Knot neemt stelling in gevoelig debat; waarschuwt voor risico van aanhoudende inflatie

Monetair beleid De president van De Nederlandsche Bank vindt dat de ECB ruimte moet maken om in te grijpen als de inflatie ook volgend jaar hoog blijft.

Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank en bestuurslid van de ECB.
Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank en bestuurslid van de ECB. Foto Phil Nijhuis/ANP

De Europese Centrale Bank moet rekening houden met aanhoudende hoge inflatie. En zij moet de flexibiliteit hebben het monetaire beleid daarop aan te passen. Dit heeft Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, dinsdag gezegd tijdens een online conferentie van de Zwitserse bank UBS.

Knot neemt met de uitspraken stelling in een gevoelige discussie binnen het 25-koppige ECB-bestuur over de eigen monetaire koers. De inflatie in de eurozone is opgelopen tot 4 procent en in december moet de ECB beslissen hoe het beleid er vanaf volgend jaar uitziet. Eind maart 2022 loopt in principe het ‘pandemie-noodopkoopprogramma’ af, waarbinnen de ECB op grote schaal staats- en bedrijfsschulden opkoopt. Dit programma was deels bedoeld om de tot voor kort juist zeer láge inflatie aan te jagen.

Lees ook: De inflatie loopt nóg verder op. Wat zit daar achter?

Inflatiedruk duurt langer

Knot sprak van „opwaartse risico’s” voor de inflatie. Het inflatiecijfer kan volgens hem langer hoog blijven als de lonen gaan stijgen, als reactie op prijsstijgingen van goederen en diensten. Dit kan de inflatie verder opstuwen, de zogenoemde loon-prijsspiraal.

De oorzaken van de huidige inflatie zijn „van voorbijgaande aard”, schat Knot in, „maar niet noodzakelijkerwijs van korte duur”. Hij noemde onder meer de gestegen energieprijzen en de verstoring van leveringsketens in de coronacrisis, waardoor tekorten aan allerlei producten zijn ontstaan. „We zijn ons er juist van bewust geworden dat de inflatiedruk uit deze bronnen langer duurt dan eerst gedacht.”

Uit deze analyse trekt Knot conclusies voor het ECB-beleid. Nu nog doet de bank maandelijks krap 80 miljard euro aan pandemie-noodopkopen van staats-en bedrijfsschuld. Daarmee drukt zij de langetermijnrente, wat de inflatie stimuleert. De ECB streeft naar 2 procent inflatie, gemeten over een periode van zo’n drie jaar.

Als de pandemieopkopen van de ECB eind maart stoppen, loopt alleen het reguliere opkoopprogramma door, van 20 miljard euro. Daardoor zou de totale opkoop in één klap terugvallen van zo’n 100 miljard naar 20 miljard euro per maand. Bij de ECB gaan stemmen op om de reguliere opkopen te verhogen, omdat het ECB-inflatiedoel nog niet in zicht is. Voor Knot is verhoging van de reguliere opkopen echter „geen uitgemaakte zaak”, zei hij.

Lees ook dit interview met Knot (juli 2021) ‘Inflatie is niet dood’

Opties open

Volgens hem moet de ECB na maart volgend jaar vooral de „opties” openhouden om te kunnen ingrijpen als de inflatie uit de hand loopt. Daarom moet de Europese centrale bank geen „langdurige verplichtingen zonder voorwaarden aangaan”. Vaak legt ze het beleid vele maanden tevoren vast, om beleggers zekerheid te bieden, maar in deze situatie is dit volgens Knot niet verstandig. Net als zijn ECB-collega’s verwacht hij overigens komend jaar nog geen renteverhoging. Het hoofdtarief van de ECB staat op 0 procent, de depositorente voor banken op minus 0,5 procent.