In Oostenrijk en Duitse deelstaten gelden al 2G-regels, wat zijn de effecten daar?

Coronapas In Oostenrijk en enkele Duitse deelstaten is een negatief testresultaat niet meer voldoende om de horeca binnen te mogen.

Een bord met coronamaatregelen op de markt van Biberach, Duitsland.
Een bord met coronamaatregelen op de markt van Biberach, Duitsland. Foto Stefan Puchner/AP

‘Schnitzelpaniek’, zo wordt het effect genoemd van de 2G-maatregelen die sinds maandag in Oostenrijk gelden. 2G houdt in dat iedereen die een restaurant, een kapper of een kabelbaan wil bezoeken een bewijs van coronavaccinatie of genezing moet voorleggen. Een negatief testresultaat, dat in Nederland voldoende is, geldt niet meer.

Daarom laten Oostenrijkers zich massaal vaccineren: van hun wienerschnitzel willen ze geen afstand doen. Door het hele land stonden er de voorbije dagen urenlange rijen voor vaccinatiecentra. Met 639 coronabesmettingen per 100.000 inwoners is Oostenrijk een relatieve brandhaard.

Bekijk ook deze fotoserie: Covid-19 houdt de wereldwijde bevolking opnieuw in de greep

Ook in de Duitse deelstaat Saksen geldt sinds maandag 2G, voor restaurants en plekken als zwembaden of concertzalen. Maar André Lingren, op het marktplein van het stadje Oschatz in Saksen, heeft nog geen last van schnitzelpaniek. Samen met zijn zoon Robin (15) eet hij friet en een hamburger uit een plastic doos in de najaarszon. „We mogen het niet meer binnen opeten”, wijst Lingren naar de uitgestalde lunch tussen hen in op het bankje. „Maar met goed weer is dat gelukkig niet zo erg.” Lingren – voorheen taxichauffeur, nu thuis – is een van de vele mensen in Saksen die zich nog niet hebben laten vaccineren.

Premier Rutte liet de optie open dat hij vrijdag tijdens de persconferentie nieuwe maatregelen speciaal voor ongevaccineerden afkondigt: ook een 2G-beleid dus.

In de deelstaten Thüringen en Saksen kon je een braadworst krijgen na de prik

Coronapas op het werk

De Europese trend is duidelijk: de besmettingscijfers zwellen gemiddeld genomen aan, en daarmee ook de maatregelen. Deze week werd bijvoorbeeld in Denemarken (269 besmettingen per 100.000 inwoners) de coronapas verplicht gesteld voor cafés, restaurants en plekken waar meer dan tweehonderd mensen aanwezig zijn, zoals bioscopen en musea. Ook landen als Finland (100 per 100.000) en Litouwen (643 per 100.000) hebben de pas in de afgelopen maanden ingevoerd. Er is geen duidelijke samenhang tussen het aantal besmettingen en de maatregelen; zo grijpen Italië en Frankrijk veel steviger in dan Engeland, waar veel meer mensen besmet zijn.

Er zijn ook andere manieren om de coronamaatregelen op te schroeven. In Italië, een van de zwaarst getroffen landen in de eerste coronagolf, is de certificazione verde (groene pas) ook op het werk verplicht. Dat is nog nergens anders in Europa het geval.

In Frankrijk maakte president Emmanuel Macron dinsdagavond bekend dat de Pass sanitaire voor 65-plussers alleen geldig blijft als ze een boosterprik halen. Macron noemde de „alarmerende toename” in het aantal coronabesmettingen als reden voor de verscherpte maatregel.

Elders in Europa kennen ze helemaal geen coronapas, zoals in Zweden. Al eerder in de pandemie viel dit land op door zijn losse maatregelen, die toen wel met hoge sterftecijfers gepaard gingen. Ook nu zijn de Zweden ontspannen: de besmettingscijfers zijn laag (55 per 100.000 inwoners), invoering van een coronapas is geen thema. Ook in Engeland heeft de regering afgezien van een verplicht vaccinatiebewijs. In de andere Britse landen geldt de pas wel: zo is hij in Schotland verplicht in de seksindustrie. Als geheel telt het Verenigd Koninkrijk 355 besmettingen per 100.000 inwoners. De coronapas is in Spanje (45 besmettingen per 100.000 inwoners) alleen in enkele regio’s verplicht.

Lees ook: Kamer waarschuwt voor het blindstaren op de coronapas

Vaccinatiegraad

Saksen heeft de laagste vaccinatiegraad in Duitsland: slechts 57,2 procent van de bevolking is volledig gevaccineerd. De besmettingscijfers zijn evenredig hoog, en de hoogste in Duitsland; per week en per 100.000 inwoners zijn er 459 mensen geïnfecteerd met het virus. (In Nederland zijn dit er 423.)

Boos zegt André Lingren over de nieuwe maatregelen niet te zijn, hij haalt berustend zijn schouders op. Dat is elders wel anders; afgelopen zaterdag, met de 2G-regels in het verschiet, stond op een spandoek in het voetbalstadion van de Saksische Tweede Bundesliga-club FC Erzgebirge Aue: „Kretschmer, jij zegt Sakse te zijn? Gedraag je dan niet als een Wessi-zwijn.” Michael Kretschmer (CDU) is de minister-president, ‘Wessi’ een term voor een West-Duitser.


Op de vaccinatiekaart van Europa is het aloude IJzeren Gordijn waar te nemen: in voormalig communistische landen laten minder mensen zich prikken. Ook in Duitsland is de grens tussen West- en het voormalig communistische Oost-Duitsland in dit opzicht nog zichtbaar.

Lees ook: ‘Hoge coronacijfers, want Oost-Europeanen wantrouwen de zorg’

In Saksen kun je, als je je laat vaccineren, kortingscodes krijgen voor lokale winkels en supermarkten. Eerder kon je in deelstaten als Thüringen en Saksen een braadworst krijgen na de prik; in Berlijn werden er döners uitgedeeld.

Door de stadspoort in Oschatz, voor het gemeentehuis, staat een rij van ongeveer twintig mensen. Het Rode Kruis heeft er een mobiel vaccinatiecentrum ingericht. Kai Kranich van het Rode Kruis beaamt dat het de afgelopen dagen stormloopt bij de dertig vaccinatieteams. „Begin oktober meldden zich per dag tweehonderd mensen voor hun eerste prik. Nu zijn dat er duizend per dag.”

De wachtrij in Oschatz weerspiegelt die statistiek niet. In de rij staan vooral ouderen die komen voor een derde prik. „De mensen die het vaccin echt niet willen”, zegt meneer Kannengiesser (52), „zullen door een gedwarsboomd restaurantbezoek nauwelijks van gedachten veranderen.”