Hij wil geen lekker hapje zijn

buigt zich over de verkleedpartijen van de groene schildwants, ook wel groene stinkwants geheten.
De groene schildwants Palomena prasina
De groene schildwants Palomena prasina Foto Getty Images

‘Dat is wel heel zomers,” zei een vriendin na een kritische blik op mijn jasje. „Sterker, die frisgroene kleur doet denken aan de lente. Dat past echt niet bij de herfst.”

Zelf ben ik niet erg geneigd de kleur van mijn kleding aan te passen aan het seizoen. De meeste insecten evenmin. Een sociale wesp is jaarrond geel-zwart, een groentje – de vlinder, niet een kersverse student – is altijd groen en het vliegje dat de naam zwart speldenknopje draagt, wordt niet ineens oranje. Toch zijn er wel een paar insecten die een ander jasje aantrekken bij het wisselen van de seizoenen; de groene schildwants, Palomena prasina, bijvoorbeeld.

In de vroege zomer zijn de jonkies van deze wants, zogeheten nimfen, op allerlei bomen en struiken te vinden. Ze worden geboren in een rozerood met zwart jasje, dat ze na een vervelling verruilen voor een groen-zwarte. Met hun bolle uiterlijk lijken deze nimfen wat op koddige torretjes. Maar in tegenstelling tot kevers hebben wantsen geen bijtende kaken, maar een zuigsnuit, oftewel rostrum. Met dat rostrum kunnen ze alleen maar vloeibaar voedsel tot zich nemen en dat bestaat in het geval van de groene schildwants uit plantensappen.

De groene schildwants wordt ook wel groene stinkwants genoemd vanwege een onwelriekende vloeistof die hij kan uitscheiden als hij wordt beetgepakt door een bek of snavel. Of door mensenhanden. Dat spul blijft lang aan je vingers kleven en is onsmakelijk. Niet dat ik dat zelf geproefd heb, maar roofdieren spugen deze prooien vaak gauw weer uit. De riekende uitscheiding dient dus als verdediging.

Bij de nimfen zit de klier die die stof uitscheidt aan de bovenkant van het achterlijf, maar dat is een onhandige plek als deze wantsen volwassen worden. Dan krijgen ze vleugels. Die zouden de klier bedekken en verspreiding van de stank belemmeren. Een stinkwants die niet kan stinken verdient zijn naam niet. Dat is waarom volwassen groene stinkwantsen hun geurklier aan de onderkant hebben.

Dat vieze stofje is niet de enige manier om een lot als lekker hapje te vermijden. Eenmaal volwassen vallen deze insecten totaal niet op in het uitbundige zomerse groen. Op de antennen en het donkerder, vliezige deel van de voorvleugels na, dragen ze de kleur van hun naam.

Totdat het buiten kouder wordt en de bladeren vallen. In de herfst zou een helgroene kleur alleen maar opvallen, dus haalt deze wants een nieuwe truc uit. Hij neemt een herfsttint aan. Hij wordt bruin. Onopgemerkt kan hij zo de winter door om in het voorjaar weer terug te kleuren naar fris lentegroen. Tegen een achtergrond van voorjaarsschakeringen valt hij niet uit de toon als hij paart om nieuwe groene schildwantsen te maken.

Ik wilde ook niet uit de toon vallen en luisterde naar het advies van de vriendin. Het frisgroene jasje ging uit. In plaats daarvan koos ik er een in een kleur die leek op de wintertint van een groene schildwants. Ik heb alleen geen rostrum. En hopelijk stink ik niet.