Een verhaal over vaccinmisstanden, maar zonder wederhoor

Ophef Onderzoek in opdracht van Pfizer zou slecht uitgevoerd zijn door een bedrijf in Texas.

Foto Dado Ruvic/Reuters

Wantoestanden tijdens het klinisch onderzoek naar het coronavaccin van Pfizer-BioNTech. Een Amerikaanse klokkenluider deed begin november haar verhaal aan freelance onderzoeksjournalist Paul Thacker, ingehuurd door The British Medical Journal. Thackers artikel staat vol met ontluisterende details over slordigheden op drie plaatsen in Texas waar het bedrijf Ventavia in de herfst van 2020 in opdracht van Pfizer het klinische onderzoek met het nieuwe coronavaccin uitvoerde. Klokkenluider Brook Jackson zag vele misstanden: rondslingerende lijsten met daarop vermeld welke deelnemer echt vaccin had gekregen en welke placebo, vaccins die niet op de juiste temperatuur werden bewaard, deelnemers die na hun vaccinatie niet goed gecontroleerd werden op mogelijke complicaties, et cetera. Jackson toonde documenten, foto’s, e-mails en geluidsopnamen als bewijs.

Nadat zij haar leidinggevenden keer op keer op de misstanden had gewezen en er weinig leek te veranderen, belde en mailde zij naar de geneesmiddeleninspectie van de FDA om er aangifte van te doen. Diezelfde dag nog werd zij ontslagen door Ventavia, na er slechts twee weken in dienst te zijn geweest.

Thacker sprak met nog twee voormalige werknemers van Ventavia, die op voorwaarde van anonimiteit het verhaal van Jackson op veel punten bevestigden. Een van hen meldde nog een andere ernstige misstand: deelnemers die zich in een latere fase van het onderzoek meldden met corona-achtige klachten konden daar niet op getest konden worden wegens gebrek aan personeel. Als dat waar is, is dat zeer kwalijk, want het verschil in laboratoriumbevestigde corona-infectie was nu juist waar het om draaide in deze studie.

‘Onderzocht en ongegrond’

De aantijgingen in het artikel zijn ernstig genoeg, maar waarom werd alleen de kant van klokkenluider Jackson belicht? Een woordvoerder van Ventavia zegt dat Thacker voorafgaand aan de publicatie geen contact met het bedrijf heeft gezocht om het verhaal te verifiëren. Ja, Jackson heeft in september 2020 ongeveer twee weken voor Ventavia gewerkt, bevestigt het bedrijf. Dezelfde beschuldigingen werden een jaar geleden al gedaan, aldus Ventavia, en zijn toen gemeld aan de betrokken partijen. De aantijgingen zijn „onderzocht en ongegrond bevonden”, aldus Ventavia.

Ook Pfizer werd niet door Thacker gehoord. Het bedrijf is „teleurgesteld” over de publicatie in The BMJ, mailt een woordvoerder. Het was selectieve rapportage, vindt Pfizer, „met het doel het vertrouwen in een vaccin te ondermijnen dat inmiddels aan honderden miljoenen mensen wereldwijd is toegediend.”

De FDA, die aanvankelijk ook niet om opheldering in de kwestie was gevraagd, liet na publicatie aan The BMJ weten niet inhoudelijk te willen reageren, „omdat het nog een lopende zaak is”. Tegelijk heeft de FDA „volledig vertrouwen” in de data die Pfizer aanleverde voor de goedkeuring van hun vaccin.

Waarom pleegde Paul Thacker geen wederhoor? Was het gezien de impact niet beter geweest om het vooraf grondig te verifiëren? Een woordvoerder van The BMJ meldt dat het „een redactionele beslissing” was om pas na publicatie om reacties te vragen. Het artikel is ook extern gepeerreviewd door twee anonieme experts in de VS. Het bewijsmateriaal van Jackson is openbaar gemaakt.

E-mails van deze krant aan Paul Thacker over deze kwestie bleven onbeantwoord. Ook klokkenluider Brook Jackson reageerde niet op een verzoek om contact, via de redactie van The BMJ.