Klimaattop Glasgow

Voorzitter klimaattop: China en India zijn uitleg verschuldigd

In dit blog verzamelen we het laatste nieuws over ontwikkelingen in aanloop naar de internationale klimaattop in Glasgow, die op vrijdag 12 november eindigt.

Voorzitter klimaattop: China en India zijn uitleg verschuldigd

China en India zijn uitleg verschuldigd aan landen die het kwetsbaarst zijn voor de gevolgen van klimaatverandering. Dat heeft COP26-voorzitter Alok Sharma zondag tegen de BBC gezegd.

Sharma doelde met zijn uitspraak op wijzigingen in de eindtekst van de klimaattop. Die tekst werd zaterdag op het laatste moment aangepast op aandringen van China en India. Zo werd het „uitfaseren” van steenkool afgezwakt naar „afbouwen”. Toch vindt Sharma niet dat de klimaattop op een mislukking is uitgelopen. Hij noemde de gesloten deal een „fragiele overwinning” die de in 2015 in het klimaatakkoord van Parijs vastgestelde doelstelling van „1,5 graad binnen handbereik houdt”.

De Glasgow Climate Pact is het eerste klimaatakkoord waarin expliciet is vastgelegd dat het gebruik van steenkool wereldwijd moet worden verminderd. Volgens wetenschappers is die fossiele brandstof verantwoordelijk voor het grootste aandeel van de uitstoot van broeikasgassen op aarde. De Europese Unie heeft zich ten doel gesteld in 2030 de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen met 55 procent gehalveerd te hebben ten opzichte van 1990.

Teleurgestelde reacties op klimaatakkoord Glasgow

Klimaatactivisten, politici en ngo’s reageren over het algemeen teleurgesteld op de uitkomst van de klimaattop in Glasgow. Zo noemt de Schotse premier Nicola Sturgeon de passages over onder meer steenkoolgebruik „veel te slap”. De Britse oppositieleider Keir Starmer sluit zich daarbij aan: hij noemt het klimaatakkoord „een gemiste kans”.

Ook de Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg heeft op Twitter verbolgen gereageerd op de slotverklaring in Glasgow. „Hier is een korte samenvatting: Blah, blah, blah”, aldus Thunberg, die eraan toevoegde dat het “echte werk” buiten de zalen van de klimaattop doorgaat. „We zullen nooit opgeven, nooit.” Oxfam Novib noemt het „schokkend dat leiders van rijke landen niet de bereidheid hebben om met een passend antwoord te komen op de omvang van deze crisis”.

Secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres is minder uitgesproken. Hij noemt het akkoord „een compromis, dat de belangen, tegenstellingen en de politieke wil in de wereld van vandaag weerspiegelt.” Guterres benadrukte dat er een belangrijke stap is gezet, die echter „niet genoeg” is. Alok Sharma, de Britse minister die de klimaattop voorzat, is een stuk positiever. Hij stelt dat er „geschiedenis is geschreven” en dat er vooruitgang is geboekt om de opwarming van de aarde te beperken.

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen schrijft in een verklaring dat het COP26-akkoord de klimaatdoelen van Parijs uit 2015 „levend” houdt en een kans biedt om „de opwarming van de aarde te beperken tot maximaal 1,5 graad”. De overeenkomst is volgens haar een „stap in de goede richting”, maar „er zal geen tijd te verliezen zijn en er wacht ons nog veel hard werk”.

Ed Nijpels, voorzitter van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord, ziet in de overeenkomst „een paar goede afspraken”, zo zegt hij in het tv-programma WNL op Zondag. Het totaalresultaat is volgens hem „natuurlijk niet fraai”.

Demissionair staatssecretaris van Klimaat Dilan Yeşilgöz laat in een verklaring weten dat op de klimaattop „vooruitgang geboekt” is en er „belangrijke afspraken gemaakt” zijn, maar Nederland had liever een „ambitieuzere en concretere slotverklaring” gezien. Premier Mark Rutte liet weten: „We zijn er nog niet”.

Klimaatakkoord Glasgow: niet niets, maar lang niet genoeg

De klimaattop in Glasgow is zaterdag na moeizame onderhandelingen afgesloten. Alle 197 deelnemende landen spraken hun steun uit voor de slotverklaring, die met pijn en moeite tot stand kwam. Onder meer India en China waren het aanvankelijk niet eens met enkele passages over fossiele brandstoffen en het afschalen van steenkoolgebruik, waardoor de formuleringen werden aangepast.

