Opinie

Een ode aan het Sinterklaasjournaal

Karel Smouter

Was er maar een programma op tv waar de zo verhitte Nederlandse gemoederen tot bedaren worden gebracht. Waar verschillen niet worden uitvergroot of uitgevochten, maar worden gepacificeerd middels een baaierd van flauwe, maar niettemin onweerstaanbare grapjes ten koste van iedereen en daardoor niemand. Een programma dat grenzen tussen leeftijden, politieke overtuigingen en tradities overstijgt.

Maar wacht, eigenlijk bestáát dat programma allang. Al is het alleen te zien in de donkere weken tussen het ingaan van de wintertijd en de aanvang van het kerstseizoen.

Ik heb het over het Sinterklaasjournaal. Als ouder van een fervent kijker (8) heb ik wellicht een informatievoorsprong op de meesten van u, maar kijk bijvoorbeeld eens de persconferentie van de Hoofdpiet, afgelopen vrijdag, terug. Het programma slaagde er in enkele minuten in op drie niveaus te vermaken en te verheffen. Op het niveau van kinderen, die zich konden bescheuren om de geslaagde Pietenpersiflage van premier Rutte. Op het niveau van volwassenen, die bijvoorbeeld de bekende Haagse journalist Joost Vullings tijdens zijn beurt op de persconferentie om een paar warme winterhandschoenen zagen vragen. En ook op het niveau van de samenleving, als lachspiegel voor de bij tijd en wijlen kolderieke coronasituatie die de afgelopen tijd ontstaan is.

Voorbeeldig was ook de manier waarop het Sinterklaasjournaal de afgelopen jaren het Pietenpersonage van zwarte knecht getransformeerd heeft in een met roetvegen besmeurde matroos. Zonder sweeping statements, maar met een impliciete beslistheid die ervoor gezorgd heeft dat de roetveegpiet intussen op de meeste plaatsen geruisloos het nieuwe normaal is geworden.

Zelfs zodanig dat Telegraaf-verslaggever Wierd Duk, één van de mannen die zich het langst om deze cultuurstrijd is blijven bekommeren, onlangs zelfs leek te capituleren. Met knarsing der tanden stelde hij vast dat de missie van Kick Out Zwarte Piet intussen geslaagd is. Zijn krant noemde het Zwarte Pietenjournaal op het YouTubekanaal van omroep in oprichting Ongehoord Nederland bovendien ongehoord genânt, een kwalificatie waarvan mij geen chocoladeletter gelogen leek.

Het Sinterklaasjournaal is de publieke omroep op zijn best. Verbindend, relativerend, humoristisch. Nu horen de meeste Nederlanders alleen niet tot de doelgroep, al zou je soms anders vermoeden bij het verongelijkte gestampvoet dat op het moment trippeltrappeltrippeltrap door het land gonst.

Maar programma’s waar iedereen om iedereen kan lachen, zonder dat er cultuurstrijd wordt geleverd, daar zou iedereen van opknappen. Denk aan Kopspijkers in zijn beste dagen, Koot en Bie die zowel intellectuelen als volkse types genadeloos persifleerden. Het Lagerhuis bovendien, ventiel en volksberaad ineen.

Zeker, zelfs het Sinterklaasjournaal trapt nog wel eens onbewust op een uitgestoken teen. Denk aan de consternatie onder christenen, vorig jaar, toen het programma het fictieve kerkdorp Kruisigem aandeed. Tegen dit soort kleinzerigheid blijkt geen kruidnoot gewassen.

Misschien neemt Arjen Lubach straks de staf van de Sint wel over. Je zou hem wel de zelfrelativering van Dieuwertje Blok toewensen. Hij kan bij het Sinterklaasjournaal in de leer.