‘Gebrek aan leiding bij politie in Limburgse Horst’

Onderzoek Een proef om ‘regelarm’ te werken, leidde door gebrek aan leiding tot ontsporingen bij de politie in het Limburgse Horst.

Organisatieadviesbureau Andersson Elffers Felix deed onderzoek naar de Horster affaire in opdracht van de politie.
Organisatieadviesbureau Andersson Elffers Felix deed onderzoek naar de Horster affaire in opdracht van de politie. Foto Lex van Lieshout

Buitensporig geweld, misbruik van bevoegdheden, pest- en intimidatiegedrag. Een proef om ‘regelarm’ te werken bij de politie in het Limburgse Horst aan de Maas leidde tot tal van ontsporingen. Vrijdag verscheen een onderzoek naar de ontsporingen van organisatieadviesbureau Andersson Elffers Felix in opdracht van de politie. Daarin wordt onder andere gewezen op een gebrek aan leiding bij het politieteam.

De ontsporingen kwamen vanaf 2019 aan het licht. Ze leidden tot zware ingrepen: vijf medewerkers werden ontslagen, zes anderen kregen lichtere, disciplinaire ingrepen opgelegd. De proef, die wel begon maar nooit officieel eindigde, kreeg binnen de politie en in de media veel positieve aandacht. Dat leidde, volgens het onderzoek, tot een groeiend zelfvertrouwen en een afname van het vermogen tot kritiek en zelfkritiek.

Andere teams keken met enige jaloezie naar de proef. Horst kreeg de bijnaam ‘Basisteam Toverland’ – naar het gelijknamige pretpark in die gemeente. Medewerkers hadden bijvoorbeeld beter materiaal, zoals iPads, en ze kregen sneller zaken voor elkaar op hogere niveaus binnen de politie.

Niet alleen de proef met ‘regelarm’ werken maakte dat in Horst onwenselijke situaties konden ontstaan. Het onderzoek wijt dit ook aan de vorming van de nationale politie, waarbij Horst samen moest gaan met het zuidelijker gelegen Helden-Panningen. Die versmelting verliep zeer moeizaam, waardoor Horst meer nog dan voorheen een „eiland” werd.

De leiding van het team zag een deel van de ontsporingen gebeuren, maar greep niet altijd in.

Familiaire cultuur

Collega’s aanspreken op fout gedrag is moeilijk door de familiaire cultuur bij de politie en de wens om blind op elkaar te kunnen vertrouwen tijdens actie. In Horst speelden bovendien de Limburgse omgangsvormen een rol: die zijn, volgens het onderzoek, iets minder direct dan elders in het land. Ook is het aantal nieuwkomers van buiten, die mogelijk een frisse kijk hebben, beperkt. Dat kan leiden tot „stilstaand water”.

Medewerkers van de politie in Horst vonden dat er voor ‘de goede zaak’ meer geoorloofd was dan toegestaan. Als iemand in 25 dossiers flinke boeven wist op te pakken, werd er niet zo moeilijk gedaan over het feit dat in 20 van die 25 zaken geweld was gebruikt.

Op het bureau van de onderzochte eenheid slingerden ook in beslag genomen wapens en kinderporno rond. Volgens medewerkers die werden geïnterviewd voor het onderzoek zou een aantal ontsporingen ook elders bij de politie voorkomen. Het ging daarbij onder andere om het niet laten vernietigen van kleinere hoeveelheden in beslag genomen drugs. Die werden door de wc gespoeld ter voorkoming van veel papierwerk.

Valse verklaringen

Ook het opmaken van valse verklaringen zou elders bij de politie voorkomen. De ene collega voegt dan wat toe om het opgeschrevene „beter te laten kloppen”, de ander tekent dit, ondanks het feit dat het niet strookt met de echte indrukken.

Inge Godthelp, waarnemend chef van de politie-eenheid noemt het onderzoek „belangrijk en leerzaam. De politie moet een veilige omgeving zijn om de eigen manier van werken voortdurend aan de orde te blijven stellen en wat dan wordt vastgesteld ook op te volgen.” Meer „interne doorstroming” helpt daarbij, denkt ze. „Als leiding moeten we, ook al is de politie een incident-gerichte organisatie, alerter zijn op lange-termijnontwikkelingen en dat wat we beginnen ook goed afmaken.”

Bart Damen, advocaat van zes van de elf bestrafte politiemedewerkers, onderschrijft veel van de constateringen in het onderzoek. Maar hij vindt het raar dat er niet met zijn cliënten is gesproken. Ook bestrijdt hij een deel van de geconstateerde ontsporingen. Rondom de Horster affaire lopen nog zaken bij de straf- en bestuursrechter.

Correctie (zaterdag 6 november 2021): In een eerdere versie van dit artikel stond de naam van Bart Damen per abuis verkeerd gespeld.