Lees hier een analyse: Klimaatakkoord Glasgow: niet niets, maar lang niet genoeg

Nieuwe conceptverklaring verspreid van slottekst klimaattop

Het Verenigd Koninkrijk, de gastheer van de klimaattop in Glasgow, heeft zaterdag een nieuwe conceptversie van de gezamenlijke slottekst voorgelegd aan de 197 deelnemende landen. Het is afwachten of alle landen deze verklaring goedkeuren. Aan de aangepaste slottekst is onder meer toegevoegd dat rijke landen een hoger bedrag moeten uittrekken voor steun aan kwetsbare landen.

Zo houden welvarende landen zich vooralsnog niet aan het minimumbedrag dat ze hadden beloofd te besteden aan de strijd tegen de gevolgen van klimaatverandering in arme landen, schrijft persbureau Reuters na de publicatie van de nieuwe conceptversie. De rijke landen hadden in 2020 samen 100 miljard dollar (circa 87 miljard euro) moeten uittrekken.

In deze conceptversie van de slotverklaring denkt de Britse delegatie dat de 100 miljard dollar wel behaald kan worden in 2023. Daarmee worden rijkere landen aangezet tot minstens een verdubbeling van hun huidige bijdrage voor klimaatadaptatie van armere landen.

Rechtvaardigheid
Het uitfaseren van steenkool als energiebron en het afbouwen van subsidies op fossiele brandstoffen staan nog altijd in het concept, schrijft persbureau AP. Dit zijn punten waar landen het eerder niet allemaal eens konden worden. Wel wordt benadrukt dat er steun moet zijn voor een „rechtvaardige transitie”, waarschijnlijk na kritiek van landen die zwaar op steenkolen leunen.

Voorzitter van de klimaattop in Glasgow Alok Sharma hoopt dat de delegaties het zaterdagmiddag nog eens worden over de slotverklaring. De COP26 zou eigenlijk slechts tot vrijdag duren.

Mensen aan het werk op de klimaattop in Glasgow. Foto Alberto Pezzali/AP

Nog geen slotakkoord op laatste dag klimaattop, onderhandelingen gaan door

De klimaattop in Glasgow zou op vrijdagavond om 18.00 uur lokale tijd eindigen, maar de 197 deelnemende landen hebben nog steeds geen slotakkoord bereikt. De onderhandelingen gaan zaterdagochtend door, zegt voorzitter van de top Alok Sharma volgens verschillende persbureaus. Gabon spreekt tegen persbureau AP van een patstelling. Die zou zijn veroorzaakt door de opstelling van de Verenigde Staten en de Europese Unie. De deelnemende landen zijn het oneens over onder meer het geleidelijk afbouwen van steenkoolgebruik en financiële klimaathulp aan armere landen.

Lees ook deze analyse van de laatste dag van COP26: De klimaattop in Glasgow hield echte wereld buiten

De Amerikaanse klimaatgezant John Kerry heeft tegen het Britse Sky News gezegd dat teksten in het slotakkoord niet verder moeten worden afgezwakt, nadat bekend was geworden dat partijen passages over CO2-reductie, de geleidelijke uitbanning van kolen en het subsidiëren van fossiele projecten hadden laten herformuleren. Vooral aanpassingen aan dat laatstgenoemde voornemen zouden volgens Kerry „de definitie van krankzinnigheid” zijn. Wat hem betreft verdwijnen de subsidies voor fossiele brandstoffen.

De Nederlandse eurocommissaris Frans Timmermans (Klimaat) vindt het afzwakken van passages „een zeer slecht signaal”. Hij heeft verder gezegd dat het beperken van de opwarming van de aarde tot 1,5 graad niet alleen politieke noodzaak is — het is ook „persoonlijk”. Een onleefbare wereld moet voor volgende generaties, onder wie zijn 1-jarige kleinzoon, worden voorkómen. De EU pleit voor een gefaseerd afscheid van steenkoolgebruik en meer financiële hulp voor armere landen in de klimaattransitie.

"1.5 degrees is about avoiding a future for our children and grandchildren that is unliveable. I want my one-year old grandson to live a peaceful, prosperous life, like I want it for everybody's children and grandchildren."

Full speech at #COP26 plenary pic.twitter.com/xPorp4jIoF

— Frans Timmermans (@TimmermansEU) November 12, 2021

De Zweedse klimaatactivist Greta Thunberg zegt tegen persbureau AP te vrezen voor het uitblijven van echte resultaten „zolang het belangrijkste doel is om mazen en smoesjes in de regels te vinden en niet om echte actie te ondernemen”.

