Het oerverhaal van zowel de Vespa als de gastvrijheid

Redacteur Margot Poll signaleert welke boeken er ook zijn verschenen en kiest er steeds zes om kort te bespreken. Deze week over verliefde koningen, Italiaanse auto’s en een bevlogen dokter.

1. Raf De Bie: Dromenvanger Dino en het verhaal van de Vespa

Het debuut Dromenvanger Dino en het verhaal van de Vespa van de Vlaamse schrijver Raf De Bie is een knettergek verhaal dat lof verdient om zijn knap gevonden elementen. Ten eerste is daar de jonge hulpkok Dino die verslaafd is aan taart bakken. Dino is niet zijn echte naam, maar de chef-kok van het restaurant waar hij werkt is een autofreak en vernoemt iedereen in de keuken naar Italiaanse auto’s. Ten tweede heeft (Ferrari of Fiat) Dino een veelzeggende hobby want hij vangt namen van mensen over wie hij droomt in een opschrijfboekje. Ten derde woont hij in het huis van een overleden huurder wiens kersenrode telefoon met draaischijf nog actief blijkt te zijn. En dan is er natuurlijk de Vespa die vanaf nu, waar je hem ook ziet staan, verbonden is met het onvergetelijke verhaal van de chef-kok. Deze elementen samen vertellen een even fantastisch als gedroomd verhaal dat eindigt in een psychose, zo lijkt het, waarin het oerverhaal van de Vespa beangstigend wordt herbeleefd. Je zou dan het liefst in het park een troostend ‘gebakje’ van en met Dino willen eten want die is wel zijn droommeisje kwijt. Verrassend en eigenaardig dus.

Raf De Bie: Dromenvanger Dino en het verhaal van de Vespa. Vrijdag, 206 blz. € 21,99

2. Anoniem: Roman van Heinric en Margriete van Limborch

Het oorspronkelijke verhaal van de middeleeuwse ridderroman Heinric en Margriete van Limborch van een onbekende auteur, heeft sinds het begin van de veertiende eeuw steeds hervertellingen gekend. ‘De Limborch’ bestaat uit 23.000 verzen maar wordt beschouwd als de eerste grote Europese roman in het Nederlands. Nu is er de mooie prozavertaling van Ingrid Biesheuvel die de young adult-roman voor een groot publiek toegankelijk maakt. Het verhaal is eenvoudig, de uitwerking geniaal; het dertienjarige meisje Margriete verdwaalt tijdens een jacht met haar broer en haar vader. Ze wordt ontvoerd door een koopman en komt uiteindelijk terecht ten paleize van de keizer van Constantinopel. Haar broer Heinric trekt door Europa om uiteindelijk zijn zusje te vinden in Griekenland. Ze raken betrokken in de hevige strijd tussen de christenen en de heidenen van de sultan. De heidenen verblijven in kampen buiten de stad en verzinnen elke dag een nieuwe list om de stad in handen te krijgen. Daar staat het dagelijkse verdedigingsoverleg van de christenen tegenover. Deze democratische voorbereidingen zijn vermakelijk, evenals het lief en leed dat gedeeld wordt tijdens de vele wapenstilstanden; de strijders van beide kampen mogen dan vreedzaam Constantinopel in- en uitlopen. Er worden spellen gedaan waarbij Margriete zich graag opwerpt als spelleider van het ‘koningsspel’ waarbij ze alle verliefde koningen en hoofse vrouwen onderwerpt aan dubbelzinnige vragen waarop hij of zij antwoord moet geven. Als de ouders van Heinric en Margriete dan ook nog op zoek gaan naar hun kinderen, is het avontuurlijke epos compleet. Gebonden uitgave, zeer de moeite waard.

