Opinie

Giftige discussie over recht op zorg voor ongevaccineerden is schadelijk

Coronazorg

Commentaar

Het is een duivels ethisch dilemma. Een waar iedereen – niet louter kabinet, artsen en verpleegkundigen – over na dient te denken. Wat doen we als de druk op de reguliere zorg door de coronazorg dusdanig toeneemt? Laat de 83,5 procent van de Nederlanders die wél is gevaccineerd zich opnieuw beperkende maatregelen opleggen? Moeten zij lijden onder het gedrag van vaccinatieweigeraars?

Het aantal coronaziekenhuisopnames neemt de afgelopen weken toe en de bedbezetting op de IC’s ook. Met voornamelijk ongevaccineerde patiënten: vier op de vijf is niet gevaccineerd tegen het coronavirus. Onderwijl worden gewone operaties uitgesteld en eerder uitgestelde operaties wéér uitgesteld.

Dat komt deels door de stijging in coronapatiënten, deels door een structureel tekort aan verplegend personeel, deels door een geboortegolf in combinatie met het griepseizoen dat is aangebroken en ook voor toenames aan patiënten zorgt. Sinds deze week is het Landelijk Cöordinatiecentrum Patiënten Spreiding weer begonnen om coronapatiënten landelijk te spreiden om de druk op de ziekenhuizen te verlichten. En de echte winter moet nog beginnen.

Aan de koffieautomaat of in de kleedkamer is het makkelijk om tegen elkaar te zeggen dat ongevaccineerden maar de toegang tot het ziekenhuis moet worden ontzegd. Onder het mom dat eigen schuld een dikke bult betekent. Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA), op bezoek in een Fries ziekenhuis bij ongevaccineerde patiënten, zei vorige week al dat zij bedden bezethouden die eigenlijk bedoeld zijn voor anderen. Dat was een „ongemakkelijke boodschap” voor hen, zei hij.

Vooropgesteld: in ziekenhuizen liggen vaker mensen die iets onverstandigs hebben gedaan en daarmee ‘een bed bezetten’. Patiënten die te veel hebben gedronken, te lang hebben gerookt, te hard hebben gereden, onvoorbereid zijn gaan skiën en met een dure gipsvlucht terug moesten worden gevlogen. Ook zij worden behandeld – en gelukkig op dezelfde manier als iemand die een blindedarmontsteking kreeg of een beroerte. Bovendien moet eenieder zelf weten of hij wel of niet gevaccineerd wil worden. De onaantastbaarheid van het eigen lichaam is een groot goed. In het ziekenhuis onderscheid maken op basis van vaccinatiestatus gaat dan ook te ver.

Dat ontslaat ongevaccineerden niet van de plicht om stevig na te denken over hun keuze. Beseffen zij wat de consequenties zijn voor de rest van de samenleving? Dat de minister van Volksgezondheid hen daarop wijst is niet ongepast.

Het kabinet en lokale overheden moeten ook voorlichting blijven geven in gemeenten waar de vaccinatiegraad laag is, prikbussen blijven inzetten in wijken waar de bewoners de weg naar de GGD niet kennen. Tiktok-filmpjes, meertalige informatie, prikken in gebedshuizen, alles is geoorloofd om de vaccinatiegraad zo hoog mogelijk te krijgen – mits zonder dwang.

Tegelijk moeten gevaccineerden zo veilig mogelijk kunnen leven, elkaar kunnen ontmoeten, uitgaan en reizen. Dat betekent dat er gehandhaafd moet worden. In het ov op het dragen van het mondkapje, in het uitgaansleven op de QR-code. Deze week bleek dat in één op de drie gevallen daar bij de deur niet naar wordt gevraagd.

In de buurlanden is het scannen van de coronapas een werkje van vijf seconden, dat men gelaten ondergaat. Ook hier is weer sprake van wat adviesbureau KPMG vorige week het „Nederlands exceptionalisme” noemde in zijn evaluatie van de coronacrisis. Waarom wijkt het Nederlandse beleid en de houding van de Nederlander zo af van wat internationaal wordt geadviseerd en gedaan?

De vrijheid-blijheidhouding van sommige burgemeesters die alleen handhaven bij excessen is wat dat betreft te vergelijken met de opmerking van de gemeente Urk deze week in NRC die „de toegevoegde waarde” van een prikbus niet inziet.

Maar dit is niet alleen de verantwoordelijkheid van de overheid. Iedereen is verantwoordelijk voor wat er de komende maanden gebeurt, opdat de maatregelen snel kunnen worden afgeschaft. Toon zonder gedraal je QR-code bij de deur van het café. Als je in de trein zit, doe dan niet alleen je mondkapje op als de conducteur binnenkomt. De hufterigheidsketen begint bij jezelf.

Nieuwe maatregelen zullen ontwrichtend zijn voor de samenleving, giftige discussies over wie recht heeft op welke zorg ook. De coronademonstraties kunnen veel groter worden als gevaccineerden zich afvragen waarom hun vrijheid wordt beperkt.

Correctie (23 oktober 2021): in een eerdere versie van dit artikel stond ‘GGZ’ waar ‘GGD’ had moeten staan. Dat is aangepast.