In Leeuwarden zijn betogers ‘helemaal klaar’ met sluiting horeca

Nieuwe coronamaatregelen Een actie tegen de sluiting van de horeca om 20.00 uur leidde in de Friese hoofdstad tot ongeregeldheden. Er werd met vuurwerk gegooid en de ME werd ingezet. „Ik sta hier voor mijn vrijheid.”

Politieagenten kijken zaterdagavond in het centrum van Leeuwarden naar een menigte die zich na de sluiting van de horeca om 20.00 uur verzamelde op de trappen van het gerechtsgebouw aan het Zaailand.
Politieagenten kijken zaterdagavond in het centrum van Leeuwarden naar een menigte die zich na de sluiting van de horeca om 20.00 uur verzamelde op de trappen van het gerechtsgebouw aan het Zaailand. Foto Anton Kappers / ANP

Vonken vliegen door de lucht, een oorverdovende knal volgt. Er wordt gegild, en dan stijgt uit de menigte rood met goud vuurwerk op. Mensen beginnen te rennen, duwen elkaar aan de kant. Ze struikelen over de treden van het Paleis van Justitie, aan het Zaailand in Leeuwarden. Er liggen lege blikjes bier, gebroken stukken glas en her en der een mondkapje. Uit een box bovenaan de treden klinkt nog muziek.

Gezamenlijk besloten veertig horeca-ondernemers in Leeuwarden zaterdagochtend een statement af te geven tegen de nieuwe coronamaatregelen. Ze blijven open, ook na acht uur, is de boodschap. Tot burgemeester Sybrand van Haersma Buma een brief uitvaardigt. „Onderwerp: Preventie last dwangsom in verband met dreigende overtreding van de Tijdelijk wet maatregelen covid-19.” Aan de last wordt, voor regelovertreders, een „dwangsombedrag verbonden” van 10.000 euro.

Een te groot risico voor ondernemers die al anderhalf jaar zware inkomstenverliezen hebben geleden. Dus verzamelen na de nieuwe sluitingstijd uitbaters en klanten zich op het plein voor een protest. „Een statement”, zegt sous-chef Feddy Tuininga (28), die op zijn poloshirt het logo van Café de Prins-H heeft staan. De box waaruit muziek schalt heeft hij meegenomen. De sfeer is goed, vrolijk zelfs. Op de treden hebben ook supporters van Cambuur zich verzameld.

Doel bereikt

Niet alleen in Leeuwarden was weerstand tegen de nieuwe maatregelen. Ook in Den Haag, Zwolle en Breda waren ondernemers niet van plan de deuren om 20.00 te sluiten. „Maar 2,9 procent van het aantal besmettingen is te herleiden naar de horeca”, zegt Ton Eijer (55), eigenaar van Muziekcafé Scooter’S en voorzitter van de afdeling Leeuwarden van de Koninklijke Horeca Nederland. „We verkopen gezelligheid, nu spelen we al maanden voor politie, maar dat doen we wel netjes. Thuis is die controle er echt niet.” Hij betreurt dat de actie niet door mocht gaan. „Maar het doel is bereikt, we hebben de aandacht die we wilden, verder gaan we niet. Wij zijn geen relschoppers.”

We verkopen gezelligheid, nu spelen we al maanden voor politie, maar dat doen we wel netjes. Thuis is die controle er echt niet

Ton Eijer voorzitter afdeling Leeuwarden van Koninklijke Horeca Nederland

Op de trappen van het Gerechtsgebouw wordt het clublied van Cambuur gezongen. Als een zwarte piet zich in het gezelschap mengt wordt overgeschakeld op ‘Dag Sinterklaasje’. „Dit kan alleen in Friesland”, zegt Florian Missaglia (22), die zelf deze avond zou werken bij Café de Nachtwacht. De geschminkte piet, die Jarno Silvis (18) heet, was die ochtend bij de intocht – waar alleen roetveegpieten waren – aanwezig uit protest. „Ik zou één biertje drinken vanmiddag na de intocht, maar bleef hangen en toen hoorde ik hier muziek.”

Hendrikje Jonker (27) en Josien van den Berg (45) staan vol verbazing naar het gehos te kijken. „We moeten daar zijn”, zegt Jonker. Om negen uur moeten ze in het Gerechtsgebouw zijn, voor een bijeenkomst over Kneppelfreed, dat dinsdag zeventig jaar geleden plaatsvond. „Het gaat over het recht om Fries te spreken”, zegt Van den Berg. Maar ze kunnen niet naar binnen. „Buma, rot op”, wordt vanaf de treden gescandeerd.

