De klimaattop in Glasgow hield echte wereld buiten

Klimaattop Als gastland deed het Verenigd Koninkrijk er alles aan ‘Glasgow’ een succes te laten lijken, maar er klonk ook kritiek op de Britten.

Op de VN-top in Glasgow was ook ‘Little Amal’ aanwezig, een vier meter hoge pop die een Syrisch vluchtelingenmeisje moet voorstellen.
Op de VN-top in Glasgow was ook ‘Little Amal’ aanwezig, een vier meter hoge pop die een Syrisch vluchtelingenmeisje moet voorstellen. Foto Jane Barlow/PA via AP

Dat internationale klimaattoppen uitlopen is eerder regel dan uitzondering. In Parijs, Madrid en Doha kostte het soms dagen extra om tot een unanieme verklaring te komen, net als nu onder het voorzitterschap van het Verenigd Koninkrijk.

Zolang die gesprekken lopen – zaterdagmiddag wordt er verder gepraat – is niet te zeggen of het grote doel is gehaald dat gastland het Verenigd Koninkrijk zichzelf had gesteld voor de VN-klimaattop in Glasgow: zicht houden op het beperken van de opwarming van de aarde tot 1,5 graden Celsius. Hoe dan ook zullen doorrekeningen nodig zijn om die vraag te kunnen beantwoorden. Duidelijk is wel: de afgelopen twee weken heeft het VK geen kans laten lopen om de top zo succesvol mogelijk te laten líjken.

Vooral in de eerste week was de stemming goed en werden meerdere grote overeenkomsten tussen groepen landen gepresenteerd, waardoor Britse diplomaten optimistisch waren over de slagingskansen van de top. Al was de kritiek dat sommige landen gratis beloften deden – over het uitfaseren van steenkool terwijl ze daar al plannen voor hadden bijvoorbeeld. Terugkomen op afspraken gebeurde ook geregeld. De tweede week stonden de stroeve onderhandelingen tussen de landen meer in de aandacht, die gesprekken die de eigenlijke COP26 vormen, zoals de top officieel heet.

Herbruikbare bekers

Duurzaamheid was ook kernwoord bij de praktische kant van de top. De menu’s in de restaurants van het congrescentrum vermeldden hoeveel uitstoot het eten kost, in CO2-equivalenten. Het Schotse vleesgerecht haggis, met koolraap en aardappelpuree, is goed voor 3,4 kilo CO2-eq, de plantaardige variant voor 0,6 kilo. Koffie kreeg je in blauwe herbruikbare bekers die elke dag werden afgewassen, het afval ging in gescheiden bakken. En de kampeertoiletten hadden „om de top duurzamer te laten zijn” alleen koud water om je handen mee te wassen.

Maar de vliegtuigen waarmee wereldleiders en zakenlui naar Glasgow kwamen, zouden volgens Britse media goed zijn geweest voor ongeveer 60 procent van de in totaal 102.500 ton uitstoot CO2-eq. Daarmee zou het zelfs de vervuilendste top in jaren zijn geweest. Dit overschaduwde inspanningen om de top duurzaam te laten lijken, hoezeer Britse ambtenaren ook benadrukten dat alle uitstoot gecompenseerd wordt. Premier Boris Johnson kreeg zoveel kritiek op zijn privévluchten tussen Londen en Glasgow dat hij in de tweede week toch maar met de trein kwam.

Hoe dan ook had Boris Johnson moeilijke weken, omdat de top samenviel met een binnenlands schandaal dat steeds verder uit de hand liep. Het begon met Lagerhuislid Owen Paterson, die tegen de regels in meer dan 100.000 pond, omgerekend ruim 117.000 euro, van twee bedrijven betaald had gekregen voor lobbywerk. De regering-Johnson vervolgens, dwong de Conservatieve parlementariërs voor het instellen van een comité te stemmen dat de regels zou kunnen herzien, zodat Paterson kon aanblijven.

Het VK ‘is geen corrupt land’

Publieke weerstand plus publicaties over meer dubieus handelende Lagerhuisleden volgden. Zozeer dat Johnson zich zelfs genoodzaakt zag om de verzamelde Britse en internationale pers in Glasgow te verzekeren dat het VK „geen corrupt land is, in de verste verte niet”. Hij zei dat politici die de regels breken, natuurlijk gestraft moeten worden en liet het plan voor het comité weer intrekken. Het leidde de aandacht af van alle Britse diplomatieke inspanningen in Glasgow.

Kritiek was er ook op de toegankelijkheid van de top. Door coronarestricties konden minder waarnemers van non-gouvernementele organisaties de onderhandelingen van dichtbij volgen dan normaal. Deze top was „male, pale and stale”, klaagden jonge milieuactivisten.

Lees ook: De wereld rondzeilen, op zoek naar oplossingen voor de klimaatcrisis

Aanvankelijk hield de organisatie ook geluiden uit de echte wereld buiten. De hekken voor de ingang raakten steeds voller met spandoeken: „Hoeveel COPS ziin er nodig om de klimaatcrisis te arresteren?” „Houd 1,5 graad in leven – het ligt nu op jullie schouders.” „Geen actie = sterfte.” Later, na druk van onder meer Greenpeace, werden kleine groepjes demonstranten ook het congrescentrum binnen gelaten zodat onderhandelaars directer met hen geconfronteerd werden. En vrijdagavond gebeurde zelfs het omgekeerde: deelnemers liepen naar buiten en sloten zich aan bij de demonstranten, uit onvrede met het uitblijven van een akkoord.

Dit artikel is op zaterdag 13-11 geactualiseerd.