Anoniem: Roman van Heinric en Margriete van Limborch. Vertaald uit het Middelnederlands en het Ripuarisch door Ingrid Biesheuwel. Inleiding Geert Warnar. Athenaeum-Polak & Van Gennep, 484 blz. € 35,00

3. Brenda Meuleman: Engel van Mesopotamië

In de boeiende historische roman Engel van Mesopotamië beschrijft Brenda Meuleman het leven van de avontuurlijke, moeilijk te doorgronden Helen King, die begin twintigste eeuw met first class honours, de hoogst mogelijke graad, afstudeerde aan de universiteit van Oxford. Het meeslepende verhaal is gebaseerd op het leven van de Engelse ontdekkingsreiziger en archeologe Gertude Bell (1868-1926). Deze inderdaad zeer avontuurlijke vrouw werkte als Britse diplomaat in Bagdad en toen er na de Eerste Wereldoorlog onderhandeld moest worden tussen Churchill, staatssecretaris van de Koloniën, en de Arabische leiders, werd Bell gevraagd te bemiddelen. In 1921 speelde zij een rol bij de aanstelling en begeleiding van de door Engeland voorgedragen Koning Faisal van Irak. Precies in dat jaar begint de roman van Meuleman die zich verder rondom Faisal en zijn tegenstanders ontwikkelt met alle intriges van dien. Tegelijkertijd speelt het verhaal zich af in Engeland waar haar vader zijn staalimperium ziet verdampen en haar stiefmoeder kennismaakt met de suffragettes. Het verleden van Helen komt uitgebreid ter sprake omdat ze daar zelf nogal veel over vertelt aan haar veel jongere collega Ken – over haar bergklimmen in de Alpen, reizen in Perzië, Israël, Syrië en haar jeugd in Engeland. De grootste uitdaging voor Helen, al werkt ze voor de Engelsen, is een zo onafhankelijk mogelijk koninkrijk voor Faisal te realiseren. Niemand weet dat ze, ook nog hoopt een liefde te vinden. Het leven van Gertrude Bell sprak eerder tot de verbeelding voor onder anderen regisseurs als Werner Herzog (Queen of the Desert) en in de documentaire Letters from Baghdad.

Brenda Meuleman: Engel van Mesopotamië. Gebaseerd op de ongelooflijke geschiedenis van een Engelse ontdekkingsreiziger. Ambo|Anthos, 309 blz. € 21,99

4. Chris Keulemans: Gastvrijheid

De innemende bundel Gastvrijheid van Chris Keulemans is een verzameling reisverslagen, beschouwingen en herinneringen aan mensen die hij ontmoette tijdens zijn vele reizen naar gebieden waar oorlog zijn sporen had achtergelaten. Keulemans schreef het boek om de kunst gastvrij te zijn voor onbekenden onder de aandacht te brengen. Daartoe zouden we met eigen ogen moeten zien waar die onbekenden vandaan komen. Die gedachte verweeft hij met zijn reizen naar Sarajevo, Beirut, Belgrado, Triëst of Berlijn. Keulemans zelf verhuisde als kind elf keer met zijn ouders (landbouwdeskundigen) en woonde daardoor in vijf landen, in drie werelddelen. Op zijn zestiende ging hij uit huis en verhuisde toen ook nog eens twintig keer maar ontheemd voelt hij zich niet. Thuis is hij daar waar hij gasten kan ontvangen. Misschien wel het mooiste verhaal speelt zich af in Tunis, hoofdstad aan de Middellandse zee, waar de schrijver zestig jaar geleden geboren is. Hij is er voor een festival en ziet hoe iedereen eigenlijk bezig is met vluchten naar de overkant. Welke ‘horizon’ nemen deze mensen mee naar Amsterdam (‘Ik denk dat ik ze niet goed kan ontvangen als ik die niet ken’)? Op de begraafplaats – waar honderden aanstaande vluchtelingen wonen tussen de graven – ontmoet hij Serge (‘Van hetzelfde geboortejaar als ik, maar veel ouder’) die hem ontvangt met brood en olijfolie. Hun emotionele, maar ook ‘venijnige’ samenzijn is de realiteit die Keulemans ter plekke onder ogen ziet; elkaar ontmoeten is het begin van gastvrij kunnen zijn. Persoonlijke wereldverhalen dus, die nu gelukkig gedeeld worden.

