Rusland zet correspondent van de Volkskrant uit

Persvrijheid Moskou heeft de verblijfsvergunning van Tom Vennink ingetrokken wegens ‘administratieve overtredingen’. Hij deed sinds 2015 verslag vanuit Rusland.

Het Rode Plein in Moskou.
Het Rode Plein in Moskou. Foto Evgenia Novozhenina/Reuters

Tom Vennink, correspondent van de Volkskrant in Moskou, is Rusland uitgezet. Zijn verblijfsvergunning is per direct ingetrokken vanwege ‘administratieve overtredingen’. Hij mag tot zeker 2025 het land niet meer in. Dat heeft de Volkskrant woensdagavond bekendgemaakt.

Vennink werkte sinds 2015 namens de Volkskrant in Moskou. Hij is inmiddels in Nederland.

Eerder deze week hebben de Nederlandse ambassade in Moskou en het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag geprobeerd om het gedwongen vertrek van de journalist te voorkomen. Demissionair minister Ben Knapen (Buitenlandse Zaken, CDA) zegt in de Volkskrant: „Het is voor Nederland niet acceptabel wanneer een journalist een land tegen zijn wil moet verlaten. Persvrijheid is een groot goed.”

Buitenlandse correspondenten in Rusland ontvangen hun visum en accreditatie voor de duur van een jaar, met een jaarlijkse verlenging via het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Vennink kreeg maandag te horen dat het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn verblijfsvergunning had ingetrokken en dat hij binnen drie dagen het land moest verlaten. Als verklaring wijzen de autoriteiten op overtredingen uit 2019 en 2020. Vennink moest boetes betalen omdat hij zijn verblijfsadres in Moskou niet op tijd had doorgegeven en omdat hij de noordelijke provincie Tsjoekotka had bezocht zonder toestemming te hebben gevraagd bij de gouverneur van die provincie.

Het is voor Nederland niet acceptabel wanneer een journalist een land tegen zijn wil moet verlaten. Persvrijheid is een groot goed

Ben Knapen demissionair minister van Buitenlandse Zaken

Eerder waren dergelijke overtredingen geen reden om een verblijfsvergunning niet te verlengen. In de Volkskrant zegt Vennink dat de uitzetting voor hem als een verrassing komt. „Russische journalisten kampen met zware belemmeringen in hun werk, maar ik kon als buitenlands correspondent de afgelopen zes jaar relatief vrij verslag doen van Rusland en de Russen.”

‘Buitenlands agent’

De persvrijheid in Rusland staat onder grote druk. Russische journalisten van onafhankelijke Russische media worden vervolgd, bedreigd en tot ‘buitenlands agent’ verklaard. Vooral dat laatste instrument past Rusland sinds dit jaar veelvuldig toe. Het etiket ‘buitenlands agent’ betekent dat adverteerders weglopen en bronnen niet meer willen praten. Hoewel buitenlandse correspondenten tot nog toe grotendeels gevrijwaard bleven van dergelijke strafmaatregelen, wordt ook hun het werk steeds moeilijker gemaakt.

Lees ook dit interview met journalist Galina Timtsjenko

Het gedwongen vertrek van Vennink volgt kort na de uitzetting van BBC-correspondent Sarah Rainsford. Zij moest eind augustus Rusland verlaten, nadat ze twee weken eerder te horen kreeg dat haar visum niet zou worden verlengd. De zaak kreeg veel internationale media-aandacht. Volgens de Russische staatstelevisie ging het om een vergeldingsactie voor discriminatie van Russische journalisten, die eerder geen Brits visum of verlenging van hun visum kregen. Het zou gaan om verslaggevers van de zender RT en het online nieuwsmedium Spoetnik, beide door de Russische staat gesteund. Andere bronnen spreken over een journalist van staatspersbureau TASS, die in 2019 het VK had moeten verlaten. Rainsford deed al twintig jaar verslag vanuit Rusland. In 2011 moest Luke Harding, journalist van de Britse kant The Guardian, Rusland verlaten.

De relatie tussen Nederland en Rusland is slecht, bleek ook gisteren weer tijdens een persconferentie voor Russische media van ambassadeur Aleksandr Sjoelgin in Den Haag. Hij verwees onder meer naar Nederlandse berichtgeving over de MH17-ramp en de recente uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam over teruggave van de zogenoemde Krimschatten aan Oekraïne.