Recensie

Recensie Film

Mentaal verdwalen in het spookhuis van het koninklijk huwelijk

Biopic Alle ogen zijn gericht op Kristen Stewart, die zo diep in de huid van Diana kroop dat ze er bijna in verdween. ‘Spencer’ is een portret van een prinses, een vrouw in een repressief systeem, maar evenzeer van een actrice.

Kristen Stewart als Diana in ‘Spencer’.
Kristen Stewart als Diana in ‘Spencer’.

Alles gebeurt met militaire precisie op landgoed Sandringham in Norfolk, waar de Britse koninklijke familie Kerstmis gaat vieren in 1991. Een colonne vrachtwagens rijdt aan, de keuken wordt geïnspecteerd, de delicatessen arriveren in legerkisten, de koks marcheren. Hoewel Diana, toen ze nog Spencer heette ergens in de schaduw van Sandringham House opgroeide, raakt ze vlak voor haar bestemming de weg kwijt. De landweggetjes kronkelen, het tegenlicht is verblindend. Dit is niet zomaar van de kaart raken, dit is mentaal verdwalen. Dit is een vrouw die ergens naartoe gaat waar ze niet wil zijn, waar ze niet langer kan zijn.

In zijn nieuwe film Spencer focust de Chileense regisseur Pablo Larraín op de paar dagen dat Diana ronddoolt in haar hoofd dat eruitziet als een spookhuis vol protocol voordat ze besluit om kroonprins Charles te verlaten. Het sprookjeshuwelijk is ten einde.

Het grote geluk van Larraín en scenarioschrijver Steven Knight is natuurlijk dat Netflix-serie The Crown zich al met het oprekken van de feiten heeft beziggehouden. Daarom kunnen zij verder gaan in hun volgens de tekst aan het begin van de film ‘fabel naar een ware tragedie’. Niet de fantasie in, maar verbeelding. Al is het een fabel zonder moraal. Wat er ook met Diana aan de hand was tijdens die drie dagen, tijdens die hallucinatie die de film ervan maakt, Spencer is uiteindelijk een film over een vrouw die haar hoofd weer rechtop durft te houden. En toen alsnog geknakt werd.

Alle ogen zijn natuurlijk gericht op Kristen Stewart, die zo angstaanjagende diep in de huid van Diana kroop dat ze er bijna in verdween. Dit is een imploderende vrouw. Dit is evenzeer een ragfijn en compassievol portret van een prinses als van een actrice die na haar doorbraak in de Twilight-tienerfilms haar eigen strijd voerde met de regels van een ander koningshuis: dat van de filmwereld waarin je als ster nauwelijks bewegingsvrijheid en ademruimte hebt. En Spencer is net als Larraíns vorige film Jackie (over de week na de moord op de Amerikaanse president John F. Kennedy in 1963) ook een dubbelportret. Toen over hoe weduwe Jacqueline Time-journalist Theodore H. White medeplichtig maakte aan de geboorte van de mythe van Kennedy’s ‘Camelot’, dat van het Witte Huis een politiek paradijs maakte. Nu van Diana en de fictieve majoor Alistair Gregory (Timothy Spall, misschien wel de echte ster van deze film), die als een soort geheim agent door de gangen van Sandringham sluipt en haar in het gareel moet zien te houden: ze moet bij aankomst en vertrek gewogen worden (haar eetstoornis speelt een prominente rol in de film), haar gordijnen dichthouden zodat fotografen haar niet met hun telelenzen kunnen vangen.

Lees ook een interview met regisseur Pablo Larraín over ‘Spencer’: ‘Iedereen ziet iets anders in Diana’

Daarmee is Spencer diepgeworteld in Larraíns eerdere films als Tony Manero, Post mortem en El club over de hermetische waan en paranoia van repressieve systemen als de Chileense dictatuur en de Katholieke Kerk met z’n misbruikschandalen. In Spencer moeten de instituten monarchie en huwelijk eraan geloven, en vooral de dodelijke omhelzing tussen beide, die in onze westerse beeldvorming van elke vrouw een prinses wil maken. In een Rebecca-achtige tournure dwaalt de geest van Anne Boleyn door de gangen, de moeder van Elizabeth I, voor wie Hendrik VIII van zijn eerste vrouw scheidde, en die later wegens verraad (lees: het onvermogen de kroon een mannelijke opvolger te schenken) werd onthoofd. Het is een vooruitschaduwing van Diana’s eigen tragische einde, toen zij in 1997 tijdens een auto-ongeluk op de vlucht voor paparazzi om het leven kwam. Dat is dan al min of meer aangekondigd door koningin Elizabeth die haar, op een van de weinige momenten dat iemand van het koninklijk huis een gezicht krijgt, heeft verzekerd dat het enige portret van haar dat ertoe doet datgene is dat straks op het biljet van 10 pond komt te staan. Ze is wisselgeld.