Van vlekkenvogel tot lockdownscheet: opbeurende illustraties op expo ‘Vertekend Beeld’

Expositie Werk van zowel jonge als bekende illustratoren boeit ook zonder tekst, toont een expositie in Utrecht. Die eert ook een oude meester: NRC-cartoonist Frits Müller.

Joost Swarte, ‘Climate Control’ op de expositie ‘Vertekend Beeld’ in de Moving Gallery in Utrecht.
Joost Swarte, ‘Climate Control’ op de expositie ‘Vertekend Beeld’ in de Moving Gallery in Utrecht. Foto Moving Gallery Utrecht

„En God zag dat het goed was, staat er in het scheppingsverhaal – nou, zo gaat het met illustratoren helemaal niet, als ze wat gemaakt hebben”, zei illustrator Isa Grütter bij de opening van de expositie Vertekend Beeld in galerie Moving Gallery in Utrecht, waar twaalf illustratoren hun werk tonen. Bij mij gaat het wel zo, sputterde Joost Swarte, ook exposant, tegen. Maar andere illustratoren die geïnterviewd werden bij de opening zeiden dat het vaak twijfelen, zoeken en schetsen is om tot een goede schepping te komen. Grütter nam begin dit jaar God als kunstenaar op de korrel met haar boek vol ontwerpschetsen voor de mens, Werktitel: Mens.

Sarah Yu Zeebroek, Ciao Ciao Cloaca. Foto Moving Gallery Utrecht

Liefde voor werk op papier en illustratoren die „vanuit hun eigen optiek het nu verbeelden” was voor Arnoud van Mosselveld aanleiding de tentoonstelling te organiseren. Met Marcel Lebon begon hij in 2018 de Utrechtse galerie als ‘podium voor jong talent’. Via ontwerper en illustrator Max Kisman benaderden ze illustratoren voor Vertekend Beeld.

Robuust en fijnzinnig

Het resultaat is een opbeurende, verrassende en veelzijdige expositie. Veelzijdig omdat er jonge en bekende illustratoren meedoen, die in zeer verschillende stijlen werken. Zoals de robuuste linosnede-illustraties die Olivia Ettema voor De Groene en NRC maakt. En de fijnzinnige potloodtekeningen van Tja Ling Hu (onder meer voor NRC).

De getoonde werken zijn vrijwel alle ook zonder de tekst waarbij ze ooit gemaakt werden nog steeds intrigerend om te bekijken. Zoals de sfeervolle, vaak architectonisch geïnspireerde prenten van Leonie Bos (de Volkskrant, NRC, The New Yorker, Blauw) of de geëlektrificeerde inktlijntjes waarmee Johan Kleinjan illustraties voor HP/De Tijd maakte. En bij de stripachtige tekeningen van Jip van den Toorn staan ook haar ouderwets geborduurde kussens met piemel en harige mannenbillen. Saai wordt het nergens.

Jip van den Toorn. Foto Moving Gallery Utrecht

Inktvlekken en corona

Zo zorgvuldig geconstrueerd als de tekeningen van Joost Swarte zijn in zijn ‘klare lijn’, zo aan het toeval overgeleverd werkte Sarah Yu Zeebroek. Met Chinese offerpapiertjes en inktspatten kwam ze tot zwierige schilderijen – als eerbetoon aan haar overleden moeder. Ook de vogels die Paul Faassen exposeert naast zijn Volkskrant-cartoons zijn uit inktvlekken ontstaan.

In vrij werk is de coronalockdown merkbaar: illustrator Luis Mendo in Tokio begon, om zichzelf tijdens de lockdown op te beuren, omslagen te ontwerpen voor een imaginair thuisblijfblad, in de stijl van The New Yorker: The Home Stayer, waarvan een paar prints te koop zijn. En Sarah Yu Zeebroek maakte tijdens de lockdown een prachtig tekeningenboekje, Ciao Ciao Cloaca, met surreële tekeningen, die soms doen denken aan de oude Japanse schetenoorlog-rolschildering He-Gassen.

Frits Müller, Ruud Lubbers. Foto Moving Gallery Utrecht

Frits Müller

Allemaal nieuw en actueel, maar galeriehouder Van Mosselveld richtte in de ‘kamer van vergeten faam’ ook een expositie in met werk van een oude liefde: Frits Müller (1932-2006), die in de jaren 80 vast cartoonist van NRC werd. Twintig originele inkttekeningen uit NRC en HP van Müller mocht de galerie lenen van het Persmuseum/Stichting Beeld en Geluid. Zijn tekeningen over Lubbers, Tsjernobyl, Johan Cruijff als Napoleon en de Sint zijn nog steeds pareltjes in zwart-wit. Maar die zijn, als erfgoed, niet meer te koop.

Vertekend beeld is t/m 14/11 te zien in Moving Gallery, Utrecht. Inl: movinggallery.nl