Opinie

Politiekids

Column Rotterdam

Het is de taak van de overheid om de samenleving te vrijwaren van discriminatie. De praktijk blijkt weerbarstig. Zeker als de overheid zelf het goede voorbeeld weigert te geven. Zo mag op de Rotterdamse luchthaven de Koninklijke Marechaussee van de rechter mensen controleren op basis van hun huidskleur wanneer ze landen. Steeds meer jongeren geven aan slachtoffer te zijn van etnisch profileren bij het fouilleren door de politie. Ook was er een racistische appgroep van politiemensen die werkten in het basisteam Delfshaven. Zij spraken hierin over „kutafrikanen”, „kankervolk” en „pauperallochtonen” op wie ze wilden „schieten”. Dergelijke zaken zijn funest voor het vertrouwen van burgers omdat zij zich hierdoor onveilig voelen bij contact met de overheid.

Vertrouwen is de kurk waar de samenleving op drijft. Nu is het woord ‘vertrouwen’ snel in de mond genomen, maar niets is zo moeilijk als vertrouwen in elkaar en de overheid vergroten. Het is een vrijwillig proces. Je kunt het niet van bovenaf en per decreet opleggen door te zeggen: ‘Vanaf nu: vertrouw op mij’. Vertrouwen bouw je op van onderaf: met je buren, de straat, de wijk. Ik was daarom blij verrast dat de politie in Rotterdam-IJsselmonde is gestart met Politiekids, een project waarbij kinderen van 6 tot en met 10 jaar met hun ouders betrokken worden bij het politiewerk in de wijk.

Vaak wordt vergeten dat meer veiligheid ook samenhangt met vertrouwen in de politie

Politiekids is ooit begonnen in Amsterdam en de Haagse Schilderswijk. Kinderen gaan hierbij samen met politieagenten op pad om te kijken of fietsers zich aan de verkeersregels houden of om voorlichting te geven aan bewoners op het gebied van woninginbraken. Ze dragen tijdens de acties een politiepet en een fluorescerend veiligheidshesje met de opdruk ‘Politiekid’.

De afgelopen jaren is het mes gezet in veel projecten die op een positieve manier bijdragen aan veiligheid. Uit bezuinigingen, omdat de effectiviteit er niet van kan worden aangetoond, of omdat politici zweren bij de harde hand om onveiligheid aan te pakken. Zonder gêne stelt de nieuwe fractievoorzitter van Leefbaar Rotterdam, Robert Simons: „We waren, zijn en blijven de partij van law and order.” Politiekids wordt dan al snel als ‘soft’ gezien en geassocieerd met geitenwollensokkenhobby’s als knuffelen en theedrinken.

Opvallend is dat politieagenten hier heel anders tegenaan kijken. Natuurlijk zal geen diender beweren dat door met kinderen in de buurt te lopen het aantal woninginbraken zal dalen. Een structurele oplossing voor het wantrouwen onder jongeren in de politie zijn de mini-politieagentjes ook niet. Maar niet alles kan altijd in ‘harde cijfers’ worden uitgedrukt. Wat wel gebeurt is dat de afstand tussen politie en de wijk wordt verkleind en dat kinderen en wijkbewoners op een positieve manier in aanraking komen met de politie. Dat vergroot de kans dat bewoners willen samenwerken met de overheid, bijvoorbeeld door de wijkagent te vertellen over verwarde personen in de buurt of om aangifte te doen van drugscriminaliteit.

Vaak wordt vergeten dat meer veiligheid ook samenhangt met vertrouwen in de politie. Voorwaarde hiervoor is dat agenten burgers rechtvaardig behandelen en open staan voor contact. Zonder relatie geen prestatie.

Marc Schuilenburg is bijzonder hoogleraar Digital Surveillance aan de Erasmus Universiteit. Hij vervangt tijdelijk Tara Lewis