Klimaattop Glasgow

VN-baas Guterres heeft weinig vertrouwen in uitkomsten COP26

In dit blog verzamelen we het laatste nieuws over ontwikkelingen in aanloop naar de internationale klimaattop in Glasgow, die op zondag 31 oktober begint.

VN-baas Guterres heeft weinig vertrouwen in uitkomsten COP26

António Guterres, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, is niet optimistisch over de klimaattop COP26 die zondag van start gaat. Dat heeft hij vrijdag tegen journalisten gezegd, schrijft persbureau Reuters. Hij verwacht niet dat de uitkomst van de top tot gewenste resultaten gaat leiden.

De wereld stevent af op „een klimaatramp”, aldus Guterres. De beloftes die landen in aanloop naar de top hebben gemaakt, zullen volgens hem in het gunstigste geval tot een temperatuurstijging van 2 graden leiden. De aarde mag volgens klimaatwetenschappers niet meer dan 1,5 graden opwarmen, onder meer om gevaarlijke zeespiegelstijging te voorkomen. Toch denkt de VN-baas dat er nog tijd is om tot goede afspraken te komen, al bemerkt hij „gevaarlijk wantrouwen” tussen G20-landen, de rijkste landen ter wereld. Ook vindt hij dat de G20 arme landen meer financiële bijstand moet geven in de strijd tegen klimaatopwarming.

De Portugees António Guterres is sinds 2016 secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Foto Justin Lane/Reuters

Extreem weer in Glasgow, dagen voor start klimaattop

Het weer laat zich gelden in aanloop naar de klimaattop COP26 in Glasgow. Na hevige regenval in de nacht van woensdag op donderdag stonden de straten blank in de Schotse stad die de klimaatconferentie van de Verenigde Naties organiseert. Het Britse Meteorologisch Bureau heeft een weeralarm afgegeven voor het noordwesten van Engeland en het zuidwesten van Schotland.

Het verkeer ondervindt veel hinder van de ondergelopen straten. Fietsers en auto’s waadden zich donderdagochtend door het water. Daarnaast vielen tientallen treinen uit. Winkels en bewoners legden zandzakken voor hun deuren en een lichtshow in de botanische tuinen van de stad werd afgelast.

Twitter avatar GlasgowWEToday Glasgow West End Today Gush hour … Clarence Drive, Hyndland #Wednesday #glasgow https://t.co/2K1V2KlggB

De internationale klimaattop COP26 begint op zondag 31 oktober en duurt tot en met vrijdag 12 november. COP26 wordt gezien als de belangrijkste klimaattop sinds het in 2015 gesloten Parijs-akkoord, waarop de deelnemers afspraken de opwarming van de aarde tot 2 graden te beperken. Nu prognoses erop wijzen dat dat doel niet gehaald zal worden, moeten de deelnemende landen ervoor zorgen dat de afspraken van Parijs in zicht blijven.

Auto’s rijden in de spits over een overstroomde weg in Glasgow. Foto Paul Climie via Reuters

AFM: verzekeraars vergoeden klimaatschade aan huizen vaak niet

Verzekeringen dekken veel schade als gevolg van klimaatverandering niet. Dat meldt toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) donderdag op basis van eigen onderzoek. Zo wordt overstromingsschade bij veel verzekeraars niet of slechts gedeeltelijk vergoed en dekt geen enkele verzekeraar huisverzakkingen veroorzaakt door lange perioden van droogte. De AFM roept het kabinet op na te denken over oplossingen voor onverzekerbare schade.

Uit de studie komt naar voren dat de gevolgen van klimaatverandering in Nederland vaker voor schade aan woningen zorgen. Zo bestaat volgens de toezichthouder bij 800.000 huizen het risico op verzakking, omdat Nederland vaker te maken krijgt met langdurige droogte en het waterpeil daardoor daalt. Ook door overstromingen loopt het schadebedrag op: jaarlijks bedroeg dat gemiddeld 4 miljard euro per jaar in het eerste decennium van dit jaar, wat naar schatting van AFM oploopt tot 23 miljard in 2050. Ook andere vormen van schade, zoals van hagel aan zonnepanelen, is niet altijd gedekt.

Doordat vaker sprake is van langdurige droogte zakt het waterpeil op veel plekken in Nederland. Schade door huisverzakkingen kan een huishouden gemiddeld 64.000 euro per woning kosten. Woningkopers moeten zich daar volgens de AFM beter van bewust zijn. De toezichthouder vindt ook dat verzekeraars helderder moeten zijn over hun voorwaarden. Daarnaast pleit de toezichthouder ervoor dat de sector samen met de overheid een oplossing zoekt voor „dit groeiende probleem”.

Een hoger waterpeil gaat vaker voor schade aan huizen zorgen, waarschuwt AFM. Foto Remko de Waal/ANP

Australië wil in 2050 geen CO₂ meer uitstoten

Australië heeft beloofd om tegen 2050 de netto CO₂-uitstoot tot nul te beperken. Dat heeft premier Scott Morrison dinsdag gezegd op een persconferentie. Er komt geen wetgeving om het doel te behalen. Het land is een van ‘s werelds grootste verbruikers en exporteurs van gas en kolen.

