De verwarrende schoonheid van de fotografie van Paul Kooiker

Voluptueuze schoonheid In het werk van Paul Kooiker zie je geen klassieke, dunne, perfecte modellen. ‘Dat interesseert me niet’

Toen Paul Kooiker onlangs voor modemerk Givenchy een shoot had in Parijs, werd er speciaal voor het hele gezelschap – modellen, stylistes, kappers, assistenten, cateraars, technici; zo’n dertig mensen in totaal – een straat middenin de stad afgezet. „Het was een grootse productie, met veel fuzz, een heleboel logistiek. Toen we begonnen, pakte ik mijn iPhone. Dan zie je mensen wel even opkijken. Huh…? Is hij al begonnen of…? Je voelt de verwarring. Iedereen verwacht enorme statieven, dure camera’s, grote lenzen.”

Sinds Kooiker (57) zo’n dertig jaar geleden ging fotograferen, werkte hij met polaroids. En sinds de iPhone3, de eerste met een „fatsoenlijke camera”, gebruikt hij zijn smartphone voor al zijn fotografie. „Ik houd van het imperfecte van polaroid en de smartphone. Soms wordt een foto onscherp, er kan van alles misgaan, dat vind ik prettig. Het is een speelse manier van werken, en het is heel direct. Daarna bewerk ik het beeld op de computer. Als mensen de uiteindelijk foto’s zien, denken ze vaak dat het analoog gemaakte beelden zijn, vanwege het zwart-wit en het sepia-achtige.”

Paul Kooiker werd vooral bekend met zijn foto’s van blote vrouwen met vaak voluptueuze lichamen, die hij doorgaans in onelegante houdingen liet poseren – door het bos rennend alsof ze achterna werden gezeten (Hunting and Fishing, 1999); naakt en verlaten in een groezelige ruimte (Crush, 2009); in ongemakkelijke houdingen gedrapeerd over een tafeltje (Sunday, 2011) – waarin hij vaak het sculpturale van het lichaam als uitgangspunt nam. Sinds hij in 2015 door modeontwerper Rick Owens werd gevraagd foto’s te maken voor zijn lookbook, werkt hij ook voor merken als Givenchy en Marni en magazines als Vogue en Vanity Fair.

„Voor mij voelt die overgang naar de mode heel natuurlijk, zegt hij. „Ik word gevraagd vanwege mijn stijl, vanwege dat rauwe en ongepolijste. Ik hoef me niet aan te passen.”

Het werk van Kooiker doet denken aan het surrealisme in de fotografie uit de jaren dertig van de vorige eeuw. „Dat was de belangrijkste en spannendste stroming in de fotografie, dáár is de moderne fotografie begonnen”, zegt hij. „Men kwam los van het idee dat een foto de realiteit moest weergeven – je kon die realiteit ook gewoon zelf creëren. Daar hoort verwarring bij, over wat je nou eigenlijk ziet. Ik zoek dat ook op in mijn werk. Het is niet altijd mooi en gezellig en leuk. Het moet een beetje wringen. Mijn modellen zijn geen klassieke, perfecte mensen, die vorm van schoonheid interesseert me totaal niet. Ik vind dat zelfs een beetje treurig, dat streven naar maatje 34. In de mode zie je nu dat er ruimte ontstaat voor verandering. Je ziet meer modellen van kleur, meer volle en genderneutrale modellen. Het is fascinerend om te zien dat iets wat ik altijd al maakte, nu zo goed aansluit bij de tijdgeest.”

De IJslandse Ísold Halldórudóttir, model, kunstenares en activist, in kleding van Rick Owens. Fotografie voor Dazed Magazine, 2020. Foto Paul Kooiker

Untitled, voor Dust Magazine, 2021. Foto Paul Kooiker

Untitled, voor Beauty Papers, 2021. Foto Paul Kooiker

Untitled, voor Numéro magazine, 2018 . Foto Paul Kooiker

Untitled, voor het Spaanse mannentijdschrift Hercules, 2021. Foto Paul Kooiker

Untitled, voor Dust Magazine, 2021. Foto Paul Kooiker

Untitled, voor Vogue Italia, 2018. Foto Paul Kooiker

Untitled, voor Centrefold Magazine, 2017. Foto Paul Kooiker

In de expositie Paul Kooiker – Fashion, van 3 december t/m 6 februari in het Folkwang Museum Essen (Duitsland), zijn dertig foto’s te zien die onlangs door het museum werden aangekocht.