Tegenslag voor aardgasvrij maken van woonwijken: voorloper Purmerend loopt vertraging op

Energietransitie De plannen om Purmerend tijdig van het gas af te halen zijn volgens ambtenaren onhaalbaar. Het project gold juist als landelijke voorloper.

De wijk Overwhere-Zuid in Purmerend.
De wijk Overwhere-Zuid in Purmerend. Foto Olivier Middendorp

De plannen van de gemeente Purmerend om woningen in de wijk Overwhere-Zuid van het gas af te halen, een vooraanstaand project in het kader van het landelijke Programma Aardgasvrije Wijken (PAW), zijn onrealistisch. Dat zeggen (oud-)ambtenaren van de Noord-Hollandse gemeente tegen NRC. Ze noemen de planning van het project onhaalbaar en hebben zorgen over de betaalbaarheid.

In april van dit jaar ging de gemeenteraad akkoord met de plannen voor de tweede fase van het project. De eerste fase was een succes; Purmerend maakte als eerste gemeente van Nederland 88 bestaande particuliere koopwoningen aardgasvrij.

Onderdeel van de vervolgplannen, waarmee ruim 1.100 gebouwen van het gas afgekoppeld moeten worden, was dat uiterlijk 28 september 2021 genoeg bewoners hun huis aardgasvrij wilden maken. Op 14 september liet verantwoordelijk wethouder Paul van Meekeren (Duurzaamheid, D66) echter weten dat hij de deadline verplaatste naar 31 januari 2022. Als reden noemde hij de coronacrisis.

Ambtenaren, van wie NRC er vier sprak en wier namen bekend zijn bij de redactie, stellen dat de wethouder al vorig jaar wist dat de septemberdeadline niet haalbaar was. Dat hij de planning toch doordrukte, had te maken met zijn wankele positie vanwege eerdere projectvertraging.

Strakke deadlines

Met de plannen en strakke deadlines wilde wethouder Van Meekeren het project en zijn positie nieuw elan geven, aldus de ambtenaren. Een projectleider die de planning niet haalbaar achtte werd al na vier maanden op non-actief gezet. „Dat was een politieke afrekening”, zegt een van zijn voormalige collega’s.

De zorg van de ambtenaren over de betaalbaarheid vloeit voort uit ervaringen in de eerste projectfase. Aansluiten van afgekoppelde woningen op het warmtenet was buitensporig duur, zeggen ze.

Ook heerst bij ambtenaren verwondering over het uitstel van belangrijke beslissingen, zoals over een mogelijke eigen bijdrage van huiseigenaren die hun woning aardgasvrij willen maken nadat de subsidiepot leeg is.

Lees ook het achtergrondverhaal: Purmerend snel aardgasvrij? Gaat lukken, zegt de wethouder. Nee hoor, zeggen de ambtenaren

Wethouder Van Meekeren zegt in een schriftelijke reactie dat de gemeenteraadsverkiezingen „geheel buiten dit of ieder ander project” staan. De planning achtte hij vijf maanden geleden haalbaar, schrijft hij, en dat de kosten hoog en indicatief zijn, hoort volgens hem bij het experimentele karakter van het PAW.

Voorbeeld voor andere wijken

Op het PAW kwam de afgelopen jaren veel kritiek, onder meer van de Algemene Rekenkamer. Zo was er wel geld beschikbaar, maar geen plan voor waar dat aan besteed moest worden. In totaal hebben 46 wijken tot nu toe subsidie gekregen. De inschrijving voor een derde tranche subsidies staat sinds juli open.

Het project in Purmerend gold lang als een voorbeeld van hoe het wel moest voor andere deelnemende wijken. Onder meer de koning kwam kijken hoe Purmerend dat deed en het Rijk gaf de gemeente 7,3 miljoen euro subsidie.

Geen voorbeeld meer pagina E6-7