Thuisonderwijs

Izak Rusticus (66) is al 38 jaar de uitbater van Café de Prins-H. „Al anderhalve ton van mijn eigen geld heb ik ingeleverd om mijn personeel volledig te kunnen betalen”, zegt hij. De maat is vol, daarom hebben ze deze actie georganiseerd. „De KHN heeft het trouwens helemaal naar zich toegetrokken, maar dit is vanuit de ondernemers gegaan.” Dat de sfeer omslaat vindt hij jammer. „Ik heb gehoord dat uit het hele land de ME hier naartoe is gestuurd, dat ze er zo zijn.”

Lees ook: ‘De mensen beginnen nu gewoon eerder met drinken’

Kim Sikma (18) wist vooraf wel dat er vanavond rellen zouden zijn. Goed ook, vindt ze, voor haar is deze avond een demonstratie. „Ik sta hier voor mijn vrijheid.” Ze is „tegen alles” wat met corona te maken heeft. Ook vriendin Judy Smid (18) is er om die reden. Smid zit, in tegenstelling tot Sikma, nog op school. „Maar als ik een QR-code moet gaan laten zien voor de les stop ik ook, net als Kim.” Dan maar thuisonderwijs, zegt ze. „Via NTI of zo.” Een vriend komt aanlopen. „Media? Nee, daar doe ik niet aan mee. Ja, schrijf maar op dat we er helemaal klaar mee zijn.”

Dan de knal. Oorverdovend. Aanwezigen stuiven uit elkaar om elkaar daarna weer op te zoeken. Om iets voor half tien trekt de politie massaal weg. „Nu komt de ME”, zegt Willem Adema (42) van restaurant In De Brouwerij. Heel even is het plein vrij van handhaving. „Als het echt uit de hand loopt moet ik naar huis van mijn moeder”, zegt Sanne Heres (20). „Maar het is zaterdag, we moeten door, we zijn nog op zoek naar een afterparty.” Nog een knal. En dan begint de chaos. „Rennen, nú rennen!”, roept Sil Jorna (21). „De ME komt eraan!”

Felle lichten

Uit het Ruiterskwartier komen ME-busjes met felle lichten het plein op. Met schilden, stokken en politiehonden wordt een poging gedaan het plein leeg te vegen. Flessen en vuurwerk worden naar de ME’ers gegooid. Dan trekken negen agenten in burger één van de relschoppers uit de menigte en gooien hem de bus in. Uiteindelijk worden er vijftien arrestaties verricht.

De politie in Leeuwarden heeft zaterdagavond bij het gerechtsgebouw aan het Zaailand de ME ingezet om een grote groep mensen te verdrijven.

Foto Anton Kappers / ANP

De onruststokers bewegen zich van en naar de ME en politie toe. „Dit is een kat-en-muis-spel”, zegt Adema. Hij baalt, van de hele avond eigenlijk. „Ton Eijer heeft na een gesprek met de burgemeester en zonder feedback van ons bekend gemaakt dat we toch gingen sluiten, dat had hij in overleg met ons moeten doen. Zodat wij dat zelf óók naar buiten konden brengen”, vindt hij. „Nu lijkt het alsof we uit angst gestopt zijn met onze actie.”

Vanachter de omheining van het terras, die hij met zijn werknemers streng bewaakt, houdt hij de ontwikkelingen in de gaten. Zijn zaak, een restaurant, hotel en brouwerij, is sinds kort open. Dan, iets voor tien uur: „Hier spreekt de politie, u dient zich te verwijderen, doet u dat niet dan zal er geweld worden gebruikt.” De politie duwt de omheining om en sommeert iedereen binnen te gaan. „Weg hier!” Een enkele medewerker krijgt een duw. En dan is het plein leeg. Het is stil.

Het is tien voor elf als het plein wordt vrijgegeven. Medewerkers die zich verscholen hadden in verschillende zaken mogen naar huis. Verlaten fietsen worden opgehaald. Gordijnen van omliggende appartementen worden dichtgetrokken. Maar, laat een agent die is opgeroepen uit een ander district weten: „De rust is nog niet helemaal teruggekeerd. Het rommelt nog.”

Lees ook het coronablog over de laatste ontwikkelingen: Bijna 14.000 nieuwe besmettingen, hoogste weekgemiddelde sinds begin pandemie