Reportage

‘Veertig jaar geleden demonstreerde ik tegen kernenergie, maar nu weet ik het niet meer’

Klimaatmars De organisaties achter de Klimaatmars in Amsterdam zijn tegen kernenergie, maar uitgesproken voorstanders liepen ook mee. Is kernenergie deel van de oplossing? Veel demonstranten weten het niet. „Het is verwarrend.”

Foto Camiel Mudde

„Papa, wat is kernenergie?” De achtjarige Charlie kijkt omhoog. In de lucht, boven een massa klimaatdemonstranten, cirkelt een vliegtuigje met een wapperende promotekst achter z’n staart. ‘Nederland wil kernenergie’, staat erop. Vader Joram Amsdorf, die samen met zijn twee kinderen meeloopt, legt zijn handen op Charlies schouders en denkt even na. „Pfoe. Da’s een lastige.”

Na een uitgebreide uitleg, waarin voors en tegens langskomen, vertelt Amsdorf hoe hij er zelf over denkt. „Lastig”, zegt hij weer. „Het is wel een vorm van schone energie, maarja, je zit wel met dat afval. En Fukushima en Tsjernobyl kan iedereen zich herinneren.” Waterstof, daar ziet Amsdorf eigenlijk meer in. Met Charlie op z’n schouders en de twaalfjarige Jimi aan zijn zijde loopt hij verder.

Deze zaterdagmiddag was de Klimaatmars, van de Dam naar het Westerpark in Amsterdam. Volgens de organisatie liepen er veertigduizend mensen mee. De politie kan er geen exact getal op plakken, „maar dat komt redelijk in de buurt van onze schatting”, zegt een woordvoerder. Doel van de demonstratie: „ambitieuze, eerlijke klimaatplannen” afdwingen bij het kabinet.

Lees ook dit verhaal over de klimaattop in Glasgow: Er is nu echt een andere dynamiek dan in Parijs

Tegen koeien en kapitalisme

Op de Dam blijkt direct hoe verschillend deelnemers denken over waar die plannen over moeten gaan. Op de Dam houden mensen protestborden omhoog tegen van alles en nog wat: fossiele energie, koeien, kapitalisme, Mark Rutte, autorijden en ‘het systeem’.

En tegen kernenergie. Op gele vlaggen met een lachend rood zonnetje: ‘Kernenergie? Nee bedankt’. Maar ook: vóór kernenergie. Op witte borden met zwarte letters: ‘Zon + wind + kernenergie’.

In aanloop naar de klimaatmars was er wat discussie over kernenergie: is deze demonstratie ook bedoeld voor voorstanders?

De elf organisaties achter de klimaatmars, waaronder Greenpeace, Milieudefensie, Extinction Rebellion en FNV, hebben zich uitgesproken tegen kernenergie. Actiegroep Kern voor Klimaat, die zich „een burgerbeweging voor kernenergie en klimaat” noemt, wilde ook meedoen met de organisatie, maar mocht er niet bij. „Mensen die voor kernenergie zijn, mogen natuurlijk gewoon komen”, zegt een woordvoerder van de Klimaatmars aan de telefoon. „Maar het is niet onze boodschap, dus we faciliteren hen niet.”

Het vliegtuigje dat over de klimaatmars in Amsterdam vloog. Foto Camiel Mudde

Desinformatie

Hoe denken ‘gewone’ demonstranten die niet namens deze clubs meelopen over kernenergie?

Uiteraard zijn er tegenstanders. Promovendus Hanneke Boersma (26) vindt kernenergie „geen langetermijnoplossing”. Kernenergie inzetten als oplossing draagt volgens haar bij aan „intergenerationaal onrecht”. Want: „Het kernafval is voor de volgende generaties.”

Voorstanders zijn er ook. Student Jorrit Kuipers (23) heeft een vlag van de politieke partij Volt vast, maar spreekt „op eigen titel”. Hij gelooft, net als Volt, dat kernenergie nodig is om genoeg schone energie te kunnen opwekken. „Om de dalen op te vangen als zon en wind niet genoeg opleveren.”

Maar veel mensen hebben helemaal niet zo’n uitgesproken standpunt. Ze twijfelen, komen er niet uit. „Een jaar of veertig geleden heb ik nog meegelopen in een demonstratie tegen kernenergie”, zegt de 67-jarige Monique van de Waarsenburg, die met haar man Niko (72) op pad is. Ze hebben allebei grote protestborden om, waarin ze opkomen voor de volgende generatie – hun kleinkinderen. „Maar nu weet ik het gewoon even niet. We moeten toch iets, we hebben energie nodig om te kunnen blijven functioneren.”

Scholier Olivier (15) zit net even aan de waterkant als de andere jongens van de scouting roepen dat hij mee moet lopen. Hij vindt de hele discussie over kernenergie „verwarrend”, zegt hij. Alle „desinformatie” op internet helpt hem ook niet. Op basis van wat hij gelezen heeft, kan hij niet zeggen dat hij uitgesproken tegen is. „Maar het is ook niet het wonder dat ons gaat redden ofzo.” Dan rent hij gauw achter zijn vrienden aan.

Foto Bram Petraeus

‘Dat is toch raar?!’

Het vliegtuig met de kernenergiepromotie roept wel wat verontwaardiging op her en der. Vanwege de tekst, maar ook omdat het een vliegtuig is – op een klimaatmars. Een vrouw in een rode jas kan het niet rijmen. „Dat is toch raar?!”

Bij WISE, de actiegroep tegen kernenergie met het lachende rode zonnetje, morren ze een beetje over de actie. Daar zit vast „sponsorgeld” achter van de industrie, zegt Gerard Brinkman, die een emmertje bij zich heeft met flyers en buttons om uit te delen.

Was het Kern voor Klimaat, die het vliegtuig heeft besteld? Olguita Oudendijk van Kern voor Klimaat zegt van niet. Ze is blij, zegt ze, dat er vandaag geen „confrontaties” zijn tussen de mensen met lichtgroene pro-kernenergieshirtjes en andere demonstranten. „Dat was tijdens de vorige klimaatmars, in 2019 wel anders.”

Wie er dan wel achter het vliegtuigje zit, blijft een mysterie. Oudendijk zegt het wel te weten, maar wil het niet verklappen. „Ik weet niet of ik ze daar een plezier mee doe.”

Foto Bram Petraeus