Opinie

Huwelijk prinses Mako zou moeten leiden tot debat over erfopvolging

Keizerlijk hof

Commentaar

Een sprookjeshuwelijk was het dinsdag niet voor prinses Mako. Zonder de gebruikelijke eeuwenoude rituelen, zonder huwelijksbanket of enig ander feestelijk vertoon trouwde de 30-jarige nicht van de Japanse keizer met Kei Komuro, een even oude advocaat die in New York werkt. Een eenvoudige zakelijke registratie van het huwelijk, en Mako was vervolgens ook prinses-af.

Dat klinkt wellicht als een makkelijke manier om de monarchie uit te dunnen. Maar Mako’s verhaal toont vooral opnieuw hoe archaïsch erfopvolging is, zeker binnen een familie die zich beroept op een traditie van ruim 2.600 jaar en in een land dat hecht aan die tradities. Want al had ze prinses willen blijven, Mako’s huwelijk met een burger betekent dat zij automatisch afstand doet van haar titel. Een regel die overigens alleen geldt voor Japanse prinsessen, níét voor prinsen.

Dat het paar trouwde zonder pracht en praal was het gevolg van vijf jaar onophoudelijke kritiek op haar keuze. Die ervoor zorgde dat Mako, zo verklaarde het Bureau van de Keizerlijke Hofhouding eens, leidt aan posttraumatische stress. Die zijn culminatie had in breed uitgemeten verhalen vorige maand over Komuro’s haardracht – een staartje – dat volgens sommige Japanners zijn ongeschiktheid als gemaal van een prinses symboliseerde. Het staartje was snel weg.

De ophef ontstond al vrij snel na de verloving in 2017. Komuro, zoon van een alleenstaande moeder en van eenvoudige komaf, kwam onder vuur te liggen toen bleek dat zijn moeder 30.000 euro had geleend om zijn rechtenstudie te bekostigen en dat geld niet had terugbetaald. Zij verkeerde in de veronderstelling dat het om een schenking ging. Om verdere controverse te voorkomen, ziet Mako nu af van de bruidsschat van 1,2 miljoen euro die prinsessen meekrijgen als startkapitaal voor een leven als gewone burger.

Dat Mako en Komuro tijdens een persconferentie voorafgaand aan hun huwelijk hun verontschuldigingen aanboden voor alle ophef, stelt Japanners misschien gerust. Maar het feit dat de druk op de prinses zo groot was dat zij bijna bezweek, zal hun toch ook te denken moeten geven.

Lees ook: Je moet een robot worden om keizer te zijn

Want Mako is niet de eerste die lijdt: keizerin Michiko, de eerste burger ooit aan het hof, stortte begin jaren negentig volledig in door alle kritiek van het publiek, de pers en – naar verluidt – de keizerlijke familie zelf. De enorme hoge verwachtingen die aan de huidige keizerin Masako werden gesteld, zeker na enkele miskramen en de geboorte van een dochter (geen zoon), zorgden bij haar voor een inzinking.

In een land waar de premier ‘womenomics’ bepleit, is het bovendien hoog tijd een discussie te voeren over vrouwen op de troon. Of op z’n minst of de zonen van prinsessen ook in aanmerking komen voor troonsopvolging – tenminste, als de Japanners hun monarchie willen behouden. Dat debat wordt nu bij de geboorte van iedere zoon van een zoon uitgesteld. Maar van de Chrysantentroon blijft onderwijl weinig over.

En wat als Hisahito (15), tweede in lijn na zijn vader kroonprins Akishino en laatste in lijn, niet op vrouwen valt en geen opvolger produceert? Zelfs in Nederland was tot vorige maand een huwelijk met iemand van hetzelfde geslacht voor een troonopvolger wettelijk niet mogelijk. Na Kamervragen zei de premier dat een ‘homohuwelijk’ niet hoeft te leiden tot het afstand doen van de troon.

Lees ook: Kabinet heeft geen bezwaar tegen ‘homohuwelijk’ troonopvolger

Mako heeft in elk geval gekozen voor een echtgenoot van „onschatbare waarde”, zoals ze Kamuro omschreef. Moge hun leven buiten het paleis nog lang en gelukkig zijn.