Opinie

Televisie is medeplichtig aan voetbalgeweld

Voetbal Bloot is kennelijk aanstootgevend, maar alle opstootjes tijdens het voetbal komen in beeld. Hou daarmee op, zegt
Close-up van een tackle tijdens Feyenoord-De Graafschap, 7-12-2008
Close-up van een tackle tijdens Feyenoord-De Graafschap, 7-12-2008 Foto Pim Ras/Hollandse Hoogte

Zondag was het weer zover: geweld op de voetbaltribune, op de weg, op straat, bij een tankstation en op het veld.

Bij Twente-Willem II riep de stadionspeaker of supporters alsjeblieft de scheidsrechter niet willen uitschelden. Bij NEC-Vitesse werden op het veld doodschoppen uitgedeeld. Een speler werd bij de hoekvlag bekogeld met bekers bier. De TV-verslaggever vroeg na afloop: „Wat kun je eraan doen als club?” De NEC-clubdirecteur: „Het is een probleem dat we de laatste twee maanden zien. Het is een hype aan het worden.”

Een hype? Geweld op de tribune is helemaal geen hype. Het gebeurt al zestig jaar, bijna alleen op voetbaltribunes en nauwelijks bij andere sporten.

De hele samenleving lijkt gegijzeld door de gewoontes van de slecht-gedragmachine die voetbal heet. Gemeenten moeten steeds weer failliete voetbalclubs redden. Net als de clubs zijn gemeenten immers bang voor de ‘supporters’. Dat is buigen voor crimineel gedrag.

Een medeplichtige aan deze cultuur die weinig genoemd wordt, is de TV-verslaggeving. Alle overtredingen worden herhaald in close-up. Alle opstootjes ook. De camera volgt een speler met een rode kaart tot in de kleedkamer.

Welk doel dient dit? Bindt dit de kijker, is dit wat de NOS denkt dat die wil? ‘Het publiek wil emotie!’ Nee, de regisseur en eindredacteur willen emotie.

Aanstootgevend bloot

Het gevolg is zeer negatief: jongeren op de tribune en voor de TV zien dat het kennelijk zo hoort. Dat het gedrag op het veld van doodschoppen, schelden tegen de scheidsrechter en tegenstanders kaarten aansmeren de norm is. Ze apen dit na in het dagelijks leven.

Bij alle wereldsporten met tientallen camera’s rond het veld is de afspraak dat een streaker niet in beeld wordt gebracht. Misschien omdat bloot aanstootgevend is, maar ook zodat de streaker geen beloning krijgt voor zijn gedrag: die komt niet in beeld. Hoe verhoudt deze regel zich tot de overige mores van nationale voetbalverslaggeving?

Een gemiddelde samenvatting van een Eredivisiewedstrijd bij Studio Sport duurt zes minuten. Hanteren van de stopwatch leert: slechts twee minuten zijn beelden van een rollende bal. Er zijn verder twee minuten interviews, en maar liefst twee minuten wijdt de NOS aan negatieve zaken: overtredingen, close-ups van overtredingen, spelers die schelden op de scheidsrechter, coaches die schelden op de ‘vierde official’, en verbaal of fysiek geweld van supporters op de tribune.

Neerwaartse spiraal

Elke week betaalt de samenleving de rekening van de wurggreep waar het voetbal ons in heeft vastgezet. In deze wurggreep trekken alle partijen elkaar in een neerwaartse spiraal naar beneden. Spelers en coaches vinden fysiek en verbaal geweld normaal; clubs durven geen maatregelen te nemen; gemeenten wentelen de kosten van failliete clubs, politie-inzet en vandalisme af op alle burgers.

Zo worden we allemaal, voetbalkijker of niet, gegijzeld door criminele ‘supporters’ van de voetbalclubs. En tenslotte brengen de NOS en andere omroepen al het geweld op het veld gretig in beeld. Met alle gevolgen van dien. Hoe lang gaan we hier nog mee door?