De Amerikaanse klimaatgezant John Kerry met de Chinese hoofdonderhandelaar Xie Zhenhua vrijdag. Foto Alberto Pezzali/AP

Volgende VN-klimaattop COP27 in 2022 in Egypte

De COP27, de volgende klimaattop van de Verenigde Naties, vindt in 2022 in Egypte plaats. Dat is besloten op de COP26, de klimaattop die momenteel in Glasgow wordt gehouden, zo melden internationale persbureaus. De 27ste COP, wat staat voor Conference of the Parties, zal gehouden worden in de badplaats Sharm El-Sheikh aan de Rode Zee.

Ook de gastheer van de 28ste editie in 2023 is bekendgemaakt: dan wordt de top gehouden in de Verenigde Arabische Emiraten. De klimaattop vond vier keer eerder plaats op het Afrikaanse continent. In 2001 en in 2016 was Marokko gastheer, Kenia in 2006 en Zuid-Afrika in 2011. Nederland verzorgde de COP6 in 2000 in Den Haag.

De VN-klimaattop van dit jaar werd gehouden in Glasgow. Foto Paul Ellis/AFP

Nederland doet niet mee aan plan voor einde olie- en gaswinning

Nederland sluit zich niet aan bij de vijf landen die zich donderdag hebben aangesloten bij de Beyond Oil and Gas Alliance, een initiatief van Costa Rica en Denemarken om nieuwe, en op termijn alle, olie- en gaswinning te beëindigen. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat laat in een reactie weten dat hoewel het kabinet het idee van de alliantie ondersteunt – „minder, en op termijn” geen gebruik van fossiele brandstoffen – gaswinning in de komende decennia nog nodig zal zijn.

Zolang het gebruik van aardgas nodig is, schrijft het ministerie, haalt het kabinet dat gas liever uit Nederlandse velden, „omdat dit beter is voor het klimaat dan gas te importeren”. Daarnaast maakt het „ons minder afhankelijk van het buitenland”. Het is daarom niet verstandig om de Nederlandse gasproductie „volledig en direct af te bouwen”. Het ministerie benadrukt dat er al geen vergunningen voor nieuwe gaswinningsvelden op land worden verleend. Voor velden op zee gebeurt dat nog wel.

Frankrijk, Groenland, Ierland, Zweden, Wales en de Canadese provincie Quebec spraken op de klimaattop hun steun uit voor de alliantie, die in september werd opgericht. Het idee is dat landen die zich aansluiten, stoppen met het afgeven van vergunningen voor nieuwe gas- en oliewinning. Ze moeten daarnaast een concrete datum vastleggen waarop ze ook de bestaande productie beëindigen.

Tot nu toe hebben zich nog geen landen met een grote gas- en olieproductie bij de alliantie aangesloten. Op klimaattop in Glasgow sloten Nieuw-Zeeland en de Amerikaanse staat Californië zich aan als ‘associate member’. In het geval van Californië, onderdeel van grote olieproducent de Verenigde Staten, betekent dat dat er ambitie is te stoppen met olie- en gaswinning, maar nog geen concrete datum.

Een olieveld ten zuidoosten van Parijs. Frankrijk is een van de landen die zich donderdag aansloot bij het plan te stoppen met olie- en gaswinning. Foto Christian Hartmann/Reuters

Schotse politie hield 70 demonstranten aan sinds begin Klimaattop

De Schotse politie heeft sinds het begin van de Klimaattop in Glasgow zeventig demonstranten aangehouden. In een woensdagavond uitgebrachte verklaring spreekt de politie van een „rustig verlopen” top. Ook bedankt zij demonstranten, politieagenten en beveiligingsmedewerkers voor het faciliteren van het recht op demonstratie en het waarborgen van de veiligheid voor alle betrokkenen.

De politie zegt „talloze evenementen” te hebben begeleid, waaronder twee grootschalige demonstratiemarsen door Glasgow. „Met uitzondering van een kleine minderheid die uit was op conflict en het verstoren van de publieke orde, verliepen al deze evenementen vreedzaam”.

De Klimaattop begon op 31 oktober duurt nog tot vrijdag. Rond de top werd niet alleen in Glasgow geprotesteerd voor beter klimaatbeleid. Wereldwijd gingen burgers de straten op om de druk op politici op te voeren, waaronder in Amsterdam.

