Ollongren praat in Linda. voor het eerst over Omtzigt en ‘functie elders’

Spraakmakend interview D66-minister Kajsa Ollongren praat in een interview over de ‘functie elders’-foto die de formatie een half jaar verlamde. Maar dat is niet de enige reden dat het interview opvalt.

Foto: Linda.

„Wat als dat A4’tje in een map had gezeten? Die film heb ik voortdurend in mijn hoofd afgespeeld.” Dat zegt demissionair vicepremier en minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, D66) over de foto van haar die zorgde voor een vertrouwensbreuk van andere politieke leiders in VVD-leider Mark Rutte en die zorgde voor een politieke impasse die de formatie maandenlang vertraagde. Ollongren spreekt voor het eerst over haar rol daarin, in de decembereditie van het blad Linda. Daarin wordt naast de D66’er met meer bekende Nederlanders teruggekeken op 2021 - „oh wat een jaar” – onder wie demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA).

Lees ook: Hoe een foto de formatie op z’n kop zet

Op sociale media wordt vooralsnog vooral verontwaardigd gereageerd, of met grappen, op de glamoureuze coverfoto, waarin de demissionair bewindspersonen worden geportretteerd – Ollongren in galajurk en De Jonge in glanzend pak. In een jaar waarin grote politieke crises elkaar opvolgen – ontwikkelingen in de toeslagenaffaire, de voortdurende coronacrisis, wordt het optreden door sommigen gezien als ongepast.

In maart van dit jaar, vlak na de Tweede Kamerverkiezingen, werd Ollongren gefotografeerd met een notitie die ertoe zou leiden dat de formatie een zes maanden lang niet van de grond zou komen. Ollongren had de ochtend waarin de foto werd genomen gehoord dat ze positief was getest op het coronavirus en verliet op stel en sprong een bijeenkomst met de andere verkenner, Annemarie Jorritsma (VVD) om naar huis te gaan. „Het stomme is dat ik juist altijd degene ben die er bij anderen op let, ik ben erin getraind. Ik had Annemarie kort daarvoor nog gewaarschuwd: draai je papieren om voordat je naar buiten loopt. Vertrouwelijke documenten open en bloot onder je arm houden is een beginnersfout. Heel dom.”

Spijt over dát, niet over wát

Het is opvallend dat Ollongren in het interview vooral terugkomt op wat ze had kunnen doen om te voorkomen dat de foto genomen zou worden en geen uitspraken doet over wat er óp die notitie stond: ‘Positie Omtzigt, functie elders’. Die woorden hadden daar gestaan als een samenvatting van het gesprek dat Ollongren en Jorritsma eerder hadden gevoerd met VVD-leider Mark Rutte. Hij had daar de positie van het kritische Kamerlid Omtzigt ter sprake gebracht. Ollongren laat in Linda. weten dat ze in de week na ‘dé foto’ nog WhatsApp-contact heeft gehad met Omtzigt.

De D66-minister blikt ook terug op het urenlange nachtelijke debat over de kwestie, dat plaatsvond op 1 april. „Ik had me tevoren voorgenomen in alle openheid zo precies mogelijk te vertellen hoe alles is gegaan. Als de Tweede Kamer dat niet overtuigend zou vinden, dan zou ik aftreden als minister en het kabinet verlaten.” Zover kwam het niet, de Kamer had alleen moties van wantrouwen (in minderheid) en afkeuring (in meerderheid) gesteund over Mark Rutte. Was Ollongren opgestapt, dan was het bijna onmogelijk geweest voor Rutte om wel aan te blijven.

Terugkeren als minister

Het is onduidelijk of Ollongren terug wil keren als minister in een nieuw kabinet, daar heeft ze zich publiekelijk niet over uitgelaten. In D66 klinken geluiden dat ze graag nog eens terugkeert als bewindspersoon. In Linda zegt ze: „Ik doe het omdat ik de samenleving verder wil helpen. Het werk hangt aan elkaar van onvoorziene gebeurtenissen.”

Van Hugo de Jonge, die zich ook liet interviewen door het blad, is al bekend dat hij graag ook in een volgend kabinet een ministerie wil leiden. In het interview met Linda. zegt De Jonge dat hij „gewoon maar even afwacht” welke taak hij krijgt toegewezen. „Mij geleidt des Heren hand; moedig sla ik dus de ogen naar het onbekende land.”

Lees ook dit interview met drie toezichthouders op het functioneren van de bestuurscultuur: ‘Het is veel de waan van de dag.’