Analyse

Grote twijfels in Kamer over 2G. Partijen vrezen polarisatie en ‘doormodderen’

Coronadebat Een kabinetsplan voor ‘2G’ krijgt nog geen steun van een Kamermeerderheid. Partijen vrezen polarisatie en „doormodderen”.

Mark Rutte (VVD) Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) en Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (CDA) beantwoorden in debat met de Tweede Kamer over onder andere 1G en 2G.
Mark Rutte (VVD) Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) en Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (CDA) beantwoorden in debat met de Tweede Kamer over onder andere 1G en 2G. Foto David van Dam

De coronasituatie verslechtert in rap tempo, maar de eensgezindheid in politiek en samenleving brokkelt steeds verder af. Tijdens een nieuw Kamerdebat werd dinsdag duidelijk dat de Tweede Kamer diep verdeeld is over een vergaande maatregel die het kabinet wil invoeren: een 2G-beleid, waarin alleen mensen die gevaccineerd zijn of genezen straks nog toegang hebben tot bepaalde sectoren. 2G is ook in de samenleving een „splijtzwam”, laat nieuw onderzoek van I&O Research zien. Daaruit blijkt ook dat voor het eerst sinds het begin van de crisis een meerderheid van de Nederlanders beperkt of geen vertrouwen heeft in het overheidsbeleid.

Een meerderheid voor 2G is in de Tweede Kamer nog hoogst onzeker en ook de eenheid binnen de demissionaire coalitie is weg: de ChristenUnie heeft een „principieel bezwaar” tegen 2G. Veel partijen vrezen tweedeling en schijnveiligheid, maar ook om andere redenen wankelt het draagvlak, bijvoorbeeld vanwege het ontbreken van een langetermijnstrategie. PvdA-Kamerlid Attje Kuiken mist „zelflerend vermogen” bij het kabinet en vreest dat Nederland de hele winter zal „doormodderen”. Ze durfde dinsdag als enige te pleiten voor een harde lockdown de komende weken om eerst de besmettingen verder te drukken.

‘Valse tegenstelling’

Het kabinet lanceerde afgelopen vrijdag het plan om 2G in te voeren na de huidige ‘mini-lockdown’ van drie weken. Daarna zouden er weer versoepelingen mogelijk moeten zijn, waarbij in sommige sectoren de coronapas met 2G gaat gelden. Een ‘test voor toegang’ volstaat dan niet meer voor de niet-gevaccineerde. Het kabinet denkt aan 2G in locaties met hoog risico zonder vaste zitplaatsen, zoals volle cafés of evenementen. Ondernemers zouden de keuze moeten krijgen voor 2G te kiezen.

Een van de redenen voor het 2G-beleid van het kabinet is epidemiologisch: drukke plekken zouden veiliger worden als alleen gevaccineerden en genezen mensen samenkomen, omdat zij dan geen ongevaccineerden treffen noch kunnen besmetten. Het andere argument is politiek: met 2G kan worden voorkomen dat de overgrote meerderheid van gevaccineerde Nederlanders – zo’n 85 procent – langer met beperkende maatregelen moet leven. Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) waarschuwde deze week dat zonder 2G deze winter mogelijk nieuwe lockdowns nodig zijn.

2G of alles dicht is geen eerlijk verhaal

Lisa Westerveld (GroenLinks)

Meerdere partijen noemden dit „een valse tegenstelling” en wezen erop dat er nog geen overtuigend bewijs is dat een 2G-systeem, in tegenstelling tot het huidige ‘3G’, met testen, wél voldoende veilig is. SP’er Maarten Hijink constateerde dat de besmettingen ondanks de brede inzet van de coronapas de laatste weken zijn gestegen. „2G of alles dicht is geen eerlijk verhaal.” GroenLinks-woordvoerder Lisa Westerveld zei dat van 2G „niet duidelijk is wat de effectiviteit is”.

Andere partijen vragen zich af of de uitsluiting van niet-gevaccineerden door 2G wel proportioneel is in deze fase van de crisis. En wanneer komt er weer een einde aan? De SGP was niet gerustgesteld door de wens van VVD en D66 een 2G-model „zo kort mogelijk” in te stellen. „Dat zijn rekbare begrippen”, vond Kamerlid Chris Stoffer. Het kabinet beloofde al vaak dat een zware crisismaatregel van korte duur zou zijn, maar dat bleek bijvoorbeeld met de avondklok en huidige variant van de coronapas al niet haalbaar.

De ChristenUnie kwam dinsdag met een alternatief voorstel: ‘1G’, waarbij ook gevaccineerden weer moeten testen. Dat is volgens Kamerlid Mirjam Bikker waarschijnlijk veiliger en verstandiger omdat niet-gevaccineerden niet worden uitgesloten. „We moeten hier zo goed als mogelijk samen doorheen komen.” Bikker wil daarom dat het kabinet naast 2G ook 1G serieus onderzoekt.

We moeten hier zo goed als mogelijk samen doorheen komen

Mirjam Bikker (ChristenUnie)

De Jonge zegde dat toe, ook het Outbreak Management Team (OMT) kijkt de komende dagen naar meerdere varianten van de coronapas. De minister zei wel dat hij het zelf „niet proportioneel” vindt dat ook gevaccineerden zich standaard moeten laten testen. Daarnaast is er volgens hem te weinig testcapaciteit om iedere avond honderdduizenden mensen te testen voor toegang.

‘Never nooit niet’

Alleen de VVD en D66 konden 2G volmondig steunen. Het CDA worstelt nog met de kwestie, maar ziet uiteindelijk liever een 2G-coronapas dan gesloten sectoren. Het kabinet moet hopen dat de PvdA, ChristenUnie of Volt uiteindelijk voor een meerderheid zorgen als het wetsvoorstel wordt behandeld, naar verwachting volgende week. De PvdA wil er met „een open blik” naar kijken, de ChristenUnie wil in deze crisis geen „never nooit niet” zeggen.

Lees ook: Voldoet 2G aan de ethische eisen?

Of die nipte meerderheid er komt of niet, de steun voor 2G is zowel in de Tweede als de Eerste Kamer broos. Dat is geen fijne uitgangspositie voor een kabinet dat de samenleving in deze slepende crisis moet blijven meenemen.