‘Investeringen uit Groeifonds niet duurzaam genoeg’

Adviesrapport Investeringen uit het Nationaal Groeifonds richten zich onvoldoende op oplossingen voor structurele problemen als het klimaatvraagstuk, stelt de Raad voor Leefomgeving en Infrastructuur.
Het Groeifonds zou ook moeten aangewend worden om de biodiversiteit te verbeteren, vindt de Raad voor leefomgeving en infrastructuur.
Het Groeifonds zou ook moeten aangewend worden om de biodiversiteit te verbeteren, vindt de Raad voor leefomgeving en infrastructuur. Foto Eric Brinkhorst

Het kabinet richt zich met het Nationaal Groeifonds te veel op economische groei. Die handelswijze kan ten koste gaan van de ambitie voor een „concurrerende klimaatneutrale en circulaire economie”, oordeelt de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) donderdag in een kritisch rapport over de eerste investeringsvoorstellen die zijn gedaan. Met het investeringsfonds van 20 miljard euro wil het kabinet projecten financieren die de economie verduurzamen en tegelijkertijd groei aanjagen.

Lees ook: ‘Groen herstel moet burger ten goede komen’

Volgens de raad richt het kabinet zich met het fonds te veel op economische groei, die „tot op heden” zorgt voor „meer CO₂-uitstoot, een hoger grondstoffengebruik en ernstig biodiversiteitsverlies”. Ter illustratie noemen de onderzoekers een „subtiele semantische verschuiving” in de taakomschrijving, waar „duurzaam verdienvermogen” is vertaald naar „structurele bbp-groei”. Bovendien is in de omschrijving van het fonds te weinig aandacht voor het herstel van de biodiversiteit en zou het begrip „natuurinclusief” moeten worden toegevoegd aan de groeistrategie, zo stelt het adviescollege van kabinet en parlement.

De eerste miljarden uit het fonds gaan naar mobiliteitsprojecten zoals het verlengen van de Amsterdamse Noord-Zuidlijn. De investeringsvoorstellen zijn volgens de raad te weinig gericht op maatschappelijke veranderingen, zoals het klimaatvraagstuk. Bovendien kunnen dat soort projecten ook uit reguliere overheidsbegrotingen gefinancierd worden. Verder adviseert de raad om de samenleving beter te informeren over de investeringskeuzes uit het fonds.

Het staatsinvesteringfonds werd op Prinsjedag vorig jaar gelanceerd door het kabinet. Tot dusver is de miljardenpot nog zo goed als gevuld gebleven. Dit jaar verwacht het kabinet 216 miljoen euro uit te geven, terwijl er 3,4 miljard euro beschikbaar is om te investeren. De commissie die de plannen goedkeurt, onder leiding van voormalig PvdA-minister Jeroen Dijsselbloem, heeft veel voorstellen afgekeurd. Onder meer pilotfabrieken die stamcellen en levende weefsels kweken en plannen voor spoor- en infrastructuurprojecten konden tot dusver wel op geld rekenen.