Erica houdt het circus draaiend

Iedereen leest Op deze plek schrijft NRC over de populairste boeken van dit moment. Deze week: een haatzaaiend pamflet van een realityster.

Boeken die honderdduizenden verstrooiing, troost of hoop bieden – daar gaat deze rubriek doorgaans over. Maar nu zit ik hier met Erica op schoot, de memoires van Erica Renkema, bekend van het zeer populaire reality-programma Chateau Meiland. Dit boek verspreidt helemaal geen hoop of troost, maar juist haat jegens honderdduizenden mensen. De realityster houdt in haar boek een tirade tegen moslims, Turken en vluchtelingen die – voorbeeldzin – „de boel verkrachten, steun trekken, en weet ik het allemaal”.

Dit pamflet staat hoog in de top tien van de Bestseller 60. Zo salonfähig zijn dit soort ideeën dus geworden. Juist dat haar gedachtegoed verpakt is in een onderhoudend boekje over een geliefd, komisch programma, maakt dit werk gevaarlijker dan boeken van gelijke strekking door politici als Thierry Baudet en Geert Wilders.

Erica is het vervolg op de bestseller van haar man, Martien Meiland, waarvan er al 140.000 zijn verkocht. De columnist Jan Dijkgraaf geeft de boeken in eigen beheer uit, samen met het echtpaar. Martien en Erica vormen een succesrijk komisch duo in het SBS 6-programma, dat in maart zijn voorlopige hoogtepunt behaalde met 1,7 miljoen kijkers. De realitysoap begon in een Frans kasteel waar de twee een bed & breakfast hadden en heeft zich inmiddels verplaatst naar Nederland, waar het koppel onder meer druk is met steeds weer verhuizen.

Martien is in het duo de funny man: een magere hystericus die het bestaan intens beleeft. Over de kleinste zaken kan hij zich enorm opwinden, of hij vindt ze juist ‘gewéldig’. Erica is de onverstoorbare, nuchtere straight man, tegen wie de geagiteerde echtgenoot extra scherp afsteekt. Hij staat druk gesticulerend in de piste, zij houdt het circus draaiende. Aardig daarbij is dat ze een omgekeerd rolpatroon vormen: hij loopt met de feestverlichting, zij met de sloophamer.

Hij loopt met de feestverlichting, zij met de sloophamer

In Erica vertelt ze hoe ze Meiland heeft ontmoet, over hun huwelijk, hun echtscheiding toen hij homoseksueel bleek te wezen, en hoe ze later weer bij elkaar kwamen. Nu hebben ze een ‘zakenhuwelijk’ en wonen ze apart in een groot huis. Renkema onthult dat ze heeft overwogen om Martien na de scheiding te vermoorden, ze heeft hem zelfs wel eens met een mes bedreigd. „Meestal vergiftigen vrouwen dan hun man, hè. Elke dag een beetje cyaankali. Maar ja, ik kook nooit. Dus dan zou hij het wel heel verdacht vinden als ik opeens elke dag ging koken.” Uit hun tv-programma zou je kunnen afleiden dat ze een slecht huwelijk hebben – puur omdat Meiland onmogelijk lijkt – maar volgens haar zijn ze juist gek op elkaar en is dat gekibbel gewoon hun manier van communiceren. Ze heeft alvast een grafschrift voor hem bedacht: „Eindelijk rust.”

De verhalende hoofdstukken van het boek zijn een stuk beter te doen dan de beschouwende, waarin Renkema haar licht laat schijnen over kwesties als de dood, het uiterlijk, het christendom. En over haar racistische overtuigingen dus – de reden dat ik u afraad dit boek te kopen. En als u het in uw schoen krijgt, sla dan in elk geval hoofdstuk zes over, dat met die vreemdelingenhaat.

Reacties: boeken@nrc.nl