Premie 200 miljoen dollar voor Libor-klokkenluider

Renteschandaal Nog nooit kreeg een klokkenluider zo’n hoge beloning in de Verenigde Staten. De identiteit van de betrokkene is geheim.

De skyline van de City in Londen, een van de steden waar in de periode 2008-2013 banken fraudeerden met de Libor-rente. Foto: Simon Dawson/Bloomberg
De skyline van de City in Londen, een van de steden waar in de periode 2008-2013 banken fraudeerden met de Libor-rente.

Foto: Simon Dawson/Bloomberg

De klokkenluider die de internationale Libor-fraude aan het licht bracht, heeft voor de cruciale tip een beloning van 200 miljoen dollar (172 miljoen euro) ontvangen. Volgens de Amerikaanse regulator voor de financiële markten CFTC is dit het hoogste bedrag dat ooit is uitgekeerd aan een klokkenluider. Wie de ontvanger is, is niet bekendgemaakt; volgens de Wall Street Journal betreft het een ex-medewerker van Deutsche Bank wiens informatie cruciaal was in het Amerikaanse onderzoek.

De premie van 200 miljoen dollar is zo hoog door het totaalbedrag dat werd opgehaald uit boetes. De klokkenluider krijgt, mits de informatie leidde tot een geslaagd onderzoek, een percentage van die boetepot. In het Libor-schandaal deelden de Amerikaanse autoriteiten voor ruim 3 miljard dollar boetes uit.

Sjoemelen met rentequotes

Het Libor-schandaal speelde tussen 2008 en 2013. Handelaren van diverse internationale banken spanden toen samen om de koers van de London Interbank Offered Rate (Libor) te beïnvloeden. De Libor was toen een van de belangrijkste referentiepunten die financiële instellingen gebruikten voor hun rentetarieven.

De quote werd elke ochtend vastgesteld door het gemiddelde te nemen van de rentequotes die grote banken opstuurden naar de beheerders in Londen. Jarenlang werd hiermee gesjoemeld; derivatenhandelaren gaven hogere of lagere rentequotes door aan de beheerders. Zo konden ze met voorkennis speculeren op koerswijzigingen, wat vele miljoenen kon opleveren. Ook spraken medewerkers af wat de tarieven zouden worden.

Het schandaal met de Libor-rente zorgde voor grote publieke verontwaardiging jegens de financiële sector. Het bedrog ging verder dan alleen banken; de Libor is ook bepalend voor hypotheekrentes en rentes op particuliere leningen.

Publiek wantrouwen

Onder meer Deutsche Bank, Barclays, Citigroup, JPMorgan Chase en Royal Bank of Scotland fraudeerden met de Libor-rente, wat leidde tot groot publiek wantrouwen. De EU, de Britse en Amerikaanse autoriteiten hebben in totaal voor zo'n 9 miljard dollar aan boetes opgelegd aan banken.

In Nederland schikte Rabobank voor 774 miljoen euro, die werd afgedragen aan de Amerikaanse en de Britse autoriteiten en DNB. Een oud-medewerker van de bank die in Tokio werkte, bekende in 2014 schuld.

Het veronderstelde meesterbrein achter de Liborfraude, de Brit Tom Hayes, werd in 2015 tot veertien jaar cel veroordeeld. Hayes, toen 35 jaar, werkte eveneens in Tokio voor de Zwitserse bank UBS. Hij droeg omgerekend 260 miljoen pond bij aan de omzet van UBS, waarop Citigroup hem rekruteerde. Eenmaal bij de Amerikanen in dienst bleek dat Hayes’ praktijken frauduleus waren en werd hij ontslagen.

Hoewel het schandaal in 2012 aan het licht kwam, werden er nog tot 2013 op deze manier transacties uitgevoerd. Na het schandaal werd besloten om het gebruik van de referentierente stapsgewijs af te schaffen. Op 30 juni 2023 wordt de benchmark definitief stopgezet.