Lees ook: Ondernemers Australië wachten niet op schoorvoetend klimaatbeleid

Saoedi-Arabië wil slechte imago in klimaatonderhandelingen verbeteren

Met de aankondiging om in 2060 ‘netto-nul’ broeikasgassen uit te stoten, probeert Saoedi-Arabië zijn slechte imago in de internationale klimaatonderhandelingen wat op te poetsen. Op een conferentie over ‘groene initiatieven’ dit weekeinde in de hoofdstad Riad, zei kroonprins Mohammed bin Salman ondanks dit nieuwe doel nog steeds een grote rol te zien voor olie en gas, schrijft de Financial Times.

‘MBS’ zei dat zijn land begint met het jaarlijks reduceren van de broeikasgasemissies met 278 ton. Daarnaast wil het land geld vrijmaken voor het ontwikkelen van technologie om broeikasgassen af te vangen en op te slaan, bijvoorbeeld in lege olie- en gasvelden. Ook zal Saoedi-Arabië de komende jaren 450 miljoen bomen planten. Patricia Espinosa, hoofd van het klimaatbureau UNFCCC dat verantwoordelijk is voor de klimaattop in Glasgow, sprak van een „grote en moedige” stap.

Bij die stap zijn wel enkele kanttekeningen te plaatsen. Zo is 2060 voor klimaatneutraliteit relatief laat. In principe is afgesproken dat rijke landen rond het midden van de eeuw ‘netto-nul’ hebben bereikt. Maar Saoedi-Arabië wordt door de Verenigde Naties in de klimaatonderhandelingen beschouwd als een ontwikkelingsland.

Bovendien pleit Saoedi-Arabië achter de schermen voor een afzwakking van de wetenschappelijke feiten over klimaatverandering in de rapporten die komend voorjaar door het IPCC worden gepubliceerd. Uit uitgelekte documenten blijkt dat Saoedi-Arabië vraagt om het schrappen van de passage waarin wordt geconcludeerd dat de energiesector zich moet richten „op een snelle overgang naar koolstof-neutrale bronnen en het actief uitfaseren van fossiele brandstoffen”.

The Wall Street Journal schrijft dat de Saoedi’s voor de klimaattop in Glasgow samen met andere olieproducerende landen lobbyen tegen een pleidooi om minder te investeren in olie en gas. Volgens de Saoedi’s zou zo’n voorstel de energieprijzen alleen maar verder opdrijven. Saoedi-Arabië wijst erop dat het in staat is de oliewinning tegen relatief lage energiekosten te laten plaatsvinden, en daarmee dus ook op een relatief klimaatvriendelijke manier. Staatsoliebedrijf Saudi Aramco heeft daarom aangekondigd dat zijn oliewinning vanaf 2050 klimaatneutraal zal zijn. Daarmee gaat het bedrijf een stuk minder ver dan bijvoorbeeld BP en Shell, die ernaar streven om in 2050 niet alleen de winning maar ook het gebruik van hun energieproducten klimaatneutraal te maken.

Oud-premiers Australië maken excuses aan kleine eilandstaten om laks beleid

Twee voormalige premiers van Australië hebben aan de leiders van kleine eilandstaten in de Stille Oceaan excuses aangeboden voor het lakse klimaatbeleid van hun land. Volgens The Guardian schrijven Kevin Rudd en Malcolm Turnbull in een brief aan de leiders dat ze teleurgesteld zijn over het beleid van de regering van de liberale premier Scott Morrison, die ze beschuldigen van „cynische onverschilligheid” en „lege retoriek”.

Kevin Rudd, lid van de Australische oppositionele Labor Partij, en Malcolm Turnbull, een partijgenoot van Morrison, vertrokken beiden uit de directe politiek omdat een meerderheid van de bevolking weinig zag in hun voorstellen voor een strenger klimaatbeleid. Inmiddels is de stemming in Australië aan het veranderen, mede door zeer ernstige bosbranden in de afgelopen jaren. En ook vanwege het Groot Barrièrerif dat mede bedreigd wordt door de stijgende temperatuur van het zeewater. Volgens een recente opiniepeiling in de aanloop naar verkiezingen in mei volgend jaar maken de meeste Australiërs zich inmiddels grote zorgen over klimaatverandering, schrijft persbureau Reuters.

Dat heeft de regering-Morrison inmiddels in het nauw gedreven. Verwacht wordt daarom dat de premier, ondanks verzet van een deel van de coalitie, deze maandag zal besluiten om in 2050 ‘netto-nul’ uitstoot van broeikasgassen te bereiken. Eerder hebben de meeste rijke landen dat al gedaan, maar Morrison heeft zich daar tot nu toe fel tegen verzet uit vrees voor economische schade. Morrison heeft ook gezegd dat hij volgende week zal afreizen naar de klimaattop in Glasgow. Een definitief besluit daarover heeft hij steeds uitgesteld.

