Recensie

Recensie Film

Complexe relatie tussen moeder en dochter

Dramafilm Als de eigenzinnige, Amsterdamse moeder van Suze ziek blijkt te zijn, begint ze heen en weer te reizen: tussen haar huidige liefdevolle familiebestaan op Texel en een jeugd waarin ze als dochter geen prioriteit leek.

Hanna van Vliet en Elsie de Brauw als moeder en dochter in Drijfzand.
Hanna van Vliet en Elsie de Brauw als moeder en dochter in Drijfzand. Foto Emo Weemhoff

Falende moeders komen de laatste tijd geregeld voor in internationale films, bleek op het filmfestival van Venetië. Ook het Nederlandse debuut Drijfzand gaat over welke verplichtingen je als moeder hebt ten opzichte van je kind. Én welke als kind ten opzichte van je moeder.

Hoofdpersoon Suze (Hanna van Vliet) leidt een rustig leventje op Texel met haar man en dochter. Tot haar eigen moeder opduikt uit Amsterdam, de eigenzinnige, gezellige maar ook behoorlijk narcistische actrice Helena (Elsie de Brauw). Als Helena terloops meldt een hersentumor te hebben en last krijgt van geheugenproblemen, reist Suze heen en weer tussen Amsterdam en Texel – maar ook tussen haar liefdevolle gezinbestaan en een jeugd waarin ze geen prioriteit leek voor Helena.

Lees ook dit interview met Hanna van Vliet: ‘Als mensen niet met mij willen werken, hoef ik dat ook niet met hen’

De Brauw werd terecht genomineerd voor een Gouden Kalf voor haar rol. Ze slaagt erin Helena tegelijkertijd innemend en extreem irritant neer te zetten. Het ene moment is ze liefdevol en geestig, dan weer strooit ze met misprijzende blikken als haar dochter volgens haar te slappe koffie heeft gezet of te veel lawaai maakt. Door al haar eigenliefde heen, weet De Brauw van Helena ook nog een trotse vrouw te maken die worstelt met haar aftakeling.

Suze is een tegenpool van haar moeder: een grijze muis die houdt van orde en regelmaat. Maar geen minder complex personage. Via haar zet de film een genuanceerd beeld neer van iemand met dwangneurosen. We zien haar repetitief kledingstukken aanraken als ze zich ongemakkelijk voelt of zo vaak haar tas in- en uitladen dat ze een boot van Amsterdam naar Texel mist. Naarmate Suze het stedelijke leven met haar moeder wordt ingezogen, nemen haar tics toe. Het is verfrissend dat de film niet alleen focust op Suzes dwangmatige handelingen. De oorzaak van haar gedrag krijgt evenveel aandacht: het niet kunnen omgaan met controleverlies.

Schaap neemt ruim de tijd om een beeld te schetsen van Suzes leven op Texel via lange scènes met alledaagse momenten. Dat levert een mooi contrast op met de drukte die haar overvalt in Amsterdam en geeft de kans te tonen hoe ontregelend de bezoekjes van de rusteloze Helena zijn.

Tegelijkertijd leiden de lange sfeerscheppende scènes ertoe dat er onvoldoende tijd rest om andere plotlijnen goed uit te werken. Zo helpt Suze in Amsterdam niet alleen haar moeder, maar biedt ze ook aan de voorstelling van een jonge actrice te regisseren. Het blijft wat ambigu waarom Suze zich zo op dit project stort, behalve dat het gaat over „een verzamelaar die de hele wereld ordent”. Ook lijkt haar afwezigheid op Texel onaangepast gedrag te veroorzaken bij haar eigen dochter. Maar een conflict met een speelkameraadje eindigt zo heftig dat er meer aan de hand lijkt dan te weinig aandacht van haar moeder. Ook hier blijft je met vragen achter.

Af en toe had de film dus scherper mogen kiezen, maar Margot Schaap maakt alleen al met de intrigerende hoofdpersonages duidelijk dat ze een regisseur is om in het oog te houden.