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in de Tweede Kamer. Remko de Waal / ANP

Het beste herstelplan voor de cultuursector is als de cultuurinstellingen open kunnen blijven, zegt cultuurminister Ingrid van Engelshoven nadrukkelijk. „En het zou goed zijn als u daar in andere debatten de komende tijd rekening mee zou houden.”

Het is een nauw verholen aansporing van de D66-minister aan de kamerleden om coronamaatregelen te steunen waardoor de samenleving zoveel mogelijk open blijft. Hoewel de term niet valt, en de voorzitter de kamerleden meermaals maant nu niet het coronabeleid van de regering te bespreken, zet Van Engelshoven hiermee 2G (waarbij alleen gevaccineerden toegang houden tot allerlei publieke voorzieningen) tegenover de lockdown die dreigt als de besmettingen verder oplopen.

Het is kenmerkend voor dit debat over de cultuurbegroting: over de voor de cultuursector meest urgente onderwerpen wordt niet alleen op een ander moment, maar ook elders besloten. Woensdag bespreekt de Kamer in de Treveszaal de nieuwe steunpaketten die bij de vorige week afgekondigde coronamaatregelen passen. Ook de regeling voor de theaters en evenementen komen dan aan de orde. Meerdere kamerleden willen dat de minister nu al steunmaatregelen treft voor de komende maanden, omdat dat de sector rust geeft. „Iedereen weet dat het niet bij deze maatregelen tot 4 december blijft”, zegt Lisa Westerveld (GL).

Lees ook: ‘We moeten de cultuur stutten en steunen zoveel we kunnen’

De minister is zeer beslist in haar reactie: daar gaat zij niet over. De steunmaatregelen worden woensdag in onderlinge samenhang besproken. Bovendien: „dit kabinet geeft steun als het coronabeperkingen oplegt. Dat heeft het beloofd, en die belofte heeft het ook steeds gestand gedaan.” Wat de minister wel wil toezeggen, is dat instellingen deze hele subsidieperiode niet worden afgerekend op afspraken die ze vóór corona hebben gemaakt. De coulance wordt verlengd tot 2024. „Met dit besluit ga ik al een beetje op de stoel van de volgende minister zitten, maar met deze maatregel kan ik de instellingen een langere periode van rust bieden.”

Waar ook niet over besloten wordt, is het eenmalig verlengen van de subsidieperiode met twee jaar. De Raad voor Cultuur had tot die verlenging geadviseerd omdat corona voorlopig nog niet voorbij is, en de extra tijd kan worden gebruikt om knelpunten in de sector aan te pakken.

„Ik heb hier echt mee geworsteld”, zegt de minister. Er zijn bureaucratische hobbels, omdat de subsidieperiode samenloopt met provinciale en gemeentelijke agenda’s. Ook de gemeenten zijn er onderling niet uit. „In het voorjaar zijn de gemeenteraadsverkiezingen, en de cultuurwethouders zijn ook bijna demissionair. De meesten willen niet beslissen voor de volgende wethouder.” Er zou ook extra geld bij moeten. Bovendien zijn er instellingen die niet in de Basisinfrastructuur (BIS) zitten, en die staan te trappelen om de volgende subsidieperiode een kans te krijgen. „Mijn conclusie is dat je dat besluit nu niet kunt nemen, er zijn teveel onzekerheden.”

Ook de verbetering van de positie van zzp-ers in de sector, een onderwerp dat bijna alle commissieleden belangrijk vinden, blijft verder onbeslist. Het kabinet is „in zeer demissionaire staat”, en het volgende kabinet zal met het herstelplan aan de slag moeten, zegt Van Engelshoven.

Meerdere kamerleden zijn niet tevreden, en spreken de minister aan op haar toezegging tijdens het vorige debat dat ze niemand zou laten vallen in het zicht van de haven. Hoe kan ze dat zeggen als duidelijk is dat de steunpakketten onvoldoende terecht komen bij zzp-ers? Bij hen zijn de reserves op, en een deel zoekt buiten de sector werk.

Er is ook goed nieuws. Er was 51,5 miljoen voor regionale cultuursteun uit het derde steunpakket die ‘vast zat’ bij Binnenlandse Zaken. Dat is opgelost. Met de decembercirculaire krijgen de gemeenten te horen hoeveel ze te besteden hebben.