Sinds de verkiezingen regent het arrestaties onder de Russische communisten

Communisten Rusland Nu ook Kremlingezinde communisten flink benadeeld lijken door verkiezingsfraude, is hun liefde voor Poetin behoorlijk bekoeld.

President Vladimir Poetin in een videovergadering met de leider van de Russische Communistische Partij, Gennadi Zjoeganov op 6 oktober, enkele weken na de frauduleuze verkiezingen.
President Vladimir Poetin in een videovergadering met de leider van de Russische Communistische Partij, Gennadi Zjoeganov op 6 oktober, enkele weken na de frauduleuze verkiezingen. Foto Sputnik/Alexei Droezhinin/Kremlin via Reuters

‘Politievervolging’, ‘wreedheden’, ‘gewelddadige aanvallen’. In een open brief, vorige week aan president Vladimir Poetin liet Gennadi Zjoeganov (77) zijn frustratie de vrije loop. In de brief deed de leider van de Communistische Partij van de Russische Federatie (KPRF) zijn beklag bij de president over de golf van arrestaties die zijn partij sinds de Doemaverkiezingen van 17-19 september ten deel valt. Hij beschuldigde de „daders van deze illegale acties” van „politiek opportunisme”. Zijn protest mocht niet baten, de nieuwe Doema werd dinsdag door president Poetin ingezegend.

Sinds de KPRF vorige maand een deel van zijn verkiezingswinst in rook zag opgaan, liggen de communisten op ramkoers met het Kremlin. Dat is opvallend. De in 1993 opgerichte KPRF heeft president Poetin sinds zijn aantreden in 2000 niet alleen geen strobreed in de weg gelegd, maar heeft diens repressieve beleid juist altijd actief gesteund. Sinds de verkiezingen ervaren de communisten echter dat het Kremlin ook trouwe bondgenoten niet spaart in de strijd om lijfsbehoud. Afgelopen weken werden tientallen KPRF-leden, die protesteerden tegen de vermeende grootschalige verkiezingsfraude, opgepakt en gedwarsboomd.

Want volgens president Poetin is de uitslag duidelijk: Verenigd Rusland heeft de ruime meerderheid van 325 zetels eerlijk verdiend, zo benadrukte hij dinsdag in het Kremlin tijdens een toespraak voor de nieuwe parlementariërs. Van de 450 dinsdag aanwezige parlementariërs blijken 88 hun zetel te danken te hebben aan prominenten die bedankten voor de eer. Eerder noemde Poetin de stemming, die door critici werd aangemerkt als de meest onvrije sinds de Sovjet-Unie „competitief, open en eerlijk”.

Ruime meerderheid voor Poetins Verenigd Rusland

Onafhankelijk onderzoek naar de resultaten toonde echter aan dat Verenigd Rusland zich een flink deel van die zetels heeft toegeëigend, die naar de KPRF had moeten gaan. Volgens analyses zou zo’n 30 tot 50 procent van de stemmen zijn vervalst. De onafhankelijke statisticus Sergej Sjpilkin meent zelfs dat onder „normale” omstandigheden de macht had kunnen verschuiven van Verenigd Rusland naar de KPRF.

De fraude lijkt met name te zijn gepleegd met het nieuw ingevoerde elektronische stemsysteem. Zo werd in Moskou de laatste telling van bijna 2 miljoen elektronische stembiljetten bijna 24 uur uitgesteld. Toen de uitslag uiteindelijk kwam, bleken gedoodverfde winnaars van de KPRF plotseling een achterstand te hebben op rivalen van Verenigd Rusland.

Demonstraties

Sindsdien ligt de partij niet alleen overhoop met het Kremlin, maar ook met zichzelf. Nog op de verkiezingsavond kwam een radicale factie onder leiding van de rebelse Moskouse partijsecretaris Valeri Rasjkin van KPRF-afgevaardigden in Moskou bijeen om te protesteren tegen de uitslag. „Weg met de boeven en dieven”, herhaalde Rasjkin een bekende leuze van de gevangen oppositieleider Aleksej Navalny voor zo’n tweehonderd toehoorders. Dat meerdere KPRF-politici dit jaar hun steun uitspraken voor de gevangen oppositieleider toont dat de interne verdeeldheid binnen de traditioneel Kremlinloyale partij groeit onder druk van de repressie. Hoewel de politie die avond niet ingreep, kregen de communisten geen toestemming voor twee demonstraties eind september.

In plaats daarvan lanceerden de autoriteiten afgelopen weken een keihard politieoffensief. Verschillende KPRF-prominenten werden thuis, op straat en zelfs in de Moskouse metro aangehouden en beboet wegens illegaal protest. Eind september sloot de politie een groep KPRF-juristen op in het gebouw waar zij zich bevonden. De actie was goed getimed: vlak voor de termijn verstreek waarop protest kon worden aangetekend tegen de verkiezingsuitslag. Niettemin slaagden de communisten erin om 32 klachten wegens verkiezingsfraude in te dienen bij de Moskouse rechtbank.

Proteststem op communisten

Het is voor het eerst dat een partij uit de zogenoemde ‘systeemoppositie’ zich zo openlijk keert tegen Verenigd Rusland. De partij van Poetin pretendeert weliswaar almacht, maar scoorde in aanloop naar de verkiezingen historisch slecht in de peilingen. In een wanhopige poging de parlementaire controle te behouden, schromen de autoriteiten niet om bondgenoten aan te pakken.

Politiek analist Andrej Kolesnikov, van de Moskouse denktank Carnegie, ziet in het keiharde politieoptreden een bewijs dat het Kremlin de slechte verkiezingsuitslag serieus neemt. „Ze weten donders goed dat de stemmen voor de communisten niet alleen afkomstig zijn van een harde kern, maar van een veel grotere massa. Het is een proteststem die de ontevredenheid uitdrukt over het huidige regime”, zei Kolesnikov in een videogesprek met de Russischtalige nieuwssite Current Time. Hij sprak van een „absoluut surreëel” machtsspel tussen de regering en de voorheen loyale KPRF.

Want terwijl radicalere facties binnen de KPRF de straat op gingen, onderhandelde partijleider Zjoeganov achter de schermen met president Poetin over de verkiezingsuitslag. De politiek veteraan is al Doemalid sinds 1993 en geldt sinds Poetins aantreden in 2000 als loyale pijler onder diens autocratische en corrupte bewind.

Een compromis lijkt echter nog niet gevonden, getuige Zjoeganovs brief, waarin hij zijn ongenoegen spuide over de „absoluut vergezochte” arrestaties. De KPRF-voorman riep Poetin op om de „schuldigen die hun bevoegdheden overtreden ter verantwoording te roepen”. In plaats van een antwoord kreeg hij een uitnodiging voor een tweede gesprek achter gesloten deuren.

Volgens Kolesnikov riskeert het Kremlin de KPRF te transformeren van een betrouwbare bondgenoot tot onberekenbare vijand. Maar ook de communisten zelf bevinden zich op onbekend terrein, nu ze door het Kremlin als daadwerkelijke oppositie lijken te worden behandeld. Het is de vraag hoe de ruzie tussen de twee partijen zal worden gelijmd. Een ding is duidelijk, stelt Kolesnikov. Het regime van Poetin heeft definitief zijn masker afgeworpen. „De regering ziet dat iedere tegenstand vernietigd moet worden. Of die nu komt van ‘Navalny’s’ of van communisten.”