Kamervragen over christelijke verzekeraar Pro Life, die geen abortus vergoedt

Ophef Het basispakket zou voor iedereen gelijk moeten zijn. Toch betaalt een christelijke verzekeraar niet voor abortus en euthanasie. GroenLinks gaat Kamervragen stellen.

Een abortuskliniek in Nederland. Abortus en euthanasie zitten in het basiszorgpakket, maar niet bij zorgverzekeraar Pro Life.
Een abortuskliniek in Nederland. Abortus en euthanasie zitten in het basiszorgpakket, maar niet bij zorgverzekeraar Pro Life. Foto Annemiek Mommers

Vanaf vrijdag kunnen mensen weer overstappen van zorgverzekeraar. Welke verzekering je kiest, hoort niet uit te maken voor het basispakket – de zorg daarin wordt immers voor iedereen vergoed. Dat is wettelijk zo geregeld. Maar de praktijk blijkt anders. Zorgverzekeraar Pro Life, dochter van Zilveren Kruis Achmea, betaalt niet voor abortus. Pro Life schrijft op haar site vanwege de christelijke levensovertuiging niet te willen betalen voor „medische activiteiten die als doel hebben het leven te beëindigen of ingrijpend te veranderen”. Naast abortus betaalt het ook niet voor onder meer euthanasie en ivf waarbij er sprake is van donorsperma.

Hoewel de verzekeraar nu al jaren niet voor zulke zorg betaalt, stelt GroenLinks maandagavond Kamervragen over de kwestie, nadat er in het weekend ophef op Twitter ontstond over de verzekeraar. De partij wil opheldering over de „misleidende” en „discriminerende” polis van Pro Life.

Opvallend amendement

Abortus, euthanasie en veel ivf-behandelingen zitten dus in het basispakket. Alleen maakt Pro Life gebruik van een amendement dat in 2004 bij de behandeling van de Zorgverzekeringswet is aangenomen. Daarin staat dat verzekeraars „modelovereenkomsten” mogen aanbieden waarbij „bepaalde sterk controversiële prestaties buiten dekking” blijven. Bij Pro Life kunnen zwangeren alleen een abortus vergoed krijgen als hun eigen leven in gevaar is.

Het amendement werd ingediend door André Rouvoet van de ChristenUnie en de zondag overleden oud-SGP-leider Bas van der Vlies. Door steun van onder meer de VVD, PvdA, D66 en SP kreeg dat amendement destijds een meerderheid. Het is een opvallend amendement omdat de Zorgverzekeringswet juist gaat over gelijkheid in toegang tot zorg.

De Pro Life Zorgverzekering bestaat al sinds de jaren tachtig en is sinds 2015 deel van Zilveren Kruis Achmea. Met die verzekeraar deelt Pro Life een financiële reserve, ze doen ook samen de zorginkoop. Pro Life Zorgverzekeringen heeft ruim 116.000 verzekerden.

Een woordvoerder van Zilveren Kruis wijst er namens Pro Life op dat ongeveer 90 procent van de abortussen in klinieken plaatsvinden. Die worden via subsidies van de overheid betaald. Een abortus in het ziekenhuis verloopt wel via de zorgverzekeraar. En die wordt bij Pro Life niet vergoed.

Corinne Ellemeet, Tweede Kamerlid voor Groen Links, is verbaasd over de polis van Pro Life: „Als verzekeraar gaan zij helemaal niet over abortussen in een abortuskliniek. Maar weet een zestienjarig meisje uit de Biblebelt dat ook?”

Het is inderdaad de vraag of verzekerden bij Pro Life weten of ze via een kliniek wél een abortus kunnen ondergaan. Op haar website maakt Pro Life vooral ruimte voor anti-abortussentimenten. Er worden bijvoorbeeld anonieme vrouwen geïnterviewd. Eén iemand vertelt depressief te zijn geworden door haar abortus. „Abortus geeft je levenslang”, zegt deze vrouw, die het ondergaan heeft. „Achteraf schaam ik me dat ik überhaupt hebt nagedacht over de optie van een abortus”, zegt een ander.

Een zwangere die een abortus wil en verzekerd is bij ProLife, kan altijd nog wisselen van zorgverzekering, zegt de woordvoerder van Zilveren Kruis. Dat is normaal alleen mogelijk aan het einde van het jaar, maar in zo’n geval biedt Zilveren Kruis een uitzondering. „Dit gebeurt maximaal één keer per jaar”, zegt de woordvoerder.

Euthanasie is in de polis van Pro Life Zorgverzekeringen ook uitgesloten van een vergoeding. Wel is er een vergoeding voor palliatieve sedatie (het toedienen van medicijnen in de laatste levens fase waardoor de patiënt slaperig wordt). Ook vergoedt Pro Life geen geslachtsverandering, koperhoudende spiraaltjes en de morning-afterpil.

Geen alledaagse ingreep

Om als verzekeraar te mogen afwijken van de vergoedingen uit het basispakket moet volgens het amendement uit 2004 de medische ingreep niet alleen „sterk controversieel” zijn, maar mag het ook niet al te alledaags en veelvoorkomend zijn, zoals een bezoek aan de huisarts. In de wet wordt dat ‘in geringe mate afwijken van het basispakket’ genoemd.

André Rouvoet wilde met het amendement mogelijk maken dat Pro Life (en andere zorgverzekeraars) bepaalde zorg „vanwege ethische of levensbeschouwelijke redenen met een aparte overeenkomst” kunnen uitsluiten.

Er schuilt een potentieel probleem in het amendement, zegt advocaat gezondheidszorg en universitair docent gezondheidsrecht Bastiaan Wallage. „Nu gaat het vooral over abortus en euthanasie, maar in de wet is niet afgekaderd wat ‘sterk controversieel’ of ‘in geringe mate afwijkend van de basisverzekering’ precies is.”

In theorie kan een verzekeraar dus ook besluiten een basisverzekering aan te bieden waarin verslavingszorg of een maagverkleining niet wordt vergoed, omdat het in strijd zou zijn met de levensovertuiging van bepaalde groepen om geen alcohol te drinken of gezond te eten, vult Wouter Koelewijn aan, ook advocaat en universitair docent gezondheidsrecht. „Steeds meer differentiatie in het basispakket vanwege principiële opvattingen zou de bijl in wortels van de solidariteit in ons zorgstelsel zetten.”

In 2015 stelde Khadija Arib (PvdA) ook Kamervragen over Pro Life. Toenmalig zorgminister Edith Schippers (VVD) verdedigde de verzekeraar destijds door te stellen dat „de keuze van een verzekerde voor de polis van Pro Life een bewuste keuze is”. Arib weet niet waarom haar partij de motie van Rouvoet ooit heeft gesteund. Ze vindt dat Pro Life hiermee over een grens gaat. „De zorgverzekering is voor iedereen, maar dit is wel heel erg gestuurd op anti-abortus. Er mag geen enkele prikkel zijn om voor een abortus te kiezen, daar gaat alleen de vrouw over”, zegt ze.