Bij controle van de horeca loopt Amsterdam niet uit de pas

Coronapas In Amsterdam wordt de QR-check in de horeca weinig gecontroleerd. In de rest van het land gebeurt dat ook niet bijster vaak.

Controle van de coronapas bij een Amsterdams café.
Controle van de coronapas bij een Amsterdams café. Foto Evert Elzinga

Tot afgelopen weekend controleerden Amsterdamse handhavers iets meer dan honderd keer of cafés en restaurants klanten vragen om een geldige coronapas. In een stad met meer dan 8.000 horecagelegenheden was de kans dat een horeca- ondernemer een boa over de vloer kreeg dus 1,25 procent.

Nu het aantal besmettingen snel oploopt, is de discussie losgebarsten over hoe goed horecazaken de verplichte coronapas checken bij hun klanten – en hoe strak de overheid deze controle op haar beurt controleert. Een hoofdrol in de discussie is weggelegd voor Amsterdam, de gemeente met verreweg de meeste horecagelegenheden van het land.

De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema kreeg de afgelopen tijd kritiek te verduren vanuit het OMT en de Tweede Kamer: ze zou te laks zijn met de handhaving van de coronapas – en daarmee de landelijke maatregelen ondermijnen.

Boa’s zullen alléén handhaven „bij exces”, had Halsema half september gezegd in de gemeenteraad. Die opmerking is volgens Halsema in „een media frenzy” vertaald in: ‘Amsterdam handhaaft niet actief’, zo zei ze deze week tegen de Volkskrant. Onterecht, aldus de burgemeester. „Qua handhaving wijkt Amsterdam niet af van andere steden.”

Intensivering

Klopt dat? Uit cijfers van de gemeente blijkt dat Amsterdamse handhavers in de maand oktober 391 keer bij horecazaken controleerden of de QR-check werd uitgevoerd. Alleen: 288 van de 391 controles vonden plaats in het afgelopen weekend, nadat Halsema een ‘intensivering’ van de handhaving had aangekondigd. Van de 35 formele waarschuwingen die de gemeente tot nu toe verstuurd heeft, gingen er 17 ná dit weekend de deur uit. Drie zaken hangt een tijdelijke sluiting boven het hoofd.

De kans dat een Amsterdamse horeca-ondernemer een handhaver op de stoep kreeg, was dus miniem. Het lijkt erop dat veel ondernemers dat risico wel willen lopen: volgens een steekproef van Het Parool bij 120 horecazaken zou bezoekers bij bijna twee derde van de Amsterdamse cafés en restaurants niet naar een coronapas worden gevraagd. Landelijk is dat ruim een derde, blijkt uit een peiling van onderzoeksbureau I&O Research.

Amsterdamse boa’s kregen vóór afgelopen weekend ook niet gericht de opdracht om horecazaken te controleren, vertelt een handhaver die niet met zijn naam in de krant wil. „Op de briefing vooraf werd alleen gezegd: kijk of je excessen ziet. Verder was het een vrije keuze.”

Ook onder het ‘geïntensiveerde’ regime is de kans op controle in Amsterdam bijzonder klein. De handhaving gaat vooral „informatiegestuurd”: boa’s gaan naar zaken waar meldingen over zijn binnengekomen van lakse of geheel ontbrekende QR-handhaving.

Lees ook: Niet alleen horeca-eigenaren hebben moeite met QR-codes

Maar is dat minder dan in de rest van het land? Daar lijkt het niet op. In sommige gemeenten is de handhaving nog veel terughoudender dan in Amsterdam. Zo gaan boa’s in Midden- en West-Brabant geen cafés binnen om te controleren.

In Rotterdam, de stad met de op-een-na meeste horecazaken in het land (ruim 3.000) is sinds invoering van de coronapas „vermoedelijk enkele tientallen keren” gecontroleerd, zegt een woordvoerder – de gemeente registreert coronapas-handhaving niet apart. In totaal zijn er vijf „mondelinge waarschuwingen” en „nul sancties” uitgevaardigd.

Veel intensiever zullen de controles vermoedelijk niet worden – ook als vanaf komende zaterdag de QR-code verplicht wordt op terrassen. Ondanks 45 miljoen euro extra vanuit Den Haag voor handhaving kampen gemeenten met een tekort aan boa’s. En horecazaken hebben te weinig mensen om iedere klant te checken, zegt Eveline Doornhegge van de Amsterdamse afdeling van Koninklijke Horeca Nederland. „Hádden Amsterdamse ondernemers maar iemand om permanent met een scanner bij de deur te zetten.”

Met medewerking van Eppo König