Recensie

Recensie Muziek

Trappelend achter zijn piano speelt Makhathini zijn spiritual jazz

Jazz De Zuid-Afrikaanse pianist Nduduzo Makhathini is bekend van Shabaka & The Ancestors. Als bandleider is zijn mimiek even expressief als zijn spannende spiritual jazz.

Nduduzo Makhathini in het Bimhuis in Amsterdam. Foto Bart Grietens
Nduduzo Makhathini in het Bimhuis in Amsterdam. Foto Bart Grietens

Trappelend en spartelend beweegt Nduduzo Makhathini op zijn pianokruk. Zijn bebaarde gezicht vertrekt tot een geluidloze schreeuw, of misschien is het een grijns, als hij volledig opgaat in het spel van zijn kwartet. Zo expressief als zijn lichaamstaal is ook de muzikale taal van de Zuid-Afrikaanse pianist en zijn medemuzikanten: spiritual jazz die onder constante druk lijkt te staan, waardoor het behalve spannend soms ook wat rommelig wordt.

Makhathini is in Europa vooral bekend als pianist van Shabaka & The Ancestors, de Zuid-Afrikaanse band waarmee de Britse saxofonist Shabaka Hutchings al enige tijd podia en festivals bestormt. Toch heeft Makhathini al acht eigen albums op zijn naam, waarvan de recentste, Modes of Communication, uitkwam op Blue Note Records. In lijn met zijn werk voor Hutchings is het energieke jazz, vol buitelende melodielijnen en met verwijzingen naar zijn eigen achtergrond in zowel gospel als rituele traditionele muziek.

Zelden domineert de structuur in Makhathini’s pianospel. De meeste lang uitgesponnen songs worden juist al snel gedeconstrueerd waarbij hij net zo makkelijk met de vuist als met zijn vingers op het klavier speelt. Saxofonist Tony Kofi eist een hoofdrol op. Hij heeft een grote liefde voor snel spel in de hoge registers, zo hoog dat de sax het af en toe niet aan lijkt te kunnen. Dan is het best lekker als Kofi soms even een stapje terug doet.

Dat doet ook Makhanthini regelmatig. Staat ie opeens op van de pianokruk en verdwijnt naar een hoek van het podium. Terwijl zijn ritmesectie nieuwe wegen inslaat, begint hij over het podium te bewegen. Hij lijkt niet helemaal meester over zijn lichaam, dat onregelmatig naar voren en achter beweegt.

Wanneer hij terug achter de piano de muziek onderbreekt om het publiek te adresseren blijkt die gepassioneerde pianist ook een verteller die graag uitweidt over de rol van muziek in de samenleving. Het tweede deel van het concert is iets kalmer, het kwartet speelt harmonieuzer, maar de bevlogenheid is nog altijd hetzelfde.