Helft studenten heeft psychische klachten

Welzijn Het gaat niet goed met de Nederlandse student, blijkt uit een groot onderzoek onder bijna dertigduizend studenten aan vijftien verschillende universiteiten en hogescholen. Ze lijden onder prestatiedruk en de coronacrisis.

De Radboud Universiteit in Nijmegen biedt tijdens de coronatijd colleges aan in concertgebouw De Vereeniging, zodat studenten toch fysiek onderwijs kunnen volgen .
De Radboud Universiteit in Nijmegen biedt tijdens de coronatijd colleges aan in concertgebouw De Vereeniging, zodat studenten toch fysiek onderwijs kunnen volgen . Foto Flip Franssen

Het gaat niet goed met de Nederlandse student. Meer dan de helft ervaart psychische klachten zoals angst en somberheid, ruim een kwart heeft ten tijde van corona „ten minste af en toe” de wens gehad dood te zijn en tachtig procent voelt zich soms eenzaam.

Volgens de onderzoekers is de mentale gezondheid van studenten slechter dan die van de rest van de bevolking.

De oorzaken lijken stress vanwege de studie, de coronacrisis en alom gevoelde ‘prestatiedruk’.

Dat zijn de voornaamste conclusies uit een grootschalig onderzoek onder bijna dertigduizend studenten aan vijftien verschillende universiteiten en hogescholen dat deze donderdag is gepubliceerd.

Het onderzoek, de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hoger onderwijs, werd gedaan door het Trimbos-Instituut, het RIVM en GGD GHOR Nederland in opdracht van de ministeries van Onderwijs en Volksgezondheid. Het is het eerste landelijke en representatieve onderzoek naar het welzijn van studenten.

‘Zeer zorgwekkend’

Er werden bijna 250.000 studenten uitgenodigd mee te doen, bijna 30.000 studenten vulden de vragenlijsten in. De resultaten zijn gecorrigeerd voor deze „zelfselectie”.

De data werden verzameld in het voorjaar van 2021. Studenten volgden toen nog online les vanwege corona en de horeca was dicht. De onderzoekers waarschuwen dan ook voor een „corona-effect” dat de uitkomsten negatief kan hebben beïnvloed.

Maar ook zonder dat effect zijn de cijfers zorgelijk, zegt Jolien Dopmeijer, een van de onderzoekers namens het Trimbos-Instituut. Ze zijn bovendien in lijn met eerdere regionale onderzoeken naar het welzijn van studenten vóór corona, zoals het onderzoek waar Dopmeijer eerder dit jaar op promoveerde. Studenten geven hun „levenstevredenheid” gemiddeld een 6 op een schaal van 10.

Het kabinet noemt de uitkomsten van het onderzoek „zeer zorgwekkend”, schrijven demissionair minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, D66) en staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport, ChristenUnie) donderdag in een brief aan de Tweede Kamer. „Het beeld dat veel studenten worstelen met hun mentale gezondheid wordt bevestigd (..) De stress die studenten ervaren door studiedruk is erg hoog. Dat roept de vraag op of de organisatie en financiering van het onderwijssysteem nog optimaal bijdraagt aan de doelstellingen.”

De afgelopen jaren werden onder andere het leenstelsel en het bindend studieadvies ingevoerd in het hoger onderwijs, wat bijdraagt aan een gevoel van stress en prestatiedruk.

Drank en drugs

Voor het eerst is ook het drank- en drugsgebruik van studenten op deze manier in kaart gebracht. Ook deze uitkomsten zijn zorgelijk, schrijft het kabinet: er is sprake van „overmatig alcoholgebruik en risicovol middelengebruik”. Vrijwel alle studenten drinken alcohol en ruim tien procent is een zogeheten ‘overmatige drinker’: meer dan 21 glazen per week voor mannen en meer dan 14 glazen per week voor vrouwen.

Lees ook de achtergrond en drie portretten van studenten: Bij cum laude krijg je bloemen, anders niet

De meest genoemde soorten drugs die het afgelopen jaar zijn gebruikt zijn cannabis en xtc. Een derde van de deelnemende studenten heeft het afgelopen jaar cannabis gebruikt. 23 procent van de deelnemende studenten heeft ervaring met xtc, maar het gebruik blijft bij de meesten beperkt tot één of enkele keren per jaar.

Van Engelshoven en Blokhuis zeggen „op korte termijn” met het hoger onderwijs in gesprek te gaan „om deze ernstige resultaten te bespreken en te zien waar op de korte– en lange termijn actie op kan worden ondernomen”.

Nieuwsachtergrond en portretten