Supermarktpersoneel stemt toch in met 9 procent meer loon

Detailhandel Vakbond FNV had leden gevraagd tegen het laatste voorstel van de werkgevers te stemmen, vooral vanwege een verlaging van de zondagstoeslag. De leden stemden toch voor.

Het grote pijnpunt in de onderhandelingen was de zondagtoeslag. Die wordt onder de nieuwe cao gehalveerd, tot onvrede van FNV en CNV.
Het grote pijnpunt in de onderhandelingen was de zondagtoeslag. Die wordt onder de nieuwe cao gehalveerd, tot onvrede van FNV en CNV. Foto Koen van Weel/ANP

Na meer dan een jaar van onderhandelen, weglopen, actievoeren en heronderhandelen hebben werknemers in de supermarkt toch een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst (cao). De pakweg 300.000 vakkenvullers, caissières en kantoormedewerkers krijgen er verdeeld over drie jaar in totaal 9 procent loon bij. De nieuwe afspraken gaan met terugwerkende kracht in op 1 juli vorig jaar, de dag dat de oude cao was verstreken.

Hoewel de vakbonden zich nog altijd niet konden vinden in het laatste voorstel van de werkgevers, en FNV zijn leden adviseerde het bod af te wijzen, besluit het aangesloten personeel zelf nu anders. Bij de grootste bond van het land kon tot donderdag over het voorstel worden gestemd. Een kleine meerderheid van 55 procent stemde uiteindelijk in. De leden van CNV, dat een neutraal stemadvies afgaf, kunnen zich nog tot vrijdag uitspreken.

De onvrede van de bonden had niet eens zozeer te maken met het loonvoorstel waarmee de werkgeversorganisaties kwamen: ze gingen de onderhandelingen september vorig jaar in met een looneis van 5 procent, verdeeld over twee jaar. CNV-onderhandelaar Jacqueline Twerda sprak twee weken geleden bij het eindbod dan ook van „een realistische beloning”, die meer dan verdiend was na „de inzet van al die mensen in de voorbije loodzware periode”.

Zondagtoeslag

Veel minder gelukkig waren CNV en FNV met de harde opstelling van de werkgevers op het gebied van de zondagtoeslag. Onder de oude cao kregen supermarktwerknemers die op zondag werkten nog dubbel loon, terwijl werkgevers die toeslag het liefst helemaal wilden schrappen. Volgens FNV is die toeslag voor veel werknemers „een substantieel deel van hun maandelijkse inkomen”, zei bestuurder Michiel Al eerder. „Zij hebben die toeslag keihard nodig om rond te komen.”

In het eindbod kwamen brancheorganisaties CBL en Vakcentrum twee weken uiteindelijk met een compromis: 50 procent toeslag, net zoals bij andere cao’s in de detailhandel. En personeel dat nu al op zondag werkt, behoudt nog drie jaar de volledige toeslag. Een „mager bod” nog altijd, zo meent bestuurder Al donderdag in een reactie op de stemmingsuitslag. „Maar onze leden stemmen voor, dus zullen wij tekenen voor deze cao.”

Met de instemming van de FNV-leden komt een einde aan een lange periode van uiterst moeizame onderhandelingen. Die begonnen formeel in september vorig jaar, maar kwamen al in december stil te liggen toen FNV wegliep van de onderhandelingstafel. De bond meende dat supermarkten misbruik maakten van de coronacrisis. Zij boekten hogere omzetten dan ooit te voren, maar het personeel dat blootgesteld werd aan de risico’s profiteerde van die welvaart nauwelijks mee.

Na enkele tientallen stakingsdagen kwamen de supermarkten in februari met een tegenzet. Zij besloten gezamenlijk de lonen 2,5 procent te verhogen, buiten de vakbonden om. „Vanuit goed werkgeverschap”, zo legde financieel bestuurder Ton van Veen van Jumbo destijds uit in NRC. Waakhond ACM had daar moeite mee en kondigde een onderzoek aan. Supermarkten die gezamenlijk afspraken maken, dat wekt de schijn van kartelvorming.

Negen maanden later is de loonsverhoging er nu alsnog, ditmaal via de reguliere weg. En anders dan bij de vorige cao is FNV inmiddels akkoord. Toen eind 2019 werd onderhandeld over een korte cao voor een halfjaar staakte de bond de onderhandelingen. Kort daarop wisten de werkgevers wel afspraken te maken met CNV (een loonsverhoging van 2,5 procent) – tot grote ergernis van FNV.

Lees ook: Maken de grote supermarkten zich schuldig aan kartelafspraken?