Alzheimerneuroloog vergat belangen te melden

Ophef Een neuroloog was enthousiast over een alzheimermiddel van een bedrijf waar hijzelf bij betrokken is.

Neuroloog Scheltens vraagt zich af of patiënten informatie over nevenfuncties „wel op waarde kunnen schatten”.
Neuroloog Scheltens vraagt zich af of patiënten informatie over nevenfuncties „wel op waarde kunnen schatten”. Foto Roos Koole

Het had „een toontje minder gekund”, zei neuroloog en alzheimerdeskundige Philip Scheltens van het Amsterdam UMC deze week in een interview met tv-programma Nieuwsuur. Hij reageerde daarmee op de kritiek dat hij als gast in een ander actualiteitenprogramma, Op1 van 17 juni, heel enthousiast had gereageerd op de toelating van het middel aducanumab van het farmaceutische bedrijf Biogen. Het middel zou het eerste zijn dat iets kan doen tegen de ziekte alzheimer, maar veel deskundigen zijn er uiterst kritisch over.

Toch was Scheltens in de uitzending alleen maar positief over het nieuwe middel. Bovendien vermeldde hij er niet bij dat hij soms bijklust voor Biogen. Een deel van het klinische onderzoek voor het medicijn vond plaats in het commerciële Brain Research Center, dat Scheltens tien jaar geleden oprichtte en waar hij nog altijd als commissaris en medisch adviseur aan verbonden is. Scheltens draagt vele petten, en daardoor was niet duidelijk in welke hoedanigheid hij sprak.

Enthousiast en gepassioneerd

Op de vraag van Nieuwsuur of hij die achtergrond niet eerlijk op tv had moeten vermelden, antwoordde Scheltens dat „dat wel had gekund”, achteraf gezien. „Ik ben soms wat enthousiast, gepassioneerd en gedreven, dat is mijn karakter”, lichtte hij verder toe.

Maar er is meer aan de hand. De journalisten van Nieuwsuur ontdekten ook dat Scheltens op zijn persoonlijke profielpagina bij de universiteit niet volledig is in de vermelding van al zijn nevenfuncties. En die transparantie over inkomstenbronnen is wel verplicht volgens de richtlijnen van de VSNU.

Opvallend is dat Scheltens zijn meest recente „commerciële functie” niet vermeldde: namelijk die van directeur van een speciaal dementiefonds dat is op gericht binnen het Nederlandse investeringsbedrijf Life Science Partners (LSP). Het fonds gaat tientallen miljoenen investeren in biotechnologiebedrijven die medicijnen ontwikkelen tegen alzheimer en andere neurodegeneratieve ziekten. Sinds oktober 2020 is Scheltens daaraan verbonden en vanaf begin deze maand werkt hij 0,8 fte voor LSP en nog maar één dag in de week als arts in het Alzheimer Centrum.

„Absoluut een omissie”, zei Scheltens over het niet eerder vermelden daarvan. Maar in de aanloop naar het interview met Nieuwsuur had hij nog geen actie ondernomen. „Ik ga het er meteen opzetten”, zei hij, daarmee geconfronteerd. Inmiddels staat het er wel.

Scheltens deed het in Nieuwsuur af als bagatel: „Ik ben vast niet de enige met nevenfuncties.” En even later zei hij: „Wat ik mij afvraag is of patiënten die informatie wel op waarde kunnen schatten.” De neuroloog is ervan overtuigd dat wetenschap en industrie niet zonder elkaar kunnen en ziet zijn gedeeltelijke overstap naar het investeringsfonds als „het sluitstuk” van zijn carrière.

In een reactie belooft hij beterschap: „Ik heb nu binnen het Alzheimer Centrum afgesproken dat we driemaandelijks een reminder aan het team sturen om een ieder eraan te herinneren het profiel te updaten. Kleine moeite. Ik zal dit idee ook binnen Amsterdam UMC bespreken, want ik weet zeker dat vele collega’s ook niet dagelijks aan hun profiel denken.”