Experts reageren op voetbalgeweld: ‘Praat met supporters’

Geweld rond het voetbal Bij Feyenoord vertrekt de directeur na bedreigingen, elders werd de politie aangevallen. Hoe nu verder? Twee experts reageren.

Toeschouwers in de Kuip worden voor de wedstrijd van Feyenoord tegen het Duitse Union Berlin gewaarschuwd geen vuurwerk af te steken.
Toeschouwers in de Kuip worden voor de wedstrijd van Feyenoord tegen het Duitse Union Berlin gewaarschuwd geen vuurwerk af te steken. Foto Gerrit van Keulen/ANP

Christian Visser

Landelijk bekend als de Voetbaladvocaat. Was raadsman in vele zaken met betrekking tot voetbalrellen.

‘Ik vind het erg droevig dat Mark Koevermans vanwege bedreigingen is opgestapt. Maar de Pavlov-reactie dat de Voetbalwet strenger moet worden, vind ik bizar. Die wet biedt mogelijkheden genoeg, oordeelde de Raad van State al eens. Voetbalgeweld wordt bovendien vaak gepleegd door first offenders. Ook bij NEC waren het vorige week veel jonge gasten. Die acties had je dus niet kunnen voorkomen met een levenslang stadionverbod, want niemand kende deze jongens. Dat zwaardere straffen afschrikken, blijkt niet in de praktijk. ‘Bij drie jaar stadionverbod gooi ik wel een steen, bij vijf niet’. Zo denken relschoppers niet.

„De pakkans verhogen werkt beter. Meer filmen, met betere camera’s, zou een goede stap zijn. Ik lees dat Feyenoord moeite heeft baas in eigen huis te zijn, maar de kwaliteit van camera’s in de Kuip is bijvoorbeeld niet goed. Dat heeft tot meerdere vrijspraken geleid na de bekerfinale Ajax-PEC. Ik verdedigde Ajax-fans die werden beschuldigd van vuurwerk gooien. Ze konden via foto’s wel worden geïdentificeerd, maar er waren geen goede beelden van de daad zelf. Zeiden die supporters: ‘Nee hoor, op die foto juich ik...’ Misschien moet de club hierin investeren.

„Bedreigingen, zoals Koevermans die heeft ervaren, leiden niet eenvoudig tot vervolging. Ik was destijds betrokken bij de zaak van voormalig Ajax-directeur Martin Sturkenboom, bij wie aanhangers in de voortuin hadden gestaan. Eén van de tien werd uiteindelijk veroordeeld. Die andere negen? Die kun je niet zomaar als medepleger aanwijzen. Zo werkt het strafrecht niet. En omdat de KNVB het strafrecht als uitgangspunt neemt, is een stadionverbod moeilijk op te leggen.

„Als ik voetbalbestuurders moet adviseren, zeg ik: praat met supporters. Feyenoord is in het stadiondossier te makkelijk over de mening van de achterban heen gestapt. Fans zijn niet gek, hè? Zij zien ook de consequenties als hun club geld gaat lenen bij een Amerikaanse investeringsbank. Bij Ajax leidde praten met fans soms tot ongemakkelijke momenten. Bestuurders zaten er op een gegeven moment met een veroordeelde moordenaar aan tafel, dat veroorzaakte verontwaardiging. Toch moet Feyenoord het contact met supporters blijven zoeken.”

Henk Ferwerda

Criminoloog, politieonderzoeker en directeur van onderzoeksbureau Beke. Onderzoekt al jaren voetbalfans.

‘Er zijn in mijn ogen een paar dingen die nu moeten gebeuren. Een ervan is nuance aanbrengen. Het is te makkelijk om te roepen dat het wéér de supporters van Feyenoord zijn. In De Kuip zitten om de week vijftigduizend mensen, en die zijn echt niet allemaal zo. Ook al ben je geneigd te denken aan een grote groep, het kunnen ook pakweg vijf daders zijn, of één. Iemand die zich helemaal focust op die bijvoorbeeld de directeur van de club. Plaats het daarom in proportie en criminaliseer niet alle supporters, want ik kan me voorstellen dat sommigen nu denken: ‘hoezo wéér Feyenoord?’

„Belangrijk is dat snel wordt geanalyseerd wie dit soort dingen doen. We weten uit eerder onderzoek dat het vaak om kleine groepen gaat. Trek de vergelijking met criminele netwerken. De grote jongens bedenken het, de loopjongens voeren het uit. Bovendien: als je kwade zin hebt, vind je voor een paar honderd euro wel iemand die een raam wil ingooien. De angst bij het slachtoffer is er niet minder om. Toch is in feite één persoon de aanstichter.

„Het is sowieso goed dat er nu een tegenbeweging is gekomen. De politie, de minister, de KNVB en Feyenoord; ze spreken zich allemaal uit. En ik snap dat sommigen roepen dat de verantwoordelijken een levenslang stadionverbod moeten krijgen. Misdrijven zoals bedreiging, intimidatie en geweld moeten bestraft worden. Dat vind ik ook. Maar het helemaal uitsluiten, want dat doe je bij levenslange verboden, is niet de weg, want dan kunnen ze nóg gevaarlijker worden.

„Net als bij gevangenen moet je met ze in gesprek. Wat is de reden van hun gedrag? Kunnen we dit beïnvloeden? Het klinkt misschien lullig, maar voor stenen gooien en bedreiging ga je niet jaren de cel in. Zo iemand komt een keer terug, in Nederland geven we mensen een tweede kans. Ze hebben ook nog steeds een band met Feyenoord, ook al hebben de meeste mensen een andere definitie van supporter zijn. Ik denk dat Mark Koevermans het meest geholpen is met een gesprek met deze jongens, zodat hij zelf ook kan vertellen wat de impact op hém en zijn gezin is geweest. Meestal dringt het dan pas bij de daders door.”