In Wit-Rusland is ook lézen over oppositie nu strafbaar

Censuur oppositie Abonnees van Telegram-kanalen die door Wit-Rusland zijn verboden, riskeren nu strafrechtelijke vervolging en zeven jaar cel.

Foto Alexander Schippers/ANP
Foto Alexander Schippers/ANP De applicatie Telegram.

Wit-Russen die zich abonneren op Telegram-kanalen die door de regering zijn verboden, riskeren jarenlange gevangenisstraffen wegens lidmaatschap van ‘extremistische’ organisaties. Dat maakte het Wit-Russische directoraat voor de bestrijding van georganiseerde misdaad (GUBOP) dinsdag bekend via het eigen Telegram-kanaal.

De afgelopen maanden werden meer dan honderd Telegram-kanalen van oppositiegroepen en onafhankelijke media door de Wit-Russische autoriteiten aangemerkt als ‘extremistisch’. Volgens het nieuwe decreet, dat al begin oktober van kracht zou zijn geworden, kunnen abonnees van dergelijke kanalen nu al strafrechtelijk worden vervolgd, met een maximumstraf van zeven jaar.

De maatregel is de jongste in een reeks repressieve wetten die volgen op de protesten die Wit-Rusland sinds de presidentsverkiezingen van augustus 2020 in de greep houden. Aangezien vrijwel alle onafhankelijke journalistiek sindsdien de nek om is gedraaid, nemen oppositieleden, activisten en andere burgers hun toevlucht tot berichtgeving via nieuwskanalen op chatapp Telegram. Naast het kanaal van de intussen geblokkeerde nieuwssite Tut.by, groeide het in Polen gevestigde kanaal Nexta uit tot een belangrijke bron van informatie rond de protesten.

Hoe schadelijk de Wit-Russische autoriteiten de berichtgeving via Telegram vinden, blijkt uit de harde repressie van activisten die actief zijn via Telegram. In mei dwong de Wit-Russische president Loekasjenko een Ryanair-vliegtuig tot landen met daarin journalist en activist Roman Pratasevitsj, een van de oprichters van Nexta. De 26-jarige Pratasevitsj werd opgepakt, mishandeld en tot bekentenissen gedwongen.

Sinds eind september tijdens een schietpartij in Minsk een agent van de geheime dienst KGB werd doodgeschoten, lijkt een nieuwe golf repressie over Wit-Rusland te spoelen. De agent werd dodelijk getroffen in een schietpartij die uitbrak bij de arrestatie van de it-specialist Andrej Zeltser, die eveneens om het leven kwam. Zeltser werd door de autoriteiten aangemerkt als een „bijzonder gevaarlijke misdadiger”, maar steunde volgens vrienden de oppositie. Het is onduidelijk hoe de twee omkwamen.

Website geblokkeerd

Journalisten die schreven over de zaak werden afgelopen week opgepakt, zo meldde de Russischtalige nieuwssite Meduza. Na een artikel over Zeltser werd op 1 oktober Gennadi Mozjeiko, een journalist van de Wit-Russische uitgave van de Russische krant Komsomolskaja Pravda gearresteerd. Mozjeiko, opgepakt in Moskou en uitgeleverd aan Wit-Rusland waar hij in de gevangenis zit. Hoewel het artikel slechts minuten online stond, werd de website van de krant terstond geblokkeerd.

Vorige week werden journalisten van Tut.by aangeklaagd. Dinsdag werd bekend dat Minsk rechtszaken heeft geopend tegen oppositiepolitici Svetlana Tichanovskaja en Pavel Latoesjko wegens „onrechtmatige toeëigening van de macht”.