Politie is klaar met ‘trial by social media’

Politiegeweld Agenten worden op sociale media vaak neergezet als gewelddadig. Met zelfgemaakte dronebeelden wil de politie nu een ander beeld schetsen.

De politie grijpt in tijdens het woonprotest in Rotterdam.
De politie grijpt in tijdens het woonprotest in Rotterdam. Foto BAS CZERWINSKI

Wat gebeurde er twee weken geleden op de Rotterdamse Erasmusbrug?

Volgens tientallen filmpjes op sociale media sloegen politieagenten daar hard in op deelnemers van een woonprotest. Maar nu zijn er ook beelden uit de lucht, waarop het tegenovergestelde te zien is: demonstranten belagen de polítie. Verspreider van de beelden: de politie zelf.

De Rotterdamse politiechef Fred Westerbeke hoopt hiermee „het frame” te weerleggen dat de politie onnodig geweld gebruikt zou hebben tijdens het woonprotest. Een ongebruikelijke stap, erkent hij in een persbericht, „maar de maat is vol”. De politiechef ergert zich aan wat hij noemt „trial by social media”: politici en media die zonder de hele context te kennen reageren op filmpjes van politiegeweld. „Ongepast”, zegt Westerbeke. „Klakkeloos deze beelden als ‘compleet’ aannemen is onterecht en toont weinig blijk van respect”.

De Rotterdamse politie kreeg na het harde optreden veel kritiek van onder meer politieke partijen en van Amnesty International, die spraken van een „zinloze geweldsinterventie” en niet gerechtvaardigd ingrijpen.

De dronebeelden tonen hoe demonstranten een houten huisje op wielen naar een rij ME’ers duwen. Als „een soort stormram”, volgens Westerbeke. De ME’ers moeten door het karretje hun positie verlaten, waarna een aantal demonstranten zich door de linie heen beukt. Later wordt het houten karretje ook nog op een politieauto geduwd. Het laat volgens Westerbeke zien dat de politie slechts reageerde op provocaties van een groepje demonstranten.

Lees ook dit artikel: Gemeente Rotterdam over politieoptreden bij woonprotest: demonstranten vielen ME aan

Nieuwe werkwijze

Dronebeelden publiceren als verdediging tegen onlinefilmpjes: het zou zomaar een nieuwe werkwijze van de politie kunnen worden om kritiek op haar handelen te weerspreken. De demonstratie-drone geldt nu nog als proef, zegt een politiewoordvoerder.

Terwijl demonstraties door radicale corona-activisten steeds grimmiger worden, krijgt de politie vaker te maken met kritiek. Eerder was er ophef over video’s van corona-demonstranten die op de grond werden geslagen of met een waterkanon van dichtbij neergespoten. Maandag ging op sociale media een video rond waarop een Haagse coronademonstrant tegen zijn hoofd wordt geschopt door een agent, terwijl hij op de grond zit.

„Door de snelle verspreiding van smartphone-beelden zit de politie al jaren in het defensief”, zegt Henri Beunders, emeritus hoogleraar ontwikkelingen in de publieke opinie aan de Erasmus Universiteit. „Keer op keer worden ze geconfronteerd met video’s van buitensporig geweld en kunnen daar weinig tegenover zetten. Even dacht men dat de bodycam de oplossing zou zijn, alleen bleek die vaak te laat te gaan filmen, waardoor je de hele aanloop naar een incident mist.” 

Tekst gaat verder onder de video.

Terwijl het volgens Beunders belangrijk is dat de politie snel duidelijkheid geeft als er beelden van vermeend politiegeweld verschijnen. „Je wil niet dat de politie nog verder in de hoek gedrukt wordt van het redeloos geweld. Dat is nadelig voor de werving van nieuwe agenten en voor agenten op straat die niet meer durven op te treden als het nodig is”.

Dronebeelden zijn misschien wel het perfecte antwoord op filmende demonstranten, zegt Beunders. „Met drones in de lucht heeft de politie weer de regie in handen en kunnen zíj bepalen wat er getoond wordt. Krijg je kritiek, dan kun je laten zien: kijk, hier werden we bekogeld met stenen. Dat is de beeldenoorlog tussen politie en publiek.”

Maar daar zit juist de angst van Gerbrig Klos van Amnesty International: dat de politie deze beelden gebruikt om een eenzijdig verhaal te schetsen. Zij vergeleek de vrijgegeven dronebeelden met de amateurvideo’s van de demonstratie. „Onze aanvankelijke kritiek ging over de keuze van de politie om een groep uit een vreedzaam protest te isoleren, en daarna met wapenstokken in te slaan op mensen die op de grond zaten. Dat zien we wel op de amateurvideo’s, maar niet op de dronebeelden. Het lijkt erop dat de politie deze geknipte dronebeelden gebruikt voor haar eigen communicatie doeleinden, in plaats van daadwerkelijk verantwoording af te leggen over het hele politieoptreden die dag.”

Waarom de politie enkel een aantal fragmenten publiceert, en niet de hele opname van de confrontatie? Volgens de woordvoerder van de politie Rotterdam geven de dronebeelden een „transparant beeld”  „tegenover de filmpjes en meningen” die de afgelopen week „over het internet gingen”.