Oververhitte woningmarkt bedreiging voor economische stabiliteit

Rapport Huizenkopers gaan ongekend hoge leningen aan. Als het minder goed gaat met de economie, kunnen zij financiële problemen krijgen.
Demonstranten tijdens het Woonprotest in het Amsterdamse Westerpark.
Demonstranten tijdens het Woonprotest in het Amsterdamse Westerpark. Foto Camiel Mudde

De alsmaar stijgende huizenprijzen en de ongekend lage rente vormen een risico voor de economische stabiliteit van Nederland. Huizenkopers lenen daardoor vaker maximaal, schrijft De Nederlandsche Bank (DNB) in een maandag gepubliceerd rapport. Als het plotseling minder goed gaat met de woningmarkt of de rente stijgt, kan dat ervoor zorgen dat veel mensen in de financiële problemen raken.

DNB-president Klaas Knot is optimistisch gestemd over het economisch herstel na het opheffen van de meeste coronamaatregelen, zei hij tijdens een persconferentie. „Maar als het gaat om de opbouw van financiële kwetsbaarheden en risico’s ben ik iets minder positief. Juist als het economisch beter gaat, zijn we meestal geneigd minder oog te hebben voor de kwetsbaarheden die zich opbouwen. En daar wil ik voor waken.” Dat laatste doet DNB door banken vanaf 1 januari te verplichten om grotere buffers aan te houden voor hun hypotheekportefeuilles.

Belastingvoordelen

Daarnaast is het volgens Knot belangrijk dat de vele belastingvoordelen voor huizenbezitters worden afgebouwd. „Allerlei vormen van fiscale subsidies zorgen voor een verder prijsopdrijvend effect. De hypotheekrenteaftrek is hiervan het duidelijkste voorbeeld. Maar ook regelingen die zijn ingevoerd om starters meer kansen te bieden op de woningmarkt hebben uiteindelijk, helaas, een averechts effect. Alles bij elkaar zorgt dit voor een spiraal van hogere huizenprijzen en hogere hypotheekschulden.”

Een ander risico voor de financiële stabiliteit is volgens DNB dat beleggers steeds meer risico nemen op de financiële markten. Die zullen vooral onder druk komen te staan in het geval van structureel hogere inflatie- en renteniveaus. Ook klimaatverandering bedreigt de economische stabiliteit. DNB analyseert in een ‘klimaatstresstest’ ruim 700 miljard euro aan vastgoed. Meer dan de helft hiervan ligt in delen van Nederland die kwetsbaar zijn voor overstromingen.