Opinie

Moe van het beslissen

Ben Tiggelaar

Ondernemers die de ene na de andere beslissing nemen. Parlementariërs die uren achter elkaar debatteren. Onderhandelaars die pas bij het ochtendgloren een compromis bereiken. Vaak kijk ik er met respect naar. Maar onderzoek laat zien dat wie lang doorwerkt en veel knopen doorhakt, waarschijnlijk steeds slechtere beslissingen neemt.

Eruit of nog even snoozen? Wat trek ik aan? Wat neem ik als ontbijt? Antwoord ik nu op dat appje of straks? Vanaf het moment dat de wekker gaat, moet je beslissen. Net zoals je fysiek moe wordt van beweging, word je mentaal moe van besluiten nemen. Hoe meer beslissingen je achter elkaar neemt, des te slechter wordt de kwaliteit ervan. Decision fatigue, noemen psychologen dat, beslissingsvermoeidheid.

Hoe meer beslissingen je moet nemen, hoe complexer ze zijn en hoe meer impact ze hebben, des te sneller zit je als mens aan je limiet. En als we eenmaal beslismoe zijn, kan dat verschillende gevolgen hebben: we doen langer over beslissingen, we stellen ze uit, we nemen impulsieve besluiten, we blijven bij de status quo, of we lopen weg van beslissingen: Sorry, nu even niet.”

Wat kun je praktisch doen om beslissingsvermoeidheid te bestrijden? Vier tips.

1) Vraag je af of een beslissing je energie waard is. Misschien kun je sommige besluiten net zo goed aan een ander overlaten. Voorbeelden? Laat je kinderen beslissen wat ze aantrekken naar school; volg het online weekmenu van je favoriete supermarkt; en gun je collega’s iets van jouw keuzestress.

2) Kies voor vaste afspraken en routines. Ik ken mensen die slechts één kleur kleding hebben, puur om lastige beslissingen te vermijden. Veel mensen reserveren een vaste avond voor sport in hun agenda. Door een routine te verzinnen, hak je in één keer een heleboel toekomstige knopen door.

3) Schat in hoe beslismoe je bent voor je een belangrijk besluit neemt. Geef je vermoeidheid een cijfer van 0 tot 10 en kies er zo nodig voor de beslissing later te nemen. Bij voorkeur op een moment dat je weer beslisfit bent.

4) Gebruik deze inzichten om je persoonlijke beslisaanpak op te stellen. Bepaal bijvoorbeeld dat je belangrijke besluiten aan het begin van de dag neemt of na een pauze. Maak een checklijst met aandachtspunten voor goede beslissingen. Zelf neem ik na tien uur ’s avonds geen belangrijke beslissingen meer. De ervaring leert dat ik anders te vaak de volgende ochtend moet mailen en bellen om de schade te herstellen.

Sommige culturen zien beslissingen nemen niet als vermoeiend, maar als verkwikkend

En dan is er nog iets. Je kunt ook proberen om anders te gaan denken over het nemen van beslissingen. In sommige culturen ziet men beslissingen nemen niet als vermoeiend, maar juist als verkwikkend. In een recente studie gingen Indiase proefpersonen hierdoor, in tegenstelling tot westerse deelnemers, juist beter beslissen nadat ze eerst een ander complex besluit moesten nemen.

Eerder onderzoek laat iets vergelijkbaars zien. Wie niet gelooft dat hij vermoeid raakt van cognitieve arbeid, gaat minder snel fouten maken. En andersom.

Grappig hoe dat werkt. Jammer alleen dat het nog niet zo makkelijk is om zomaar iets anders te gaan geloven over jezelf en je vermogen om goede beslissingen te nemen. Zeker niet als je moe bent.

Ben Tiggelaar schrijft wekelijks over persoonlijk leiderschap, werk en management.