Gezond eten bestaat niet

Janneke kookt Er zijn ingrediënten waarvan zo’n beetje iedereen vindt dat ze passen in een gezond eetpatroon. Haver is er een van.

Foto Janneke Vreugdenhil

Het gaat hier op deze pagina meestal over lekker en zelden over gezond. Dat is gek eigenlijk, wanneer je bedenkt dat de juiste voeding veel kan bijdragen aan een goed functionerend lichaam, en daarmee aan levensgeluk, en dus uiteindelijk weer aan genieten van fijne dingen zoals lekker eten. Probleem is natuurlijk dat woordje ‘juiste’. Wat is de juiste voeding? Wat is gezond? Zolang wetenschappers elkaar daar nog steeds de tent over uitvechten, is het voor ons eenvoudige eetliefhebbers lastig koers bepalen.

Toch zijn er wel ingrediënten waarvan zo’n beetje iedereen vindt dat ze passen in een gezond eetpatroon. Let op deze formulering, ik schrijf bewust niet dat ze gezond zijn. Want dat is nu precies het lastige: gezond eten bestaat niet. Wie beweert dat avocado’s gezond zijn, zou eens moeten proberen een paar maanden op uitsluitend avocado’s te leven. Of op chiazaad. Of op kurkuma. Bovendien is wat goed is voor de een niet per se goed voor de ander. Wat gezond is, verschilt van persoon tot persoon.

Enfin, zo redenerend komen we nooit toe aan wat ik toch eens wilde opwerpen: dat haver best wel een gezond graan is, of, voorzichtiger geformuleerd, een graan waarvan het voor de meeste mensen geen kwaad zou kunnen om er regelmatig van te eten. U doet dat misschien al in de vorm van havermoutpap of muesli, in de vorm van havermelk in uw koffie, of in de iets minder basale vorm van Verkades Oaties met een laagje melkchocolade (ahum), maar wist u dat u van haver ook zelf heel eenvoudig heerlijke crackers kunt bakken?

Daarover straks meer. Eerst nog iets over het graan zelf. Dat behoort tot de grassen, komt oorspronkelijk uit Klein-Azië en werd daar al zeker zevenduizend jaar voor onze jaartelling verbouwd. Ergens in de Bronstijd kwam het gewas in Noordwest-Europa terecht, waar het overigens altijd een minder belangrijk graan is gebleven dan tarwe. Spanje, Polen en Finland zijn vandaag de dag de grootste Europese haverproducenten. (De grootste ter wereld is Rusland.)

In Nederland wordt volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek slechts 1.387 hectare haver verbouwd. Dat was in de vorige eeuw wel anders: volgens Wageningen University ging het in 1960 nog om ongeveer 160.000 hectare haver. Daarna nam de vraag snel af, voornamelijk door de omschakeling in de landbouw van paardenkracht naar tractoren. Maar dankzij de groeiende populariteit van haverdrank als alternatief voor koemelk én de toenemende belangstelling voor glutenvrije granen, is de vraag de afgelopen jaren juist weer enorm gestegen. Dus wie weet liggen hier mooie kansen voor de Nederlandse akkerbouw.

Ik ga u niet vermoeien met alle gezondheidsclaims waar het graan aanspraak op maakt, van cholesterolverlagende betaglucanen tot een hoog gehalte aan onverzadigde vetzuren en de aanwezigheid van alle essentiële aminozuren. Dit is het punt waarop we weer overstappen op ‘lekker’. Die crackers dus. Twee soorten crackers zelfs. De eerste die we gaan bakken, zijn wat ze in het Verenigd Koninkrijk oat cakes noemen. Toegegeven, ze smaken weinig opwindend van zichzelf, maar juist daarom vormen ze de ideale cracker om te beleggen met interessante kazen.

In het tweede recept stoppen we de kaas gewoon alvast ín de cracker. Samen met gemalen pompoenpitten, oregano en een goeie snuf versgemalen peper, maakt die kaas ze tot ernstig bevredigende snackwaar. Hoewel ze dus smakelijk genoeg zijn om zo te eten, belet niets u om ze alsnog te beleggen. Vooral smeuïge zaken doen het er goed op: een zachtgekookt eitje, hummus, avocado, dat werk.

Haver bevat geen gluten, maar het komt bij de verwerking vaak in aanraking met glutenhoudende granen zoals tarwe. Gebruik bij een glutenintolerantie daarom alleen haverproducten waarop het officiële glutenvrijlogo (een korenhalmpje met een schuine streep erdoor) staat afgebeeld.