Opinie

De Rotterdamse politie lijkt te zijn vergeten waartoe zij op aarde is

Column Rotterdam

Een beeld zegt meer dan duizend woorden. Die platitude zeurde lang in mijn hoofd nadat de politie met zelfgemaakte dronebeelden probeerde te weerleggen dat ze te veel geweld had gebruikt tijdens het woonprotest in Rotterdam. Volgens politiechef Westerbeke was „de maat vol” nadat op sociale media een beeldenstorm was uitgebroken met telefoonfilmpjes van wild om zich heen meppende agenten en bloedende demonstranten. Daarop is te zien dat de situatie op de Erasmusbrug escaleert als een kleine groep betogers door de politie apart wordt gezet van de andere 7.000 demonstranten.

In een emotioneel debat met de gemeenteraad gaf Westerbeke toe dat er misschien fouten zijn gemaakt in het politieoptreden. Het zou de politie daarom sieren de kritiek op haar optreden meer serieus te nemen. Direct schieten in de verdedigingsmodus door zelf beelden te tonen hoort daar niet bij. Ik heb het zeven minuten durende filmpje drie keer bekeken, maar het is mij een raadsel waarom de vreedzame demonstratie stil wordt gelegd door de politie. Het filmpje begint nadat de groep van zo’n 100 demonstranten is omsingeld door de Mobiele Eenheid en undercoveragenten. Wat hieraan voorafging, wordt niet getoond.

Lees ook dit essay van Arjen van Veelen: Ik wil van de politie kunnen houden, maar ik vertrouw de politiechef niet

De politie meent dat de dronebeelden een objectieve weergave zijn van wat er is gebeurd. Een naïeve gedachte. Beelden zijn nooit neutraal. De vraag of de politie juist heeft gehandeld, hangt af van de context waarin de gebeurtenissen plaatsvonden. En dat is niet te zien. Ook weten we niet of er bewust of onbewust beelden zijn weggelaten uit het filmpje. We moeten de politie op haar blauwe ogen geloven dat er niets is gemanipuleerd bij de selectie en montage.

De officiële verklaring van de politie voor het filmpje luidde dat ze af wil van ‘trial by (social) media’ en het aan de schandpaal nagelen van agenten. De juiste verklaring is dat het gaat om het preken van haar eigen waarheid om zo verdere kritiek te voorkomen. Maar dat is niet aan de politie. De politie moet juist neutraal blijven en zorgen dat mensen veilig kunnen demonstreren. Dat doet ze door de-escalerend op te treden en zo min mogelijk hardhandig geweld te gebruiken.

Bij het fouilleren zijn welgeteld een aardappelschilmesje en een boksbeugel aangetroffen

Nu niet meteen zeggen dat de betogers ook geen lieverdjes waren. Natuurlijk roepen leuzen als ‘all cops are bastards’ en het tonen van middelvingers aan agenten weerstand op. Maar de politie is voldoende getraind hiermee professioneel om te gaan. Laten we niet vergeten dat bij het fouilleren welgeteld één aardappelschilmesje en één boksbeugel zijn aangetroffen. En die beugel tijdens het fouilleren in een supermarkt voordat de demonstratie nog moest beginnen in het Afrikaanderpark.

De Rotterdamse politie lijkt te zijn vergeten waartoe zij op aarde is. Dat is waakzaam en dienstbaar zijn aan de rechtsstaat. Je straatje schoonvegen met een zelfgemaakt filmpje past daar niet in. De oplossing van burgemeester Aboutaleb om met vertegenwoordigers van de demonstranten te gaan praten om zo het vertrouwen te herstellen, heeft dan ook iets hypocriets. Iedereen mag van mij alles van de telefoon- en dronebeelden vinden, maar het gaat nu om een principieel punt: alleen in een onafhankelijk onderzoek wordt duidelijk waar het is misgegaan tijdens het woonprotest.

Marc Schuilenburg is bijzonder hoogleraar Digital Surveillance aan de Erasmus Universiteit. Hij vervangt tijdelijk Tara Lewis