De regenboogvlag kan hier nog niet rustig wapperen

Brand studentenflat In augustus werd brand gesticht in een studentenflat in Amsterdam-West. Niemand kon worden aangehouden. Hoe is het nu in de flat? „Als ik iemand in de wasruimte zie, merk ik dat ik diegene scan.”

De studentenflat aan de Krelis Louwenstraat in Amsterdam met links brandschade in het gebouw en rechts de afgesloten achtste verdieping.
De studentenflat aan de Krelis Louwenstraat in Amsterdam met links brandschade in het gebouw en rechts de afgesloten achtste verdieping.

Als de liftdeuren van de achtste verdieping openglijden, is een sterke brandgeur te ruiken. Aan het eind van de gang, waar zo'n twee weken daarvoor de brand begon, is de vloer van een appartement bezaaid met gruis. Overal liggen verbrande spullen: een pikzwart Jenga-spel, gesmolten toiletspullen, restanten van een kast. Werklieden zijn bezig met herstelwerkzaamheden.

Bij bewoonster Jackie (23, ze durft niet met haar achternaam in de krant) schieten de tranen in haar ogen. „Ik moet steeds een beetje huilen als ik dit zie”, stamelt ze. Ze woont sinds de brand bij haar moeder en bivakkeert bij vrienden. Het is nog onduidelijk wanneer de studio’s op deze verdieping weer bewoonbaar zullen zijn.

Bewoner Jackie: „Ik moet nog steeds huilen.” Foto Ilvy Njiokiktjien

Op vrijdag 20 augustus werd in een grote flat aan de Krelis Louwenstraat in de Amsterdamse wijk Bos en Lommer brand gesticht op de achtste verdieping. Ook op andere verdiepingen werden aanwijzingen aangetroffen van brandstichting. Kort na de brand maakte de politie bekend dat vermoedelijk anti-lhbti-motieven een rol hebben gespeeld. In de weken voorafgaand aan de brand werden meerdere keren regenboogvlaggetjes op deuren in brand gestoken en hakenkruizen op vlaggen getekend. Er is nog geen verdachte aangehouden. Hoe is het nu, ruim anderhalve maand later, in de flat?

In de grijze kolos naast een Lidl-supermarkt en een moskee wonen ongeveer 250 mensen aan knalgeel geschilderde gangen. Naast studio’s herbergt het gebouw ook het Dutchies Hostel, met plek voor 140 toeristen. Een studio in ‘de Krelis’ kost tussen de 426 en 618 euro per maand.

De flat wordt beheerd door studentenhuisvester DUWO. Die nam na de brand maatregelen om de veiligheid van bewoners te garanderen. Zo kwamen er camera’s en werd een lange, zwarte balie bij de entree geplaatst met een beveiliger die 24/7 in de gaten hield wie het gebouw in- en uitging. Verder is een bewonerscommissie ingesteld voor overleg met DUWO. Bewoner Jeroen de Bilde (21, student creative business, derde verdieping): voelt zich na een informatieavond door DUWO „wel gehoord”.

Maar veilig voelen de meeste bewoners zich nog niet. Ze vermoeden dat de brand gesticht is door een medebewoner. Ook na de brand zijn er incidenten geweest. Een kleine twee weken later werden op de achtste verdieping bouwmaterialen gestolen, zegt een bewoner. En ze zijn boos op DUWO, die voorafgaand aan de brand te lang signalen zou hebben genegeerd over onveiligheid.

Moord

Bewoner Emma (23, masterstudent rechten) scrollt door de groepsapp in haar telefoon, met 237 bewoners en oud-bewoners van de flat. „Ja, hier, 4 januari. Toen woonde ik er net.” Ze citeert: „De laatste drie maanden hadden we een dakloze die in het trappenhuis leefde, minstens drie berovingen, een bezorger die een huisdeur probeerde te openen en een gevecht dat met een moord eindigde.”

Lees ook: ‘We hopen dat er massaal regenboogvlaggen worden opgehangen’

Andere bewoners noemen ook een reeks incidenten waaronder bekladding en vernieling van regenboogvlaggen, daklozen in de hal en in het trappenhuis, louche figuren in de gangen, hangjongeren in de fietskelder, rondslingerend materiaal op de gangen – gevaarlijk bij brand en vechtpartijen. Meerdere bewoners zeggen officiële meldingen te hebben gedaan bij DUWO en toen al te hebben gevraagd om camera’s ter verbetering van de veiligheid.

