Hadewych Minis: „Als je wilt dat er iets verschuift, moet het eerst even extreem worden.”

Foto Joris van Bennekom

Interview

Hadewych Minis: ‘Ik kom uit de generatie die dacht: of je bent slim en je ziet eruit als Angela Merkel of je bent moeder, en dan ben je gezellig’

Hadewych Minis ‘Girls and Boys’ onderzoekt in hoeverre onze samenleving door mannen wordt gedomineerd. De voorstelling wordt gespeeld door Hadewych Minis. „Waarom mag een vrouw haar kracht niet vieren?”

‘Weet je, ik ben echt belachelijk zenuwachtig.” Het is de ochtend voor de persconferentie van vrijdag 12 november en Hadewych Minis (1977) haalt in de artiestenfoyer van Stadstheater Arnhem koffie uit de automaat, vlak voor een repetitie van Girls and Boys. De avond ervoor leek het er nog op dat de theaters weer een paar weken dicht moesten, nu schijnen de deuren open te mogen blijven. „Toch word ik er verdrietig van, want er wordt zo alsnog het signaal afgegeven dat theater onveilig zou zijn.”

En Minis heeft volle zalen nodig, want ze wil zoveel mogelijk mensen bereiken met deze voorstelling. Girls and Boys onderzoekt in hoeverre mannen onze maatschappij nog steeds domineren, en met welke mate van geweld en onderdrukking vrouwen stelselmatig te maken hebben. De monoloog, in 2018 geschreven door de Britse toneelschrijver Dennis Kelly, gaat zaterdag in première bij Toneelgroep Oostpool. Het stuk begint als lichtvoetige romkom, maar dat is schijn: gaandeweg ontvouwt zich een verstikkend en gitzwart portret van een vrouw die verstrikt raakt in een web van misogynie. De voorstelling wordt geregisseerd door Daria Bukvic, die bekendstaat om haar maatschappelijk geëngageerde werk waarin actuele pijnpunten op de spits worden gedreven.

Actrice en zangeres Hadewych Minis studeerde in 1999 af aan de Toneelacademie Maastricht en speelde daarna bij ZT Hollandia en Toneelgroep Amsterdam. In 2003 maakte ze haar filmdebuut in Phileine zegt sorry. Ze stopte in 2013 bij Toneelgroep Amsterdam om zich meer te richten op haar zang- en filmcarrière. In dat jaar kreeg ze een Gouden Kalf voor haar rol in Borgman van Alex van Warmerdam en twee jaar later voor Hazes-film Bloed, zweet en tranen (Diederick Koopal). Ook nam ze deel aan televisieprogramma’s als Wie is de mol (2012), dat ze won, en dirigeerwedstrijd Maestro (2017), waarin ze als tweede eindigde.

Sinds haar vertrek bij Toneelgroep Amsterdam stond ze nog een aantal keren op de planken met zelfgeschreven, persoonlijke kleinkunstvoorstellingen (waaronder de veelgeprezen solovoorstelling Minis Plus in 2018). Maar met Girls and Boys speelt ze nu voor het eerst weer in andermans werk. „Toch voelt dit minstens net zo wezenlijk”, benadrukt ze meteen.

Geweld tegen vrouwen

Het voelt zo urgent omdat geweld tegen vrouwen niet iets van vroeger is en óók geen ver-van-je-bed-show, legt ze uit. „We zien de beelden van de Taliban in Afghanistan, of horen hoe in India een meisje met een stok werd doodgeslagen door haar vader en broers, puur en alleen omdat ze een spijkerbroek droeg. En dan hebben we de neiging om te denken dat dit soort dingen bij ons niet gebeuren.”

Maar femicide – vrouwen die worden omgebracht vanwege het feit dat ze een vrouw zijn – komt ook in Nederland voor. Vorig jaar noteerde het Centraal Bureau voor de Statistiek 44 vermoorde vrouwen. In zo’n 60 procent van de gevallen bleek de (ex-)partner de (vermoedelijke) dader. Minis: „Het is een stelselmatig probleem, alleen wordt dat bij ons vaak ‘crime passionel’ genoemd in plaats van femicide, waardoor het lijkt alsof het een incident is.” Angst en macht zijn volgens haar de belangrijkste drijfveren waarom mannen „dit soort akelige sprongen” maken. „Je moet kennelijk wel heel bang zijn voor een vrouw, wil je haar zo willen onderdrukken. Dat geeft ook aan hoe fantastisch wij vrouwen zijn, en hoe kwetsbaar de man eigenlijk is.”

Mannen zijn vaak om te kotsen zo slecht in aan de macht zijn

In de voorstelling krijgt de vrouw die Minis speelt ook te maken met ernstig geweld van haar partner. Ze vindt het belangrijk om dat verhaal vanuit het vrouwelijk perspectief te vertellen. „We blijven op toneel maar Medea opvoeren, over een vrouw die uit wraak haar eigen kinderen vermoordt. Terwijl uit cijfers blijkt dat het in veruit de meeste gevallen de man is die uit wraak gewelddadig wordt en gruwelijke daden pleegt.”

Zelf heeft ze vaak het gevoel gehad dat ze anders is behandeld, puur vanwege het feit dat ze overkomt als een sterke vrouw. „Ik heb een lage, staccato stem, jukbeenderen, felle ogen, ik ben flamboyant. Dat wordt door mannen vaak als spannend ervaren. Ik dacht heel lang dat ik dat moest compenseren. Heel zielig eigenlijk: waarom mag een vrouw haar kracht niet vieren?”

