Kaag spreekt tijdens proces tegen bedreiger

Bedreiging politici Sigrid Kaag (D66) maakte dinsdag tijdens de rechtszaak tegen haar bedreiger gebruik van haar spreekrecht. „Ik vond het belangrijk een streep te trekken.”

Sigrid Kaag spreekt tijdens strafzaak over doodsbedreiging.
Sigrid Kaag spreekt tijdens strafzaak over doodsbedreiging. Foto ROBIN VAN LONKHUIJSEN/ ANP

Net als zoveel andere politici krijgt D66-leider Sigrid Kaag „dagelijks heel veel haatdragende teksten”, vertelde ze dinsdagmiddag op de stoep van de rechtbank Den Haag. In de meeste gevallen doet ze aangifte, en laat de zaak verder aan justitie. Eind september kwam er een bedreiging binnen die zo ernstig, concreet en acuut was, dat Kaag niet alleen besloot om aangifte te doen, maar ook om gebruik te maken van haar spreekrecht als slachtoffer. „Ik vond het belangrijk een streep te trekken.”

In haar slachtofferverklaring tegenover de Haagse politierechter en in het bijzijn van de 43-jarige verdachte Erik van Z. had Kaag dat verder toegelicht.

„Tot vandaag heb ik het laten komen en gaan, omdat het patroon van intimidatie en bedreiging aan het adres van publieke personen stilzwijgend geaccepteerd lijkt te zijn. Maar vandaag wil ik vertellen over wat het met mij doet. Niet omdat ik denk dat het mijn persoonlijke zorg wegneemt, maar omdat ik de verantwoordelijkheid voel om een bijdrage te leveren aan het doorbreken van het patroon.”

Onbekommerd de hond uitlaten

Kaag las haar verklaring van vijf minuten indringend voor. Ze vertelde dat ze als actief politicus – sinds vier jaar terug in Nederland – in toenemende mate bedreigingen ontvangt. En ze beschreef welke uitwerking die op haar en haar gezin hebben. „Onbekommerd de honden uitlaten, is er niet meer bij.” Kaag vertelde dat ze als VN-gezant in het Midden-Oosten dagelijks met zware beveiliging te maken had. „Toch ben ik, nu ik in Nederland als politicus actief ben, soms angstiger dan ik ooit ben geweest.”

De verdachte, die op nog geen drie meter schuin voor haar zat, keek tijdens Kaags verhaal niet om. Van Z. had op donderdag 30 september op de Facebook-groep van D66 Noord-Brabant onder zijn eigen naam het bericht gestuurd dat hij „vóór vanavond 2400 uur Sigrid Kaag ga aanvallen en zo ga verwonden dat ze of dood is, of nooit meer haar functie kan uitvoeren”.

Lees ook: Pieter Omtzigt is volgens Danny V. ‘een pion van de elite’

Twee weken eerder had dezelfde verdachte ook al een doodsbedreiging aan het adres van demissionair minister Hugo de Jonge (CDA) op Facebook gepost. Hij werd kort erop aangehouden. Van Z. vertelde „impulsief” te hebben gehandeld omdat hij zich kwaad had gemaakt over onder meer het coronabeleid van het kabinet – de rechter vertelde dat Van Z. zich niet wil laten vaccineren. Van Z. zei zich diep te schamen en spijt te hebben. „Het is vreselijk”, reageerde hij op Kaags verhaal. Hij had haar niks willen aandoen.

Het is uitzonderlijk dat een bedreigd politicus het woord neemt bij een strafzaak tegen iemand die hem of haar heeft bedreigd. In 2016 legde toenmalig D66-leider Alexander Pechtold een verklaring af bij het gerechtshof in Leeuwarden over een doodsbedreiging tegen hem.

Het aantal bedreigingen tegen politici, vooral via sociale media, loopt al jaren op: 393 geregistreerde gevallen in 2019, tegen 239 in 2016. De cijfers van 2020 en dit jaar zijn bij het Team bedreigde politici van de Haagse politie nog niet bekend. Onlangs werd bekend dat de beveiliging van demissionair premier Rutte moest worden aangescherpt. In de Justitiebegroting van 2022 zijn tientallen miljoenen euro extra gereserveerd.

„Het is heel belangrijk dat Kaag naar de rechtbank is gekomen”, zegt Hans Boutellier, bijzonder hoogleraar politisering aan de Vrije Universiteit. Hij vermoedt dat alleen een strafoplegging een grote afschrikwekkende werking op potentiële bedreigers heeft. „Als nu een prominent slachtoffer zich nadrukkelijk meldt en een duidelijk signaal geeft dat het niet acceptabel is, is dat ontzettend goed.”

De politierechter legde een gevangenisstraf van vijf maanden (waarvan twee voorwaardelijk) op. Ze ging over de eis van het Openbaar Ministerie heen, de officier had vier maanden celstraf geëist.

Correctie (13 oktober 2021: In een eerdere versie van dit artikel stond dat het niet eerder is voorgekomen dat een politicus zich in de rechtszaal uitsprak over bedreigingen. Dat klopt niet. Oud-D66-leider Alexander Pechtold deed dat al in 2016. Dat is hierboven aangepast.