Jongeren in Rusland en Saoedi-Arabië maken zich het minst zorgen om klimaatverandering

Tieners in Rusland en Saoedi-Arabië maken zich iets minder zorgen om klimaatverandering dan leeftijdsgenoten in andere G20-landen. In Saoedi-Arabië gaat het om 63 procent en in Rusland om 64 procent. Het gemiddelde ligt op 70 procent. In het Verenigd Koninkrijk en Italië ligt het percentage het hoogst: 86 procent van de jongeren onder de achttien jaar ziet klimaatverandering als een groot probleem.

Dat blijkt uit een onderzoek van het VN-Ontwikkelingsprogramma dat maandag is gepubliceerd. De organisatie heeft samen met de universiteit van Oxford in achttien van de twintig landen van de G20 meer dan 689.000 mensen om hun mening gevraagd. Meer dan 300.000 van hen waren onder de 18 jaar oud.

Het VN-Ontwikkelingsprogramma concludeert dat steun voor klimaatactie toeneemt, zeker onder jongeren. Ook zal dat te merken zijn: tieners worden ouder, mogen stemmen, werken en krijgen steeds meer invloedrijke posities waardoor hun invloed in het debat ook toeneemt.

Gemiddeld vindt 65 procent van de volwassenen dat klimaatverandering een mondiale crisis is, bleek ook uit het onderzoek. Volwassenen blijken het vaker eens te zijn met de stelling dat bedrijven die vervuilen daarvoor moeten betalen. In Japan, Mexico en Zuid-Korea was er een flink verschil tussen volwassenen en jongeren. In Japan bijvoorbeeld lag dit op 42 procent tegen 31 procent. Dat geeft volgens de onderzoekers aan dat er meer onderwijs nodig is over het onderwerp.

Jongeren planten bomen in Italië. Foto Daniel Dal Zennaro/EPA

China: samenwerking is nodig, rijke landen moeten historische verantwoordelijkheid nemen

Rijke landen moeten hun historische verantwoordelijkheid nemen voor klimaatverandering en „hun afspraken nakomen op het gebied van financiering, en overdracht van technologie en kennis”. Dat heeft de Chinese klimaatgezant Xie Zhenhua dit weekeinde gezegd op een klimaatbijeenkomst in Shanghai. Xie is de hoogste Chinese vertegenwoordiger op de klimaattop in Glasgow die zondag begint. President Xi Jinping zal niet naar Glasgow gaan, vanwege de coronapandemie.

„We zijn bereid om met alle partijen samen te werken, inclusief de VS en Europa”, aldus Xie, „om op een pragmatische manier het aanpakken van klimaatverandering te versterken, met name op het gebied van groene en koolstofarme technologieën.”

Intussen heeft China zijn eigen plannen iets concreter gemaakt, schrijft persbureau AFP. Zo moet het aandeel van energie uit duurzame bronnen in 2030 ongeveer een kwart van het totaal bedragen. In 2060 zal China volgens het nieuwe plan nog maar 20 procent van zijn energiebehoefte halen uit fossiele brandstoffen. De CO2 die wordt veroorzaakt door die brandstoffen zou dan moeten worden opgevangen en opgeslagen, want China heeft gezegd in 2060 klimaatneutraal te willen zijn.

Lees ook: Helpt Chinese belofte over kolencentrales het klimaat? Vijf vragen over aangekondigd klimaatbeleid

Of dat lukt is de vraag. Op dit moment kampt het land, net als veel andere landen op de wereld, met grote energietekorten. Om die reden wordt er juist extra fossiele brandstof ingezet. Eerder deze maand werd de productie van steenkool verhoogd. China heeft toegezegd een einde te maken aan de financiering van nieuwe kolencentrales in het buitenland. Maar het land heeft nog geen einde aangekondigd aan de bouw van nieuwe kolencentrales in China zelf – die over het algemeen een levensduur hebben van minimaal veertig jaar. Op dit moment komt ongeveer 60 procent van de totale energieproductie in China uit steenkool.

Welkom in het blog over de klimaattop

Kan de wereld de opwarming van de aarde onder de 1,5 graden houden? Vanaf zondag 31 oktober onderhandelen bijna alle landen van de wereld over beleid dat zij willen of kunnen invoeren om gezamenlijk verdere klimaatverandering te voorkomen. In aanloop naar deze klimaattop in Glasgow, formeel onder de noemer COP26, doen veel regeringsleiders al beloftes, maar eveneens zijn ook struikelblokken al bekend.

In dit blog houdt NRC ontwikkelingen bij in de laatste dagen ter voorbereiding op de top. Daarna doen we ook verslag van de klimaattop in Glasgow.

Lees alvast dit stuk waarin vooruit wordt gekeken: Op de klimaattop in Glasgow liggen daad en woord ver uit elkaar