Chris Keulemans: Gastvrijheid. Jurgen Maas, 244 blz. € 22,99

5. Paolo Giordano: Wat ik niet wil vergeten

Begin april 2020 verscheen In tijden van besmetting van de Italiaanse schrijver en natuurkundige Paolo Giordano. Het waren zevenentwintig steekhoudende korte beschouwingen over hoe wiskunde ons als instrument kon dienen aan het begin van de pandemie. Nu is er het vervolg Wat ik niet wil vergeten met wederom voornamelijk eerder in de Corriere della Sera verschenen stukken. Al lijkt de urgentie van deze stukken minder – toen stonden we aan het begin van de pandemie – Giordano geeft ons een opdracht mee; laten we in alle discussies en in alle van hogerhand opgelegde beslissingen zoeken naar het zogenaamde ‘tripelpunt’. In dit begrip, afkomstig uit de natuurkunde, bestaan ‘drie toestanden van de materie tegelijk’ met als voorbeeld waterdamp, vloeibaar water en ijs. Volgens Giordano wordt de pandemie beheersbaar als we dat punt bereiken. Je bepaalt zelf welke diagram je daar op los laat: wetenschap, communicatie (want ‘de mondkapjes waren het vijgenblad om alles wat niet verteld werd achter te verstoppen’) en politiek is misschien het voornaamste, maar dichter bij huis zou het kunnen gaan om ‘rede, emotie en gedrag’. In ieder geval zoeken en handelen naar drie eenheden die in harmonie kunnen bestaan met elkaar. Benieuwd wat het tripelpunt is binnen de 2- of 3G ontwikkeling.

Paolo Giordano: Wat ik niet wil vergeten. (Le cose che non voglio dimenticare). Vertaling Pietha de Voogd. De Bezige Bij, 174 blz. € 16,99

6. Wilma de Rek: Intens

Waar Giordano filosofeerde over het verloop van de pandemie in Italië, bezocht intensivist Diederik Gommers – naast zijn werk – Nederlandse televisieprogramma’s (vooral bij Jinek en Op1). Hij was daar als voorzitter van de Vereniging van Intensive Care (NVIC) om over de nood op de IC te praten, later ook om standpunten van het OMT uit te dragen en het kabinetsbeleid kritisch tegen het licht te houden. Hij maakte indruk toen hij bij Jinek in gesprek ging met de influencer Famke Louise (#ikdoenietmeermee) al noemde NRC het optreden ‘kolderiek’ of de uitzending waarin hij van stoel ruilde met verpleegkundige Rowan Marijnissen die volgens hem ten onrechte achteraan zat. de Volkskrant-journalist Wilma de Rek beschrijft in het biografische Intens hoe Diederik Gommers de pandemie vanaf het eerste begin tot aan september ’21 heeft beleefd. Het is een zeer openhartig boek geworden over alle bijeenkomsten waarbij Gommers betrokken was. De Rek kreeg inzicht in de aantekeningen die Gommers dagelijks maakte, zelfs (ontvangen) appjes worden afgedrukt en ze interviewde hem regelmatig. Als de televisieoptredens ter sprake komen blijkt een deel minder spontaan dan gedacht; zijn vrouw en zijn adviseur gaven hem van tevoren tips hoe te reageren op Famke Louise en over het stoelen ruilen met verpleegkundige Marijnissen in Op1 bleek hij in de taxi op weg naar de studio al goed te hebben nagedacht (‘Als het moment zich aandient, voel ik dat wel aan, en dan is het een meesterzet’). Gommers ziet het boek als ‘afsluiting’ - hij verlaat per 1 februari 2022 de NVIC als voorzitter en dientengevolge het OMT - zei hij in een lunchinterview met NRC: „ Ik voel de behoefte verantwoording af te leggen. Ik heb de dingen naar eer en geweten gedaan, zeg maar wat ik verkeerd heb gedaan.” Maar toen het kabinet op vrijdag 11 november aankondigde ‘met een korte klap’ het coronavirus opnieuw te willen indammen, zat Gommers nog dezelfde avond bij Jinek om te onderstrepen dat het kabinet helemaal geen plannen heeft om de gezondheidszorg in Nederland te versterken. Het was Gommers als vanouds, al miste ik zijn ‘Snap je?’ aan het einde van zijn zinnen. Dat moet er in de loop van een jaar uitgesleten zijn.

Wilma de Rek: Intens. Het verhaal van Diederik Gommers. Balans, 301 blz. € 20,99