Lees ook: Wereldwijd protesten voor het klimaat

Klimaatactivisten demonstreren tijdens de Klimaattop in Glasgow, die volgens de politie rustig is verlopen. Foto Paul Ellis/AFP

China en VS komen met gemeenschappelijke klimaatverklaring

China en de Verenigde Staten gaan samen optrekken om klimaatverandering tegen te gaan in het huidige decennium. Dat hebben de Chinese hoofdonderhandelaar Xie Zhenhua en zijn Amerikaanse collega John Kerry woensdagavond gezegd tijdens de klimaattop in Glasgow, berichten internationale persbureaus. In een gemeenschappelijke verklaring stellen beide landen de „ernst en de urgentie van de klimaatcrisis te erkennen”. De landen willen onder meer samenwerken in het terugdringen van broeikasgassen CO₂ en methaan.

China en de VS zijn de grootste economieën ter wereld en ook de grootste uitstoters van CO₂ wereldwijd. Voorafgaand aan de klimaattop werd gevreesd dat beide landen niet zouden kunnen samenwerken. Ook tijdens de top leek een overeenkomst lang ver weg. De Chinese delegatie liet eerder op de dag aan persbureau Bloomberg weten dat een overeenkomst over reductie van methaanuitstoot onwaarschijnlijk was.

Lees ook: China doet tóch mee in Glasgow en spreekt goede wil uit

Klimaatwetenschappers ontvingen de mededeling dat beide landen nu samen aan het tegengaan van klimaatverandering gaan werken als een belangrijke symbolische stap. Een stap die kan bijdragen aan het vinden van een overeenkomst over het ‘Paris Rulebook’, waarmee de klimaatovereenkomst van Parijs uit 2015 uitgevoerd moet worden.

De Chinese klimaatgezant Xie zei dat China zijn doelen om CO₂-uitstoot terug te dringen aan zal scherpen en dat beide landen meer gaan doen om ontbossing tegen te gaan. Kerry committeerde zich desgevraagd nogmaals aan het akkoord van Parijs. De secretaris-generaal van de VN Antonio Guterres verwelkomde de aangekondigde samenwerking tussen China en de VS.

De Amerikaanse klimaatgezant John Kerry en de Chinese klimaatgezant Xie Zhenhua onderhandelen in namens hun landen tijdens de top in Glasgow. Foto Francois Mori/File

Nederland leidt coalitie voor schone bussen en vrachtwagens vanaf 2040

Alle vrachtwagens en bussen die vanaf 2040 verkocht worden moeten op duurzame energie rijden. Vanaf 2050 mogen vrachtwagens en bussen die CO2 uitstoten niet meer op de openbare weg rijden. Dat hebben twaalf landen, waaronder Canada, het Verenigd Koninkrijk en Canada, op initiatief van Nederland woensdag afgesproken tijdens de klimaattop in Glasgow.

Aan het initiatief doen ook bedrijven uit de transportsector mee, zoals Volvo, Amazon en DHL. De landen en bedrijven gaan beleid uitstippelen om de doelstellingen te halen. Ook zal er samengewerkt worden en kennis uitgewisseld worden om te doelen te behalen en zal er jaarlijks gerapporteerd worden over de vooruitgang van de deelnemende landen en bedrijven.

In 2030 moeten 30 procent van alle nieuwe transportvoertuigen die in deze landen verkocht worden uitstootvrij zijn. In een reactie noemt staatssecretaris Steven Van Weyenberg (Infrastructuur en Waterstaat, D66) de overeenkomst „een mooi begin”. Hij roept andere landen op zich erbij aan te sluiten. „Nederland is ambitieus. Wij hebben in het klimaatakkoord al afgesproken al het wegverkeer in 2050 schoon te willen hebben. Het is belangrijk om daar samen met andere landen voor te gaan, zodat de markt zich sneller gaat ontwikkelen”, aldus van Weyenberg.

Welkom in dit blog

In dit blog houdt de redactie van NRC de laatste nieuwtjes en ontwikkelingen bij uit de internationale klimaattop in Glasgow. Dit is de tweede week van de grote bijeenkomst: de verzamelde wereldleiders hebben nog tot en met vrijdag 12 november de tijd om afspraken te maken over hoe zij klimaatverandering zoveel mogelijk willen beperken en hoe landen aan adaptatie kunnen doen.

Lux et Libertas Lees ook het redactioneel commentaar van NRC dat op woensdag verschijnt: Nederland moet klimaatverandering met daden bestrijden

Eerder deze week werd bekend dat Nederland toch een intentieverklaring ondertekent om vanaf eind volgend jaar een einde te maken aan publieke steun voor fossiele energieprojecten in het buitenland. Die werd op 4 november door twintig landen gelanceerd; Nederland onthield zich enkele dagen van deelname aan de belofte maar schaarde zich er maandag toch bij. Dat besluit werd dinsdag opgevolgd door Duitsland.

Lees hier het vorige blog over de klimaattop terug