Ziekenhuizen dreigen weer vast te lopen door toename Covid-19

Corona Ziekenhuizen zien een snelle groei van het aantal Covid-19-patiënten, waardoor de druk op de overige zorg opnieuw toeneemt.

Ziekenhuis Isala in Zwolle
Ziekenhuis Isala in Zwolle Foto Piroschka van de Wouw / ANP

Steeds wordt er alles aan gedaan om het te voorkomen, en steeds gebeurt het weer. Het Isala ziekenhuis in Zwolle moest afgelopen weekend twintig mensen afbellen die op het punt stonden geopereerd te worden. Ook andere grote ziekenhuizen hebben operaties afgezegd of zien wachtlijsten groeien, blijkt uit een rondgang van NRC.

Veel ziekenhuizen hebben last van de stijging van het aantal coronapatiënten die onmiskenbaar is ingezet na de versoepelingen eind september. Het gemiddelde aantal nieuwe coronagevallen in ziekenhuizen nam in twee weken met twee derde toe, naar zo’n 70 per dag. In totaal liggen er nu meer dan zeshonderd mensen met Covid-19 in de ziekenhuizen, evenveel als medio september.

Het afbellen van operaties is pijnlijk omdat een groot aantal Nederlanders wacht op een operatie. Hoeveel is onbekend, berekeningen van afgelopen zomer gaan uit van een achterstand van meer dan honderdduizend operaties.

In het Radboudumc moesten maandag meerdere hartoperaties worden afgezegd, aldus internist-infectioloog Chantal Bleeker-Rovers. Het aantal coronapatiënten was vorige week snel toegenomen en mede door een hoog ziekteverzuim kon deze stijging niet worden opgevangen.

Overplaatsingen

In Zwolle liep de zorg mede vast door een corona-uitbraak in de gemeente Staphorst, waar slechts iets meer dan de helft van de mensen is gevaccineerd. Vijf mensen met Covid-19 moesten vanuit het Isala worden overgeplaatst naar ziekenhuizen in Groningen, Rotterdam en Dordrecht.

Vooral in de grote en middelgrote ziekenhuizen in regio’s met een lage vaccinatiegraad wordt het weer drukker. Naast Zwolle gaat het om ziekenhuizen in de Randstad en de Mijnstreek. In het Limburgse Zuyderland ligt een derde van de IC-bedden vol met Covid-19-patiënten, een verdubbeling in anderhalve week. „We houden het met pijn en moeite bij”, zegt ziekenhuisbestuurder David Jongen. „We staan heel dicht bij het punt waar we weer operaties moeten afzeggen.”

Jongen voelt zich „zó machteloos”. „We leiden ons suf op, werken hard aan goede arbeidsomstandigheden en een goede samenwerking met de regio. De enige knop waar we nog aan kunnen draaien, is het afbellen van operaties. Dat is het laatste wat ik wil.”

In het Elisabeth-Tweesteden Ziekenhuis in Tilburg is 15 procent van de bedden bezet met Covid-19-patiënten. Ook daar neemt het aantal wachtenden weer toe. „Operaties afbellen proberen we te voorkomen”, zegt bestuurder Bart Berden, „maar we knijpen wel op de toegang door alleen operaties met een hogere urgentie te plannen. Als de IC-bezetting naar 25-30 procent gaat, zullen wij weer operaties moeten afzeggen.”

Voor personeel voelt het dit keer wrang om zo hard te werken, zegt Berden, omdat het gros van de Covid-19-patiënten ongevaccineerd is. Berden: „Verpleegkundigen moeten nu weer alles opzij zetten, terwijl de oplossing binnen handbereik is.” Ook Jongen merkt dat het personeel negatiever is. IC-verpleegkundigen hebben bovendien vaker te maken met brutale familieleden die corona ontkennen, zelfs als hun naaste aan de beademing ligt. Jongen: „Nee, corona bestaat niet, zeggen ze dan. Doe maar andere onderzoeken.”

Nieuwe werkelijkheid

Een groot aantal ziekenhuizen kan de toegenomen drukte nog aan, of ziet de stijging zelfs niet. In het UMC Utrecht liggen zeven coronapatiënten in de kliniek en één op de IC. Het ziekenhuis kan tot veertien coronapatiënten in de kliniek en drie op de IC opnemen. Het ziekenhuis bereidt zich voor op een nieuwe werkelijkheid, zegt capaciteitsmanager Suzan Vernie, waarin er altijd plek is voor een aantal coronapatiënten. „En mocht het aantal te hoog oplopen, dan liggen scenario’s klaar waarin wij ook weer reguliere zorg moeten afschalen”, zegt Vernie. „We houden een beetje ons hart vast, omdat we niet weten wat het effect van Covid-19 is in combinatie met de griepgolf.”

In het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam wordt met angst gekeken naar de komende maanden wanneer ook de griep rondwaart. „Rotterdam is een regio die vrij snel volgt als het aantal coronagevallen weer toeneemt”, zegt ziekenhuisbestuurder Peter Langenbach.

Over het algemeen hebben kleine ziekenhuizen minder last van drukte door Covid-19. Dat komt omdat zij simpelere operaties doen, waar minder vaak een intensivecarebed voor nodig is.

In de hele zorg is het ziekteverzuim nog hoog. In het Zuyderland is er een verzuim van tien procent bij het personeel van de operatiekamers, waardoor twee van de twintig operatiekamers buiten gebruik zijn. Volgens een onderzoek van het Nationaal Centrum Preventie Stress & Burn-out onder 189 verpleegkundigen van het Erasmus Ziekenhuis kampt twee derde van de verpleegkundigen met stress. Dit komt mede door het snelle opschalen tijdens de tweede en derde coronagolf, zegt Diederik Gommers, hoofd van de IC. „Verpleegkundigen zitten in de risicozone om een burn-out of PTSS op te lopen.”

Met medewerking van Tan Tunali.

Loopt Urk voor? pag. 4-5