De afgesloten achtste verdieping van de studentenflat waar de brand woedde. Foto Ilvy Njiokiktjien

Een 24-jarige student geneeskunde stuurde voorafgaand aan de brand op 18 augustus een bericht waarin ze zegt dat „het gevoel van veiligheid op dit moment bij meerdere bewoners ontbreekt”. Ze uit haar zorgen over de verschroeide Pride-vlaggetjes, rondslingerende matrassen op de gangen en „louche uitziende figuren” in het gebouw. „Nu vraag ik mij het volgende af: hoe lang moet dit nog zo doorgaan? (...) Gaan we wachten tot het hele gebouw afbrandt?” Twee dagen later werd op haar verdieping, de achtste, de brand gesticht. Nadien bleken er uit haar appartement twee laptops, een telefoon, cash geld, een gouden ketting en een boormachine te zijn gestolen.

Bewoner Jeroen op zijn kamer: „Dit is een nare situatie”. Foto Ilvy Njiokiktjien

Klachten

Het totale aantal klachten dat het afgelopen jaar binnenkwam wil DUWO desgevraagd niet noemen. Ook de aard van de klachten wil de huisvester niet delen. Wel zegt een woordvoerder dat er voorafgaand aan de brand geen „massieve vraag” om camera’s bekend was, maar dat er slechts „enkele” officiële meldingen waren. De eerste melding van een hakenkruis op een vlag dateert van 6 juni, die van een verbrande Pride-vlag van begin juli. Ook zegt DUWO dat vandalisme wordt gemeld bij de bevoegde autoriteit en per incident „passende maatregelen” worden genomen. Meldingen van een dakloze in het gebouw zijn volgens de woordvoerder bijna een jaar oud.

Wat niet helpt voor een veilig gevoel in de flat, is dat veel bewoners elkaar niet kennen, zegt Kay Rutten van !WOON, een stichting die huurders in en rond Amsterdam bijstaat „Sociale cohesie creëren bij zo’n grote groep mensen is moeilijk.” En dan gaat het ook nog om mensen die er meestal kort verblijven, in een vrije fase van hun leven. De verantwoordelijkheid voor het creëren van een veilige woonsfeer ligt zowel bij de bewoners als de huisvester, vindt hij. „Hoewel DUWO objectief gezien alleen verhuurder is, presenteren ze zich als een organisatie die studenten op de eerste plek zet. Moeten ze dan niet ook de verantwoordelijkheid voor hun welzijn nemen?”

De nieuwe bewaakte entree waar ook wel het bordje „Balie tijdelijk onbemand” staat. Foto Ilvy Njiokiktjien

De beveiligersbalie bij de ingang is er nog steeds. Er staat nu wel een bordje bij: Balie tijdelijk onbemand. Beveiliger in beweging. Bewoners zeggen geen surveillerende beveiligers op de gangen te zijn tegengekomen. Bewoner Jeroen: „Ik zie ook bijna nooit meer iemand achter die balie zitten.” Sinds de brand kijken bewoners ook met enige argwaan naar elkaar. Bewoner Jeroen zegt oplettender te zijn. „Als ik in de wasruimte ben en er loopt nog iemand binnen, merk ik dat ik diegene scan. Wat voor persoon is dit? Hoe laat is het nu precies?” Hij noemt het een „nare situatie”. Als hij met de trap naar beneden loopt, stopt hij bij elke verdieping om door het raam de gang op te kijken. „Toch even kijken of ik toevallig vage types zie lopen of iemand met een grote tv.”

Positieve gevolgen waren er ook. Op de tweede verdieping haalde een 20-jarige student 10.000 euro op voor slachtoffers van de brand. Bewoners gingen samen naar de demonstratie die werd gehouden tegen anti-lhbtq-geweld.

In de appgroep is, hoe wrang ook, het gevoel van saamhorigheid verbeterd. Dat komt volgens bewoner Emma doordat de brand „een gedeelde traumatische ervaring” is. Er worden nu niet alleen vragen gesteld over bijvoorbeeld de werking van de wifi, maar ook over de gemoedsrust. „Zijn er meer mensen die niet kunnen slapen?” „Hoe voelen jullie je nu?”