Recensie

Recensie Muziek

Alles klopt, maar de vliegende vervoering blijft uit

Klassieke muziek Dirigent Jos van Veldhoven is terug voor het 100-jarige jubileumseizoen van de Bachvereniging in een programma rondom voorlopers van J.S. Bach.

Allerzielen door De Nedederlandse Bachvereniging onder leiding van Jos van Veldhoven in TivoliVredenburg Utrecht.
Allerzielen door De Nedederlandse Bachvereniging onder leiding van Jos van Veldhoven in TivoliVredenburg Utrecht. Foto Eduardus Lee

In 2018 nam dirigent Jos van Veldhoven (69) afscheid van de Nederlandse Bachvereniging, na 35 jaar artistiek leiderschap. Waren het vormende decennia? Ja en nee. De Bachvereniging mijdt het gezichtsbepalende leiderschap dat generatiegenoten als Ton Koopman en Philippe Herreweghe met hun eigen ensembles wel voorstaan. Anderzijds is Van Veldhoven een uitstekend barokdirigent, werd in zijn tijd het visionaire project ‘All of Bach’ (alles van Bach gratis op internet – tussenstand: 350 van 1080 werken vastgelegd) door de Bachvereniging opgezet en stond hij voor memorabele experimenten, zoals de Matthäus-Passion in micro- en asymmetrische bezetting.

Van Veldhoven gunde de afgelopen drie jaar het podium aan zijn opvolger, concertmeester Shunske Sato. Deze week is hij voor het eerst terug voor het 100-jarige jubileumseizoen van het ensemble, in een old school Bachvereniging-programma rondom voorlopers van J.S. Bach.

Lees ook dit interview met Jos van Veldhoven over een leven met Bach

Bijzonder is het concertformat dat Van Veldhoven verzon. Voor Allerzielen (2 november, katholieke gedenkdag van overledenen) smeedde hij stukken 17de-eeuwse kerkmuziek samen, met als verbindende factor dat ze gecomponeerd werden op teksten die we (later leerden) kennen uit Brahms Ein deutsches Requiem.

Werkt het als één geheel? Nee, daarvoor zijn de werken van Schein, Schütz, Capricornus, Briegel en Biber te anders. Wel herleefde direct het Van Veldhoven-gevoel in werken als Hammerschmidts Der Tod ist verschlungen, victoria! en Böhms Wie lieblich sind deine Wohnungen: twaalf zangers en zestien instrumentalisten excelleerden in helderheid en schoonheid van klank. Tegelijkertijd dirigeert Van Veldhoven ritmes zo precies en tot detailrijk dat je soms een dimensie mist: alles klopt en straalt, maar de vliegende vervoering van optimale spelvrijheid blijft uit.

Toch: een uitstekende uitvoering van Bibers Requiem met zijn prikkelende muzikale beelden van de dag des oordeels en oorstrelende stemmenweefsels gun je veel meer dan de 500 luisteraars die dinsdag naar TivoliVredenburg waren gekomen.