Vaccin beschermt goed tegen baarmoederhalskanker

Geneeskunde Al in 2008 werden Britse meisjes ingeënt. Dat is lang genoeg geleden om het beschermend effect te zien van het HPV-vaccin.

HPV-vaccinatie in Rotterdam.
HPV-vaccinatie in Rotterdam. Foto Koen van Weel/ANP

Vaccinatie tegen het humaan papillomavirus beschermt jonge vrouwen boven verwachting goed tegen het krijgen van baarmoederhalskanker; 87 procent van deze vorm van kanker kon met de prik worden voorkomen. Dat blijkt uit een studie die donderdag gepubliceerd werd in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet. De studie is de eerste ter wereld die daadwerkelijk de effectiviteit van het vaccin in kaart kan brengen. Dat komt omdat het vaak jaren duurt voordat een infectie met het seksueel overdraagbare virus een tumor veroorzaakt. Eerder moest het effect van het vaccin daarom ingeschat worden aan de hand van voorstadia van kanker, maar die groeien niet altijd uit tot tumoren.

In Groot-Brittannië werden in 2008 voor het eerst meisjes tegen HPV gevaccineerd, en dat is nu lang genoeg geleden om in de gezondheidsregistratie het effect te kunnen zien. Het vaccin Cervarix heeft volgens de onderzoekers per juni 2019 in de gevaccineerde populatie rond de 450 gevallen van baarmoederhalskanker voorkomen en nog eens 17.000 voorstadiagevallen. De reductie was het grootst bij de meisjes die al op 12- of 13-jarige leeftijd gevaccineerd werden, dus meestal voordat zij seksueel actief werden. De berekende 87 procent minder kanker komt nog gunstiger uit dan eerdere schattingen van 75 procent. Mogelijk speelt hier ook een effect van groepsimmuniteit mee, omdat het virus minder kans krijgt te circuleren.

Groeiende vaccinatiegraad

Cervarix, dat ook in Nederland aangeboden wordt, werkt tegen twee typen van het humaan papillomavirus. Groot-Brittannië is in 2012 overgestapt op Gardasil, dat tegen vier typen beschermt. De andere typen zijn verantwoordelijk voor het ontstaan van genitale wratten, maar zijn minder vaak de oorzaak van kanker.

Het enthousiasme voor HPV-vaccinatie onder meisjes in Nederland viel aanvankelijk tegen, maar groeide in het afgelopen jaar naar 63 procent. Net als in veel andere landen al gebeurt, zullen in de loop van 2022 ook jongens in Nederland de HPV-vaccinatie krijgen aangeboden. Dat moet de circulatie van de virussen verder beperken, maar beschermt de jongens zelf ook tegen veel zeldzamere penis-, anus-, mond- en keelkanker.

In Nederland krijgen jaarlijks zo’n 800 vrouwen baarmoederhalskanker. De ziekte komt opvallend vaak bij jongere vrouwen voor, met een piek bij vrouwen van 35 tot 45 jaar oud. Per jaar overlijden ruim 200 vrouwen in Nederland aan baarmoederhalskanker.

Correctie (5 november 2021): In een eerdere versie van dit artikel stond abusievelijk dat Gardasil tegen zes typen HPV beschermt. Dat moet zijn tegen vier. Dat is hierboven aangepast.