Kamer waarschuwt voor het „blindstaren” op coronapas

Coronadebat Kamerleden waren woensdag kritisch op de bredere inzet van de coronapas, en hebben vooral vragen over de effectiviteit ervan. Rutte beloofde te overwegen de buitensport te ontzien.

Demssionair premier Mark Rutte (VVD) en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) tijdens het coronadebat woensdag.
Demssionair premier Mark Rutte (VVD) en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) tijdens het coronadebat woensdag. Foto Lex van Lieshout/ANP

Het kabinet grijpt te laat in, de maatregelen zijn halfslachtig en de communicatie van het demissionaire kabinet schiet tekort. Tot zover de vertrouwde kritiek van de Tweede Kamer op het coronabeleid zoals die ook woensdag in een nieuw debat klonken. Nieuw was de zorg van veel partijen dat het kabinet zich „totaal blindstaart”, zei SP’er Maarten Hijink, op een enkele maatregel: het op steeds meer plekken invoeren van de coronapas, terwijl niet bewezen is dat deze effectief is om het aantal besmettingen snel terug te dringen.

Op een nieuwe persconferentie dinsdag kondigde het kabinet aan dat de coronapas, die al verplicht was voor onder meer evenementen en binnenhoreca, vanaf zaterdag ook gaat gelden voor plekken als sportscholen, buitenterrassen en de amateursport. Het kabinet wil ook aan wetswijzigingen werken waardoor de coronapas nog breder kan worden ingevoerd als de ziekenhuisopnames blijven stijgen, in bijvoorbeeld winkels en op de werkvloer. De coronapas maakt op deze manier vooral het leven van niet-gevaccineerden steeds moeilijker, omdat zij voor al deze gelegenheden zich dan moeten gaan testen.

Tweedeling

De Kamer was in september bij de invoering van de coronapas erg kritisch omdat de maatregel tot een tweedeling in de samenleving zou leiden. Dat vindt bijvoorbeeld de SGP nog steeds. Partijleider Kees van der Staaij noemt de steeds verdere invoering van de coronapas „beklemmend”. Hij vroeg zich af „wat het eindperspectief is” omdat het kabinet eerder beloofde dat de maatregel zo tijdelijk mogelijk zou zijn.

Andere fracties hebben vooral vragen over de effectiviteit, omdat gevaccineerden altijd overal toegang hebben terwijl zij het virus ook nog kunnen oplopen en doorgeven. Kamerlid Attje Kuiken (PvdA) noemde de wetenschappelijke onderbouwing van de werking van de coronapas „dun”, Lisa Westerveld (GroenLinks) vreest voor „schijnveiligheid” en alsnog oplopende besmettingen. Hijink (SP) ziet dat de coronapas een averechts effect heeft omdat „de basismaatregelen niet meer in acht worden genomen”.

In het debat kwam het voorbeeld van het Amsterdam Dance Event langs, waar ondanks de verplichte coronapas vorige maand toch duizend besmettingen werden vastgesteld. Dat hoeft niet veel te zijn, zei OMT-voorzitter Jaap van Dissel woensdag bij de briefing voor het debat. Hij rekende voor: op het Amsterdam Dance Event waren ongeveer 300.000 mensen, van wie ongeveer 0,3 procent positief testte. Een probleem bij deze rekensom is dat niet iedereen zich na afloop heeft laten testen. „Als het er in werkelijkheid tienduizend blijken te zijn, wordt de analyse anders”, stelt Van Dissel. Voor nu, vindt hij, is er geen indicatie dat er iets „geweldig mis is gegaan” en vindt hij het aannemelijk dat de coronapas het aantal besmettingen drukt.

Voorzorgsmaatregel

Partijen die de coronapas steeds hebben gesteund, zoals VVD, D66 en CDA, erkennen dat die niet perfect is, maar zien hem als voorzorgsmaatregel nu meer mensen moeite hebben de basisregels te volgen. Ze vinden ook dat de gevaccineerde meerderheid niet te veel met nieuwe, generieke maatregelen moet worden belast. VVD-woordvoerder Aukje de Vries vindt het „steeds moeilijker uit te leggen dat de stille meerderheid toch weer in hun vrijheid wordt beperkt”. Jan Paternotte (D66) wil ongevaccineerden ook de mogelijkheid om te testen ontnemen als de situatie in de zorg deze winter verder verslechtert. „Je moet er niet aan denken dat een nieuwe lockdown nodig is, dan liever alleen toegang voor mensen die zijn genezen of gevaccineerd.” Dat wordt het ‘2G’-beleid genoemd.

Lees ook: Burgers moesten steeds zelfredzamer worden, dat wreekt zich nu

De meeste partijen waren het er in ieder geval over eens dat de coronapas alleen kan werken als deze ook strikt wordt gehandhaafd. Dat gebeurt tot nu toe „labbekakkerig”, vond de VVD. Voorzitter van het Veiligheidsberaad Hubert Bruls zei eerder op de dag in de Kamer dat gemeenten niet op alle plekken waar de coronapas verplicht wordt kunnen handhaven. „Sinds de horeca weer open is lopen er weer dronken mensen op straat, er zijn woninginbraken, we moeten soms ook weleens wat voetballiefhebbers tot de orde roepen. Er is geen eindeloze capaciteit.” Bruls voorziet specifiek een probleem langs de amateursportvelden buiten, waar het besmettingsrisico lager is en volwassenen en jonge kinderen (die tot en met twaalf jaar geen coronapas hoeven te laten zien) door elkaar lopen.

Hoe dan ook leek het kabinet woensdagavond van een krappe Kamermeerderheid het vertrouwen te krijgen voor de bredere inzet van de coronapas. Om burgemeesters en Kamer tegemoet te komen beloofde demissionair premier Mark Rutte (VVD) te kijken naar een uitzondering voor de sport buiten. Hij vreest wel dat het handhaven zo „rommelig” wordt, maar hij wil niet „de zeurpiet zijn”.