Mannen ervaren het vaak als bedreigend als hun vrouw meer verdient of maatschappelijk succesvoller is, stelt ze. „Mannen voelen zich vaak prettiger als zij het heft in eigen handen hebben. Terwijl dat andersom niet zo is, wij zijn dat gewend van een man.” Over haar eigen gezinssituatie: „Ik heb het grote geluk dat ik een man heb die zich daar niet door aangevallen voelt en niet de behoefte voelt om beter te zijn dan ik, maar hij is zelf ook opgevoed door een krachtige vrouw.”

Minis is getrouwd met acteur Tibor Lukács, met wie ze twee kinderen heeft. „Ons zoontje is echt niet zo’n standaardjongetje, hij houdt niet van voetbal en is geen enorme rouwdouwer, maar hij is wel de hele dag met stokken en kungfu in de weer. En ondertussen zie ik mijn dochtertje, ook al niet zo’n geijkt meisje, toch vaak met poppen spelen, zij is veel meer aan het zorgen. Terwijl ze naar hetzelfde aanbod op tv kijken, voelt zij dan toch minder de behoefte om al dat geweld te imiteren. Het lijkt dus toch ergens in die wezentjes zelf te zitten.”

Hadewych Minis in ‘Girls and Boys’, een verstikkend en gitzwart portret van een vrouw die verstrikt raakt in een web van misogynie.

Foto Joris van Bennekom

Lees ook een interview met Hadewych Minis over haar muziekvoorstelling ‘Hade’

Gevoed door de maatschappelijke discussie, zijn de conventionele rolpatronen van mannen en vrouwen de laatste jaren absoluut aan het verschuiven, al vindt Minis dat we niet te hard hoeven te juichen. „Ik heb de indruk dat mannen steeds meer betrokken worden in het gezinsleven en dat ook willen, maar het gebeurt ook maar in een kleine bubbel. Toen mijn kinderen naar de basisschool gingen, kwam ik erachter dat het toch in de meeste gevallen de mannen waren die bleven werken en de vrouwen die voor de kinderen zorgden. Het is nog helemaal niet zo gelijkwaardig verdeeld als dat we in ons progressieve Nederland graag willen geloven.”

Met haar theaterwerk hoopt ze bij te dragen aan meer acceptatie en gelijkwaardigheid. Het maken van haar solo Minis Plus in 2018 noemt ze wat dat betreft een „sleutelmoment” in haar carrière. Die voorstelling ging ook over vrouw-zijn in deze moderne tijd en de persoonlijke strijd die ze daarmee voert. „Ik had me daarin zo kwetsbaar opgesteld. Dat was heel zwaar en ging gepaard met dikke ellende. Maar naderhand kreeg ik zoveel reacties en brieven waarin mensen zich óók kwetsbaar opstelden, waardoor er een dialoog ontstond. Dat is een van de mooiste dingen uit mijn carrière geweest. Ik had echt het gevoel dat ik mensen inspireerde en een tasje met moed kon geven. Sindsdien denk ik: ik wil van nog meer betekenis zijn, voor andere mensen en vooral voor andere vrouwen.”

Het moet niet zo zijn dat wij ons als vrouwen tegen de mannen keren, en dat is ook helemaal niet aan de hand

In het stuk zegt haar personage: „We hebben de samenleving niet gemaakt voor mannen. We hebben haar gemaakt om mannen te stoppen.” Minis: „Ik geloof heel erg in de verantwoordelijkheid van de samenleving. We moeten het samen doen. Het moet niet zo zijn dat wij ons als vrouwen tegen de mannen keren, en dat is ook helemaal niet aan de hand.” Dat het soms zo lijkt, komt omdat maatschappelijke veranderingen vaak eerst met extremen gepaard gaan, stelt ze. „Dat merk je ook met Black Lives Matter: ineens zit in élke reclame op tv een wit én een zwart kind. Maar zo werkt dat als je wilt dat er iets verschuift: dan moet het eerst even extreem worden.”

Ze vond het daarom ook belangrijk dat deze voorstelling niet door een man geregisseerd wordt. „We laten daarmee zien dat het nu aan de vrouw is.” Dat geldt óók voor de theatersector, waar Daria Bukvic afgelopen zomer de artistieke leiding van Oostpool overnam, na misstanden rondom haar voorganger Marcus Azzini. „Ik geloof dat er veel minder pesterijen op de vloer zijn als vrouwen aan het roer staan.” Ze citeert haar personage: „Mannen zijn vaak om te kotsen zo slecht in aan de macht zijn.”

Als verklaring oppert ze dat vrouwen wellicht meer empathie hebben. „Dat vond ik zo leerzaam aan Maestro. Ik dacht altijd dat leidinggeven per definitie gepaard moest gaan met iets bozigs of negatiefs. Maar toen ik leiding moest geven aan dat orkest, merkte ik ineens dat je ook vanuit empathie, zonder streng te hoeven zijn, overtuigend leiding kan geven.”

De ruim tien jaar jongere Daria Bukvic beschouwt ze daarin absoluut als een rolmodel. „Ze is ongelofelijk slim, ziet eruit als een godin, is krachtig én empathisch. Vroeger moest je altijd in een hokje passen. Ik kom uit de generatie die dacht: of je bent slim en je ziet eruit als Angela Merkel, of je bent knap en je lijkt op Doutzen Kroes, of je bent moeder, en dan ben je gezellig. Nu kun je dat allemaal door elkaar zijn. Dat is een enorme vooruitgang.”

‘Girls and Boys’. Première 20 nov. Daarna te zien van 25 nov t/m 12 febr. Inl: toneelgroepoostpool.nl